Modern hayatla birlikte sıhhatsiz beslenme, gerilim ve sistemsiz uyku, genç yaşlarda bile mide şikayetlerinin sık görülmesine yol açıyor. Fakat hayat şeklindeki küçük değişikliklerle bu sorunun önüne geçmek mümkün olabiliyor. Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Resul Kahraman, mide sıhhatini uygunlaştırma yollarını şöyle anlattı:
Prof. Dr. Resul Kahraman
Yavaş yavaş hasta eden beslenme tarzı
Hazır ve paketli besinler süratli ve kolay ulaşılabilir, bu yüzden sık tüketimi cazip görünür. Fakat yüksek tuz, katkı maddesi, trans yağ ve rafine karbonhidrat içerikleri, mide asidini artırarak mukozaya ziyan verebilir ve gastrit, reflü üzere mide meseleleri riskini yükseltebilir. Paketli besin bombardımanına maruz kalan gençlerde mide sıkıntıları sık görülmektedir. Gastrit, reflü, ülser ve mide kanseri artık yalnızca ileri yaşlarda değil, gençlerde de sıklaştı.Cips, hazır çorba, noodle, dondurulmuş pizza, şarküteri eserleri, paketli kek-bisküvi, gazlı içecekler, hazır köfte, paketli tatlılar, şekerlemeler, hazır soslar hudutlu tüketilmelidir. Sık tüketildiğinde mide sıhhatinizi bozabilir, metabolik hastalık riski doğurabilir.
1 çay kaşığı tuzu aşmayın
Aşırı tuz tüketimi gastrit ve mide kanseri riskini artırır. Mide mukozasını zayıflatarak duvarın tahriş olmasına ve ziyanlı bakterilerin yerleşmesine taban hazırlar. Günlük tuz alımını sınırlamak ve doğal, işlenmemiş besinleri tercih etmek değerlidir. Günlük tuz tüketimi, 1 çay kaşığı kadar olmalıdır.
Lezzet tuzağına düşmeyin
Asitli içecekler, güç içecekleri üzere gazlı içecekler, aşırı kahve, acı biber, ve turşu, sirke, domates sosu, limon üzere asitli besinlerin fazlası mide asidini artırarak mide duvarını tahriş edebilir. Reflü ve gastrit şikâyetlerini tetikleyebilir.
Stresi midenizden uzak tutmanın en tesirli yolu
Yoğun gerilim de mide asidini artırarak gastrit, reflü, mide yanması, karın ağrısı, şişkinlik ve hazımsızlık üzere şikâyetlere yol açabilir. Gerilimle birlikte gaz oluşumu artabilir ve yemek yeyince şikâyetler daha da bariz hâle gelebilir.
– Yemeklerdensonra yapılan yaklaşık 15 dakikalık hafif tempolu yürüyüşler mideyi rahatlatmaya yardımcı olur, gaz, şişkinlik, yanma hissini azaltabilir.
– Egzersiz ve derin nefes antrenmanları üzere gevşeme teknikleri, kaliteli uyku ve istikrarlı beslenme de gerilimin mide üzerindeki olumsuz tesirlerini azaltmaya yardımcıdır.
Mide mikrobu sebep yaygın?
Mide mikrobu olarak bilinen Helicobacter Pylori, gastrit ve ülsere yol açabilir. Sık görülmesinin sebebi, bulaşma yollarının kolay olmasıdır. Hijyen şartlarının yetersiz olduğu ortamlarda, ortak kullanılan eşyalar ve besinler aracılığıyla bulaşabilir. Uygun antibiyotik tedavisiyle büsbütün ortadan kaldırılabilir. Korunmak için elleri tertipli yıkamak, pak ve muteber besinler tüketmek ve ortak çatal-kaşık ile bardak kullanımından kaçınmak değerlidir.
SİNDİRİM SAĞLIĞI
Yatmadan 3 saat evvel beslenmeyi durdurun
Düzensiz ve yetersiz uyku hormonal dengeyi bozarak mide asidini artırır ve reflü riskini yükseltir. Gece geç saatlerde yemek yememek ve yatmadan en az 3 saat evvel beslenmeyi bırakmak kıymetlidir.
Düzenli uyku, bedenin ve sindirim sisteminin kendini yenilemesini sağlar; bu sebeple her gün birebir saatlerde uyumak ve kâfi uyku almak mide sıhhatini korur.
40 yaşından sonra endoskopi şart
40 yaş üstü bireyler, mide şikâyeti olanlar, ailesinde mide kanseri hikayesi bulunanlar, Helicobacter Pylori geçirenler ve uzun müddet mide ilacı kullananlar sistemli denetim yaptırmalıdır.
40 yaş sonrası polip riski artabildiği için mide şikâyeti olanların doktor değerlendirmesiyle gecikmeden endoskopi yaptırması önerilir.
Şikâyeti olmayan şahıslarda ise bilhassa 45 yaşından sonra birinci kıymetlendirme emeliyle bir kere endoskopi yapılabilir; sonuçlara nazaran takip sıklığını doktor belirler ve risk yoksa 5–6 yıl sonra tekrar kıymetlendirme kâfi olabilir.
Bu işaretler varsa…
40 yaş ve üzerinde ortaya çıkan mide şikayetleri (yanma, şişkinlik, hazımsızlık yahut ağrı) değerli. Bu yaş kümesinde bilhassa açıklanamayan kilo kaybı, yutma zahmeti yahut uzun vadeli devam eden belirtiler varsa vakit kaybedilmeden bir uzmana başvurulmalı ve endoskopi üzere tetkiklerle değerlendirilmelidir.
Ev yemeklerinin ehemmiyeti büyük
– Ev üretimi ve doğal besinlere yönelmek mide için de en sağlıklısıdır. Zeytinyağlı zerzevat yemekleri, çorbalar, yoğurt, taze salatalar ile haşlanmış yahut fırında pişirilmiş et ve tavuk yemekleri mideyi yormayan seçeneklerdir.
– Sindirim dostu çorbalar arasında mercimek çorbası lif ve protein içeriğiyle hafif bir seçenek sunarken, ezogelin çorbası sindirimi ve bağırsak hareketlerini takviyeler. Sebze çorbası kabak, havuç ve brokoliyle lif açısından zengindir, yoğurtlu tarhana çorbası ise probiyotik içeriğiyle sindirimi kolaylaştırır.
– Zeytinyağlı taze fasulye hafif ve vitamin kaynağıdır; fırında sebzeli tavuk protein ve zerzevatları istikrarlı formda sunar.
– Sebze tüketimini artırmak için az yağlı kabak, ıspanak yahut havuç mücveri tercih edilebilir. Taze sebzelerle hazırlanan salatalar ile haşlanmış nohut yahut mercimek salatası da lif ve protein içeriğiyle sindirim sistemini dayanaklar.
– Izgara somon yahut levrek üzere balıklar ise Omega-3 açısından varlıklı ve mideyi yormayan seçeneklerdir.
SİNDİRİME İYİ GELEN REÇETELER
– Mide sıhhatini korumak için zerzevat, meyve, tam tahıl, baklagiller, balık ve zeytinyağı yüklü beslenme üslubu olan Akdeniz tipi beslenme, lif ve antioksidan açısından güçlü olduğu için sindirimi kolaylaştıran ve mideyi yormayan ülkü bir modeldir.
– Ev yoğurdu ve ayran üzere probiyotikler bağırsaklardaki faydalı bakterileri takviyeler.
– Muz, yulaf, haşlanmış sebzeler, zeytinyağlı yemekler, brokoli, kabak, havuç, kayısı, şeftali, vişne üzere lifli zerzevat ve meyveler sindirimi kolaylaştırır.
– Yiyecekleri uygun çiğnemek ve aşırı sıcak, çok soğuk yahut yağlı yiyeceklerden kaçınmak mideyi korur.
– Gün boyunca 1,5–2 litre su tüketmek mideyi rahatlatır.
– 1 bardak suya yarım çay kaşığı kimyon ekleyerek tüketmek mideyi yatıştırır.
– Soda ve ayran da sindirimi kolaylaştırır.
– Nane çayı; günde 2–3 fincan, rezene çayı; günde 1–2 fincan, yeşil çay; günde 1–2 fincan olacak halde yemeklerden en az 30 dakika sonra tüketmek mideyi rahatlatır.