İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) bünyesinde yapılan çalışma, kentteki hava kirliliğinin eylül ayında geçen yılın birebir periyoduna nazaran yüzde 3 arttığını ortaya koydu.
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Toros, İstanbul’da 2025 ve 2026’nın eylül aylarında hava kirliliği oranına ait çalışma yaptı.
Bu kapsamda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesinin (İBB) hava kalitesi ölçüm istasyonlarında kaydedilen havadaki partikül madde (PM10) oranı incelendi.
Buna nazaran, kentte eylül ayındaki PM10 konsantrasyonu ortalaması 24 istasyonda metreküp başına 29,33 mikrogram olarak belirlendi. Bu oran, geçen yılın tıpkı ayında ise ortalama 28,38 mikrogram olarak ölçüldü.
Böylece partiküler madde kaynaklı hava kirliliğinin geçen yıla nazaran yüzde 3 arttığı belirlendi.
Eylül ayında kentte partikül madde hava kirliliğinin en fazla ölçüldüğü istasyon metreküp başına 61,73 mikrogramla “Sultangazi 3” oldu. Bunu sırasıyla metreküp başına 57,89 mikrogramla “Kağıthane 1” ve 53,18 mikrogramla “Sultangazi 2” istasyonları takip etti.
Aynı periyotta hava kirliliğinin en düşük ölçüldüğü istasyon ise metreküp başına 12,96 mikrogramla “Kandilli 1” oldu.
Bunu 13,02 mikrogramla “Üsküdar 1” ve 15,17 mikrogramla “Ümraniye 1” istasyonları izledi.
Böylece partikül madde hava kirliliği oranının kentteki 15 istasyonda azaldığı, 9 istasyonda ise arttığı tespit edildi.
Hava kirliliği oranının bir evvelki yılın tıpkı devrine nazaran en fazla arttığı istasyonlar yüzde 75,97 ile “Çatladıkapı”, yüzde 63,34 ile “Sultangazi 2” olarak belirlendi.
Aynı periyotta partikül madde hava kirliliği oranının en fazla azaldığı istasyonun yüzde 50,2’yle “Beylikdüzü” olması dikkati çekti.
Bu istasyonları yüzde 30,44 ile “Yenibosna”, yüzde 29,77 ile “Alibeyköy” takip etti.
İstanbul’daki istasyonlarda ölçülen partikül madde ortalamaları şu biçimde:
İstasyon 2025 Ortalama 2026 Ortalama Yüzde Değişim (%)
Aksaray 33,82 30,09 -11,03
Alibeyköy 21,82 15,33 -29,77
Avcılar 24,01 23,39 -2,55
Bağcılar 30,96 21,78 -29,65
Beşiktaş 19,51 18,03 -7,59
Beylikdüzü 41,38 20,61 -50,2
Büyükada 15,16 16,07 6,04
Çatladıkapı 27,07 47,64 75,97
Esenler 21,46 21,24 -1,01
Kadıköy 31,47 23,21 -26,24
Kağıthane 1 38,5 57,89 50,39
Kandilli 1 16,99 12,96 -23,69
Kartal 20,93 17,61 -15,88
Kumköy 18,53 28,03 51,27
Sancaktepe 42,99 36,38 -15,39
Sarıyer 16,8 20,89 24,32
Selimiye 33,8 40,2 18,94
Sultangazi 1 31,44 47,43 50,84
Sultangazi 2 32,56 53,18 63,34
Sultangazi 3 54,31 61,73 13,67
Tuzla 40,7 37,83 -7,06
Ümraniye 1 17,81 15,17 -14,82
Üsküdar 1 14,21 13,02 -8,37
Yenibosna 34,83 24,23 -30,44
RÜZGAR YÖNÜ HAVA KİRLİLİĞİNİ ETKİLİYOR
Prof. Dr. Hüseyin Toros, İstanbul’da hava kalitesinin meteorolojik şartların yanı sıra trafik, sanayi ve ısınma üzere insan kaynaklı faaliyetlerden etkilendiğini söyledi.
Kentte rüzgarın yönünün ve suratının kirleticilerin atmosferdeki dağılımını direkt etkilediğini belirten Toros, kuzeydoğulu rüzgarların Karadeniz üzerinden pak hava taşıyarak kirleticilerin dağılmasına katkı sağladığını kaydetti.
Prof. Dr. Toros, güneyli rüzgarların tesirli olduğu yahut rüzgar suratının düşük seyrettiği periyotlarda ise kirleticilerin yüzeye yakın bölgelerde birikebildiğine dikkati çekerek, sonbahara geçişte gece saatlerinde yüzeyin soğumasıyla oluşan sıcaklık terselmesinin de hava kalitesini etkileyebildiğini vurguladı.
Bu durumun bilhassa sabah saatlerinde azot oksitler ve partikül maddeler üzere kirleticilerin atmosferde dağılmasını zorlaştırabildiğinin altını çizen Toros, yağış ölçüsü ve yağışlı gün sayısının da havadaki partikül madde yoğunluğunun azalmasında tesirli olduğuna işaret etti.
Prof. Dr. Toros, yağışların atmosferdeki asılı parçacıkların yeryüzüne taşınmasına katkıda bulunduğunu anlattı.
İstanbul özelinde her ay hava kirliliği üzerine çalışma yapıp hava kalitesini takip ettiklerini lisana getiren Toros, “Eylül ayında eğitim öğretimin başlamasıyla birlikte trafik yoğunluğunun tesiri arttı. Bilhassa sabah ve akşam saatlerinde okul servisleriyle işe gidiş-geliş hareketliliği artıyor. Bu durum hava kalitemizin bozulmasına sebep oluyor.” diye konuştu.
Eylül ayında evsel ısınma faaliyetlerinin şimdi yoğunlaşmaması sebebiyle kükürtdioksit düzeylerinin sanayi faaliyetleri ve gemi trafiği üzere kaynaklardan etkilenebildiğinden bahseden Toros, ısınma kaynaklı hava kirliliğinin azaltılmasında binalarda ısı yalıtımının temel adımlardan biri olduğunu, güç tüketiminin azaltılmasının yakıt kullanımını ve buna bağlı emisyonları da düşürebileceğini kaydetti.
Konut ve iş yerlerinde gereğinden fazla ısıtmadan kaçınılması gerektiğini tabir eden Toros, iç ortam sıcaklığının uygun düzeylerde tutulmasının hem güç tasarrufu hem de teneffüs yolu sıhhatinin korunması açısından ehemmiyet taşıdığını anlattı.
Prof. Dr. Toros, katı ve sıvı yakıt kullanılan ısıtma sistemlerinde yanlışsız yakma tekniklerinin uygulanmasının hava kirliliğinin azaltılmasına katkı sağlayacağını, bilhassa katı yakıtlı sistemlerde uygun yakma metotlarının tercih edilmesi, bacaların sistemli temizlenmesi ve yanmanın verimli biçimde gerçekleşmesinin is ve ziyanlı gaz salımını sonlandırabileceğini söyledi.
Sonbahar ve kış aylarında meteorolojik şartların kirleticilerin atmosferde birikmesini kolaylaştırabildiğine dikkati çekerek, bu sebeple güç verimliliğini artıran uygulamalar ve yanlışsız ısınma tekniklerinin hava kalitesinin korunmasında kıymetli bir yere sahip olduğunu kaydetti.