Sivas’ın Divriği ilçesinde bulunan Cürek, geçmişte toplumsal hayatı, çağdaş yapıları ve maden işletmesiyle bölgenin en hareketli yerleşimlerinden biriydi. “Küçük Paris” olarak anılan ve bir devir yaklaşık 2 bin kişinin yaşadığı kent, yıllar içinde nüfusunu kaybederek terk edilmiş bir görünüme büründü. YouTube’da Hasan Ada hesabından yayımlanan bir görüntüde Cürek’in geçmişten bugüne değişen yüzü anlatılırken, bölgenin eski sakinlerinin anıları da kentin bir vakitler nasıl bir hayat merkezi olduğunu gösteriyor.
BİR ZAMANLAR HER İHTİYACIN KARŞILANDIĞI ŞEHİRDİ
Cürek, maden işletmesinin faaliyet gösterdiği yıllarda sadece çalışanların konakladığı bir yerleşim değildi. Personel pansiyonları, lojmanlar, okullar, hastane, market, giysi mağazası, sinema salonu ve toplumsal tesisleriyle kendi içinde canlı bir ömür alanı oluşturuyordu.
Bölgede vazife yapan çalışanların gereksinimlerini karşılayan depoların yanı sıra fırın, telefon santrali, memur pansiyonu ve idari binalar da yerleşimin günlük hayatında değerli bir yer tutuyordu. Çalışanların aileleriyle yaşadığı Cürek’te eğitimden alışverişe, toplumsal etkinliklerden spora kadar pek çok imkân bulunuyordu.
HAVUZU, TENİS KORTU VE SİNEMASI VARDI
Cürek’in geçmişini özel kılan ögelerden biri de toplumsal imkanlarıydı. Yerleşimde yüzme havuzu, tenis kortu ve çeşitli spor alanları bulunuyordu. Yaz aylarında havuzda vakit geçiren çocuklar, düzenlenen yüzme müsabakalarına katılan gençler ve akşamları toplumsal tesislerde bir araya gelen aileler, bölgenin hareketli ömrünün kesimleriydi.
Havuzda yaş kümelerine nazaran müsabakalar düzenleniyor, başarılı olanlara madalya veriliyordu. Akşamları ise havuzun restoran kısmında yemek yeniyor, beşerler bir araya gelerek vakit geçiriyordu. Sinema salonu ve lokal de çalışanların ve ailelerinin toplumsallaştığı değerli yerler arasında bulunuyordu. Resmî bayramlar da çam ağaçlarının arasındaki bir alanda, Atatürk büstünün bulunduğu kısımda kutlanıyordu.
ÖZELLEŞTİRME SONRASI NÜFUSU AZALDI
Cürek’teki değişim, maden işletmesinin özelleştirilmesi ve iş imkanlarının azalmasıyla sürat kazandı. Bölgede yaşayanların bir kısmı emekli olduktan sonra ayrılırken, bir kısmı da öbür kentlere göç etti.
Cürek Köyü Muhtarı İhsan Aydoğan, geçmişteki hayatı ve sonrasında yaşanan değişimi şu sözlerle anlattı: “Burada olmayan yoktu. İlkokulu, ortaokulu, mescidi, hastanesi, postanesiyle harika bir yerdi. Özelleştirildikten sonra firma burasıyla ilgilenmedi. Kimisi emekli oldu, kimisi gurbete gitti. 2003’ten sonra bu hale geldi.”
Nüfusun azalmasıyla birlikte binalar ve toplumsal alanlar eski fonksiyonlarını yitirdi. Bir vakitler çalışanların ve ailelerinin yaşadığı yerleşim, vakitle terk edilmiş yapıların bulunduğu sessiz bir bölgeye dönüştü.
ESKİ SAKİNLERİN ANILARINDAKİ CÜREK
Cürek’in geçmişini hatırlayan ilçe sakinlerinden Garip Ördek de bölgenin bir devir gördüğü ilgiyi şu sözlerle lisana getirdi: “Geçmişte herkesin gözdesi olan bir yerdi. Cürek deyince her şey vardı. Sanatkarlar bile buraya geliyormuş. Hoş yemeklerin yapıldığı, hoş bir yermiş. Küçük Paris olarak adlandırıyorlardı. Şuan ıssız ancak havası çok hoş bir yer.”
BUGÜN ÇERNOBİL’İ ANDIRAN BİR GÖRÜNÜME SAHİP
Bir vakitler kalabalık sokakları, çalışan tesisleri ve toplumsal ömrüyle dikkat çeken Cürek, günümüzde harabeye dönen yapıları ve boş kalan alanlarıyla geçmişinden uzak bir manzara sergiliyor. Bir devir yaklaşık 2 bin kişinin yaşadığı yerleşimde bugün eski hayatın izleri, binalar ve geride kalan anılar arasında bulunuyor.