Biyokimya Uzmanı Ayşegül Çoruhlu, sağlıklı uzun ömrün (longevity) sırlarını vermeye devam ediyor. SÖZCÜ TV’de Simge Fıstıkoğlu’nun sorularını yanıtlayan Dr. Çoruhlu, yüksek kan şekerinin bedenin yaşlanma suratını artırdığına dikkat çekerek, bu sıkıntıyla başa çıkma yollarına değindi…
Rotayı B1 vitamini çiziyor
B1vitamini, tiyamin olarak geçiyor en çok. Mesela tiyamin B1’le ilgili “Alkolden, alkol hasarından beyin sarfiyat, birtakım sendromlar olur, B1 vermek lazım” denir.
Demek ki B1 koyarsak yediğimiz yiyecekteki şekeri daha çok ATP’ye (hücrelerin hayatta kalması ve fonksiyon görmesi için gereken enerjiyi sağlayan temel molekül Adenozin Trifosfat’a) çevirebiliriz. Oraya gitmezse ne olur?
Diğer yol laktat’tır. Yani laktik asit. Az güç, yorgunluk, kas ağrıları, fibromiyalji demektir… Rotayı buraya mı oraya mı çevireceğine B1 karar verir. Geldik antioksidan kısmına. Bir de özel bir yol var pentoz fosfat yolu diye… Özel bir madde üretir o yol, o madde de glutatyonu oksitlenmişken adam eden bir şey…
B1’in kanda hücrenin membranından geçip yüksek randımanla çalışması için biraz değiştirilmesi gerekir. O yüzden de tiyamin olan B1’e benfotiyamin yapıldı. O da supplement kümesinde bu longevity işinde bu şekerlenmenin musluğunu baştan kesmekle ilgilidir. Malzemeyi düzgün yere gönderir.
B1’in kankası: KARNOSİN
B1’in bir de kankası var, bunların ikisi birlikte çalışıyor. İsmi karnosin… Karnosin de şayet B1’den kaçtıysa, biz çok şey yedik, B1 kullandık yetmedi ya da kullanmadık neyse ikisi birlikte gerçi benim formülümde lakin oradan kaçıp da ilerlediğinde o şeker artıkları Hemoglobin A1c’ye, cildime, gözüme oraya buraya yapışacaktı ya, karnosin fedai, atlıyor ortaya “Bana yapışın” diyor. Damara, kolajene, göze, oradaki büyük büyük proteinlere gidecek yapışkan mermileri üstüne alıyor.
Çözüm: Az yemek, idman ve antioksidan
Karemelizasyona karşı az yemek ve idman kıymetli. Öteki ne yapalım? İşte diyabet ilacı veriyorlar. Bedende bu işe yarayacak iki tane molekül var. Bir tanesi, yani vitamin kümesine girer ve şunu yapar: Hatta o diğer bir taraf o kadar inançlı ki bu bizim antioksidan dediğimiz glutatyonu yapan bir taraf. Aslında çok de bilinen bir B vitamininden bahsediyoruz B1 vitamininden…
Zamanla ortaya çıkıyor
“İçim karardı” dediğimiz şeyin biyolojik alt kısmı var. Biz hayat boyunca ufak ısıda pişen bir ekmek üzere giderek kızararak, işte eti pişirdiğimiz üzere yahut soğanı kavurduğumuz üzere giderek kararıyoruz. Hakikaten içimiz kararıyor ve yaşlılık bunun paketinde geliyor. Pekala bu nasıl oluyor? Kararmak dediğimiz şey nedir? En hoş örneği en ileri durumdan verelim: Gözümüzün lensi. Yaşlanmayla birlikte o saydamlığın evvel beyaz sonra sarıya döndüğünü, gözün sarı ve mat olduğunu fark ederiz. Rengi koyulaşır, sararır, kararır
ve vakitle matlaşır.
Bütün bedende saydamlık kayboluyor
Kolajen de olağanda mesela doku olarak daha saydamdır, daha beyaza yakındır. Lakin yaşlanmış kolajen giderek o saydamlığını kaybeden, ışığı geçirme konusunda daha mat görünen bir haldir. O vakit demek ki ben laboratuvarda evvel genç 20 yaşında birinin, sonra 70’tekinin birinin kolajenini ayrıştırsam, yaşlı kişininkini daha kahverengi, daha ışığı geçirmez göreceğim. Damarlar… Gencecik bir damarın çeperindeki incecik esnek kısımda; yaşlanmayla ateroskleroz, plaklar ortaya çıkar yaşlı damar daha sarı kahverengiye doğru gider. Bu bedenin her tarafında olur. Şimdi bunu bilinen yere bağlayacağım, halk arasında konuştuğumuz “karamelize olma”, “şekerlenme” laflarına… Berbat yiyecekler ve yüksek kan şekeri ile karamelize oluruz biz. Birebir işte şekeri pişirip akideleştirmek gibi…
3 haftalık kan şekeri yüksekse dikkat!
Günlük hayatta kan şekeri yüksekliğini anlayabileceğimiz testler var. Mesela Hemoglobin A1c. Bu test bize ne diyor? Geçmiş 3 ay boyunca eritrosit, kırmızı kan hücrelerinin içindeki hemoglobin, bir protein. Bahsimiz daima proteinlerle ilgili. O hemoglobinin üstüne kandaki şeker gezerken yapışmışsa ve onun halini bozmuşsa biz Hemoglobin A1c’yi yüksek görüyoruz.
‘HbA1c’ kan şekerinin protein hasarını gösterir
Birde fruktozamin var, o da diğer bir şeker ölçme metodu. O da albümine yapışmayı gösteriyor lakin o 3 haftalık kısa mühlete işaret ediyor. Hemoglobin A1c daha pratik. Yani longevity’de de “Bırak diyabeti, Hemoglobin A1c’niz ne kadar düşükse o kadar güzeldir. Zira kan şekerin azdır” diyoruz ya… Aslında kan şekerinin bedene ödettiği protein hasarını Hemoglobin A1c gösteriyor. Benim 5.5 ve üst sonu geçmemişse, onu ben 5 yaptığımda daha az proteinime hasar verdiğimi aslında ölçüyorum demektir. Demek ki günlük hayatta “içimiz karardı” konusunun mikro iz düşümü Hemoglobin A1c’dir.
Yüksekse içiniz kararır süratle fakat onu süratlice 3 ayda kıymetini düşürerek kararma suratını azaltabilirsiniz. Onun için de beslenme teklifleri sıralanır…
Simge Fıstıkoğlu’nun sorularıyla ‘Dr. Ayşegül Çoruhlu ile Longevity’ programı Pazar 14.00’te, tekrarı ise birebir gece 01.00’da SÖZCÜ Televizyonu’nda.
Mısır şurubuna dikkat!
Mısır şurubu eserleri hepsinden çok bunu yapıyor. Zira mısır şurubuna ilişkin high-fructose syrup dediğin şey glikozdan daha süratli gidiyor. Işık suratında gidiyor. Bir de bunun içinde mısır şurubu olduğu için onun şeker olarak metabolize edilmesi bedene büyük bedel ödetiyor. Karaciğer yağlanmasından, fibrozisinden cilt yaşlanmasına, damara kadar birçok sorun bununla ilgili. Aslında glikoz değil, mısır şurubu çok yapıyor.
Kararma, şeker hasarının iz düşümü
Geldik renge. Kararmadan sonra geri dönülemiyor, artık düzgünce proteinin yapısı bozulmuş oluyor. Yaşlıların renginin daha soluk, daha mat olmasının nedeni odur. “İçim karardı” katiyetle şekerin hasarının iz düşümünün en hoş sözüdür. Şekerin olması o kadar sorun ki bedel olarak dokular hasarlanıyor, dokular sertleşiyor ve kararıyorsun.
Şekerin gerçek yüzü anlaşıldı
Bundan 10 sene, 15 sene evvel “Şekeri hayatımdan çıkardım” demek çaya şeker koymuyorum demekti. Şimdi gerçek anlaşıldı. İşte tatlı olan bir şey yenmiyor. Tatlı dışında şerbetli ya da sentetik tatlı içecekler dışında unda da şeker olduğu biliniyor. Mesela börek tuzludur ancak o da şekerli manasına gelir, artık o da biliniyor. Alkolün bir tıp şeker manasına geldiği biliniyor.
Ben bunu “-ozlar” diye anlatıyorum. Sözün içinde biyokimyasal olarak “-oz” geçince mesela glikoz bildiğimiz masa şekeri. Meyvede de var, ona biraz “tamam” diyoruz fakat işte bu türlü reçeldeki, tatlıya konulmuşunu yemiyoruz. İçine mısır şurubu koyulmadığına emin olmadığın her şey aslında tatlı kümesine giriyor.
Sağlıklı besinleri da fazla ve süratli tüketmek riskli
Özetle sağlıklı beslendik, tamam karbonhidrat yemedik, dikkat ediyoruz lakin diğer ne yapabiliriz? Bir de sağlıklı bir şeyi de bedene süratle verirsen beden onunla baş edemez. Örneğin hurma sağlıklı denir değil mi? Pekmez, bal sağlıklı… Pekala siz 5 hurmayı arka arkaya yediğinizde mi bedeniniz daha çok şekerlenir ve kahverengileşir yoksa 5 hurmayı 5 güne böldüğünüzde mi daha az ziyan görürsünüz?
Hızlı yediğiniz her gün iç kararmanız artar, güzel de olsa ölçüden bağımsızdır. Yaşlandıkça yavaş yemek yaşlanma suratını azaltabilir. O yüzden bedeni kandırmanın yolu çok çiğnemek ve yavaş yemektir. Berbatları de bu türlü yemek lazım.
Akşam yemeğini kaldırırsan da gündüz saçmalıklarını gece düzenleyecek bir bünyeye gece uykuda sahip olursunuz. Yapraklı bitkiler; marullar, ıspanaklar falan filan bunların hiçbiri karbonhidrat değil. Köklüler; işte tatlı patates, patatesin kendisi, havuç… Karbonhidrat lakin multi olduğu için ziyanlı değil. Fazla peynir de istek edilen bir şey değil ancak tekrar içerisinde galaktoz olduğu için o da karbonhidrattır. Hani kefirlere, yoğurda hani serbest bırakalım da hiç değilse sütle peyniri azaltalım diye konuşulabilir.