Manisa’nın Alaşehir ilçesine bağlı Örnek Mahallesi’nde kurutmalık üzüm hasadı başlarken, üretici ve tarım çalışanları artan masraflar ve şimdi duyuru edilmeyen alım fiyatları sebebiyle güç günler geçiriyor. Mazot, gübre, ilaç ve yevmiye masraflarının altında ezildiklerini belirten bağcılar, kuru üzümün kilosunun en az 150-160 lira olması gerektiğini vurguluyor.
“BAĞLARIN HEPSİNİ SÖKECEĞİZ”
Sıcak altında saatlerce çalışan üreticiler ve emekçiler, açıklanmayan fiyatlar karşısında çalışma isteklerinin kalmadığını söylüyor. Bağcılık yapan bir bayan üretici içinde bulundukları çaresizliği şu sözlerle anlattı:
“Yevmiye 1400 lira. Üzümün fiyatını TMO açıklamadı. Biz çok güç durumdayız. Masrafları çok. Mazot olmuş 82 lira. Biz emeğimizin karşılığını alamıyoruz. Üzümde kullandığımız ilaçlar da çok kıymetli. Sabahın altısında tarlaya giriyoruz, öğleyin ikide çıkıyoruz. Akşama çalışıyoruz. Bir tüp alamıyoruz, bir kilo et alamıyoruz. Bağları sökeceğiz. Kazanamıyoruz, öteki dermanımız yok. Kurtarmıyor zira. Emeğimizin karşılığını alamıyoruz. Bu türlü giderse tüm mahsulü sökeceğiz. Güneşin altında bu türlü çalışıyoruz. Bizim Tarım Bakanlarımız nerede? Çiftçiyle niçin hiç ilgilenmiyorlar? Niçin gelip şu halimizi görmüyorlar? Neler çektiğimizi görmüyorlar. Iskarta üzümü 10 liradan satıyoruz. Şayet üzüm 150 lira, 200 lira olmazsa biz bittik. Bağcılık bitti. Çalışma isteğimiz kalmadı. Ne yapacağımızı bilmiyoruz.”
“BU İŞİN İÇİNDEN NASIL ÇIKACAĞIM”
Giderlerin yüksekliği sebebiyle kâr etmenin imkânsız hale geldiğini lisana getiren bir diğer bayan personel, “Arkadaşımızın bağı. Ortağa bakıyoruz. Biz bundan nasıl kâr edeceğiz? Kaç kişi çalışıyor? Yevmiye olmuş 1400, 300 lira da dayıbaşına veriyoruz” dedi. Yetiştirme sürecindeki basamakları ve market fiyatlarını hatırlatan tıpkı personel, “Şimdi ben bu işin içinden nasıl çıkacağım? Şu halime bakın. İki sıra üzümü birden götürüyor. Nereye gidiyoruz biz de bilmiyoruz” dedi.
“BEDAVAYA BAĞ BAKIYORUZ BU SENE”
Üzüm para etmiyor diyen bayan üretici, “Iskarta 10 lira. Ne yapacağımızı biz de bilmiyoruz. Bu üzüm bu hale gelene kadar ne masraf ettik? Yaprak açtırmasından, çubuk dolamasından filiz kesmesine kadar. Şimdi üzümüne girdik. İlaç zati haddi hesabı yok. Çifti, suyu. Nasıl çıkacağız bu işin içinden bilmiyorum. Bir markete gidiyorum, 1500 liraya ne alabiliyorsun ki? Hiçbir şey alamıyorsun. İki üç kesim bir şey 1000 lira tutuyor. Ne yapacağız bilmiyorum. Bedavaya bağ bakıyoruz bu sene. Elimizden hiçbir şey kalmıyor” açıklamasında bulundu.
“YEVMİYELER KURTARMIYOR”
Bağda çalışan emekli bir erkek emekçi ise, “Emekliyim ancak günlük masraf 1000 lira. Hanımım var, yüzde 84 engelli. Onun maaşını da kestiler. Bu çocuk okula gidiyor. Bu çocuğun okul parasını kestiler. Ne yapayım ben? Ne yapmam lazım? Yedinci sınıfa gidiyor. Bu çocuk devletten bir lira para almıyor. Yevmiyeler kurtarmıyor” sözlerini kullandı.
“BİR KİLO KURU ÜZÜM SATIP BİR LİTRE MAZOT ALAMIYORUZ”
Çocukluğundan beri çiftçilik yapan Osman Karahasan, maliyet artışının üretimi durdurma noktasına getirdiğini söyledi. Karahasan, “Doğdu doğalı bu bağın içindeyiz. Yıllardan beri çiftçilik yapıyoruz. Lakin şöyle bir kasvetimiz var. Bir kilo üzüm satıp bir bardak çay parası karşılamıyor, maliyeti karşılamıyor. Bu ikinci mesleğim. Çiftçilik bizim asıl mesleğimiz. Bir kilo kuru üzüm satacağız, bir litre mazot alamıyoruz şu an. Kuru üzüm, beş kilodan bir kilo veriyor. Yaklaşık o da 75-80 bandında gidiyor” dedi.
TARLADAKİ TÜM HASADI DURDURDU
Emeğin karşılığını kurtaramıyor diyen Karahasan, “Bir bayan yevmiyesi şu an 1650 lira, bir erkek yevmiyesi 1850 lira. Şu an burada çalışan bütün çalışanların toplamı 25 bin lira bize maliyet. Biz ne kadar üzüm satacağız ki 25 bin lira toparlamamız lazım? Gidişat berbat. Son noktaya geldik. Yetkililerin bir an evvel el atması gerekli” açıklamasında bulundu. Karahasan, geçen yıl yaş üzümü 33 liraya sattığını fakat bu yıl tüccarların 18-20 lira teklif ettiğini belirterek maliyetini kurtarmadığı için kesiti durdurduğunu ekledi.
“EVDE DURSAK NE YAPACAĞIZ?”
Belirsizlikten yakınan bir öteki emekçi, “Üzüm kesiyoruz. Kendi halimize geçinmeye çalışıyoruz lakin fiyatlar berbat. Üzüm para etmiyor. Personellik fiyatı az. Koşullar bu biçimde olunca ayakta durmaya çalışıyoruz lakin güç. Şu an kesim 1400 lira. Kurallar bu biçimde olunca karamsarız”
Mazot fiyatlarındaki yükselişe dikkat çeken öteki bir üretici ise çocukların okul masraflarının karşılanamayacağını söyledi:
“Bu sene yevmiye parasıyla okul çocuğuna okula gönderecek olanlar inanın ki harçlık veremeyecek, kırtasiye masrafını karşılayamayacak. Zira hiçbir şeyin yanına yaklaşılmıyor. Mazot 84 lira, dün aldık. Geçen yıl 50 liraydı, bu sene 84 lira. Aradaki hesabı herkesin yapması lazım. Bizi yönetenler bunu görmeli, duymalı”
“HASAT EDİYORUZ AMA HİÇ MUTLU DEĞİLİZ”
Bağın öteki ortağı emekli Şener Kahraman, eski bağ bozumu coşkusunun yerini karamsarlığa bıraktığını kaydetti. Kahraman, “Emeklilikten sonra uzun müddettir çiftçilikle uğraşıyorum, tarımla. Bugün bu bağı hasat ediyoruz fakat hiç keyifli değiliz. Evvelce bağ bozumu şenliklerimiz olurdu, harika formda kutlama üzere yapardık. Fiyatlarımızın 60-70 lira yahut daha aşağı düşeceği söyleniyor. Yaş üzümde sofralık 15-18 lira. Bu üzümün yaş maliyeti bize en az 22-23 lira. Kuru maliyeti zati 80 liranın üzerinde, 100 lira aralığında. Bizim fiyatların en az 150-160 lira taban olması lazım ki ayakta duralım. Aslında o bile bizi keyifli etmiyor ancak en az o denli olması lazım. Ayakta duracak hali kalmadı çiftçinin” dedi.