Kendine has aroması nedeniyle ilk kez içenleri şaşırtabilen meyan şerbeti, bölgede nesillerdir hazırlanıyor. Tatlı deseniz tam tatlı değil, acı deseniz o da değil… . Şanlıurfa’da “biyan balı” adıyla da bilinen bu içeceğe Diyarbakır, Mardin ve çevre illerde de rastlamak mümkün.
Meyan şerbetinin başrolünde meyan bitkisinin kök ve rizomları bulunuyor. Meyan çok yıllık bir bitki ve yalnızca Türkiye’de değil Avrupa, Asya ve Orta Doğu’nun farklı bölgelerinde de yetişiyor. Güneydoğu Anadolu’da ise özellikle akarsu çevrelerinde yetişen meyanın kökleri geleneksel şerbetin hammaddesi olarak kullanılıyor.
Topraktan çıkarılan kökler önce temizleniyor ve kurutuluyor. Geleneksel yöntemde kuruyan kökler dövülerek lifli bir hale getiriliyor ve ardından suyla buluşturuluyor. Meyan kökünün kendine özgü tadı ve aroması zaman içerisinde suya geçiyor. Ortaya da koyu renkli, alışılmış meyve şerbetlerinden oldukça farklı bir içecek çıkıyor.
Şanlıurfa’da meyan şerbetinin bir başka adı da “biyan balı”. Kültür ve Turizm Bakanlığı kaynaklarında bu içeceğin Şanlıurfa’da sıcak yaz günlerinde yüzyıllardır aranan geleneksel içeceklerden biri olduğu belirtiliyor. Şerbetçilik de zaman içerisinde bölgede babadan oğula aktarılan mesleklerden biri haline gelmiş.
İçine şeker koymadan da tatlı
Meyan şerbetini ilginç yapan ayrıntılardan biri de kendine özgü tatlılığı. Meyan kökünde bulunan glisirizin adlı doğal bileşik oldukça belirgin bir tatlı tada sahip. Bu nedenle meyan kökü yüzyıllardır yalnızca içeceklerde değil farklı yiyecek ve ürünlerde aroma verici olarak da kullanılıyor.
Ancak bu tat bildiğiniz limonata veya meyve suyu tatlılığına pek benzemiyor. Meyanın tatlımsı tadının arkasından hafif acımsı ve bitkisel bir aroma gelebiliyor. Bu yüzden çocukluğundan beri içenlerin alışık olduğu lezzet, ilk kez deneyen birinin yüzünde kısa süreli bir şaşkınlık yaratabiliyor.
Limon, tarçın ve karanfille hazırlayanlar da var
Meyan kökü ve su bu içeceğin temelini oluştursa da yöreden yöreye ve hazırlayan kişiye göre küçük dokunuşlar değişebiliyor. Bazı tariflerde limon, tarçın veya karanfil gibi aromalar da kullanılabilir. Özellikle limon, meyanın yoğun ve tatlımsı aromasına daha ferah bir karakter katabiliyor. Ancak geleneksel lezzeti merak ediyorsanız önce sade halini denemek daha doğru olabilir.