Zinde bir ömür için sağlıklı ve istikrarlı beslenmenin rolü büyük. Bu süreçte besinlerle vitamin ve mineral alımına da dikkat edilmelidir. Çünkü birçoğu beden için hayati fonksiyonlar üstlenir. Bu noktada öne çıkan temel minerallerden biri de potasyumdur…
Bu mineralin fonksiyonlarının ne kadar farkındayız? Beden için kıymeti nedir? Hangi besinlerden, nasıl alabiliriz? Destek almalı mıyız? İşte Kardiyoloji Uzmanı Dr. Demet Erciyes’in yanıtları…
ÖZELLİKLERİ
Potasyum, bedenimizin sağlıklı çalışabilmesi için gerekli olan temel minerallerden biridir. Hücrelerin içinde en yüksek ölçüde bulunan mineraldir ve bedendeki sıvı istikrarının korunmasında kıymetli rol oynar. Fakat tek başına çalışmaz.
Sodyum, magnezyum ve kalsiyum üzere minerallerle birlikte kasların, sinirlerin ve kalbin sağlıklı çalışmasını sağlar. Bilhassa hudut hücrelerinin birbirleriyle bağlantı kurabilmesi ve kasların kasılıp gevşeyebilmesi için potasyuma gereksinim vardır.
En çok hangi besinlerde bulunur?
Vücudumuz potasyumu üretemez. Bu sebeple her gün besinler yoluyla alınması gerekir. Potasyum en çok; muz, avokado, kivi, portakal, kavun, kayısı, kuru kayısı, kuru üzüm, patates, tatlı patates, ıspanak, pazı, brokoli, domates, kabak, mantar, mercimek, nohut, kuru fasulye, barbunya, badem, Antep fıstığı, fındık, yer fıstığı, yoğurt, süt, kefir, somon, ton balığı üzere besinlerde bulunur. Günlük beslenmede bu besinlere sistemli olarak yer vermek, potasyum gereksiniminin büyük kısmını karşılamaya yardımcı olur.
Eksikliği nasıl anlaşılır?
Kandaki potasyum düzeyinin olağanın altına düşmesine hipokalemi denir. Uzun süren kusma, ishal, aşırı terleme, kimi ilaçlar yahut yetersiz beslenme sonucunda gelişebilir. Halsizlik, kas güçsüzlüğü, kramplar, çabuk yorulma, kabızlık, kalp çarpıntısı ve ritim bozuklukları görülebilir; ileri eksikliklerde felç gibisi kas güçsüzlükleri oluşabilir. Kesin teşhis kan testiyle konur. Eksikliğinde altta yatan sebebin belirlenmesi ve potasyum düzeylerinin takip edilmesi kıymetlidir.
En çok gereksinim duyanlar
Potasyum gereksinimi; yoğun idman yapan atletler, aşırı terleyenler, uzun süren ishal yahut kusma yaşayanlar, idrar söktürücü ilaç kullananlar, hipertansiyonu olanlar, meyve ve sebzeyi az tüketenler, yaşlılar ile hamilelerde daha fazla olabilir. Lakin kronik böbrek hastalığı olan şahıslar, bedenden gereğince atılamadığı için potasyum alımını ve destek kullanımını kesinlikle doktor kontrolünde düzenlemelidir.
Altta yatan sebep belirlenmeli
Tedavi, eksikliğin seviyesine ve sebebine nazaran planlanır. Hafif durumlarda potasyumdan varlıklı beslenme kâfi olabilirken, daha önemli eksikliklerde doktor önerisiyle ağızdan veya damar yoluyla potasyum dayanağı uygulanabilir.
Takviye gerekli mi?
Potasyum destekleri herkes için uygun değildir. Ekseriyetle, laboratuvar testlerinde potasyum eksikliği saptandığında, uzun müddet kusma yahut ishal yaşayanlarda, kimi idrar söktürücü ilaçları kullananlarda, doktor tarafından gerekli görülen özel durumlarda destek önerilebilir. Potasyum destekleri kesinlikle sıhhat profesyoneli teklifiyle kullanılmalıdır.
Gelişigüzel kullanmak tehlikeli
Çünkü gereğinden fazla potasyum almak önemli kalp ritim bozukluklarına yol açabilir. Kanda potasyumun olağandan fazla olmasına hiperkalemi denir. Fazlalığında, ayrıyeten kas güçsüzlüğü, uyuşma, çarpıntı, önemli durumlarda kalp durmasına kadar ilerleyebilen problemler ortaya çıkabilir. Risk daha çok böbrek hastalığı olanlarda yahut gereksiz potasyum desteği kullananlarda görülür.
İşte az bilinen 8 faydası
Potasyumun vücuda çok yönlü yararı var. İşte az bilinen tesirleri:
1
Kas gücü ve hareketi dayanaklar: Kasların kasılıp gevşeyebilmesi için potasyum gereklidir. Potasyum eksikliği kaslarda istemsiz kasılmalara ve kramplara sebep olabilir. Egzersiz sırasında kasların daha verimli çalışmasına katkı sağlar, kas yorgunluğunu ve kas kramplarını azaltmaya yardımcı olur.
2
Tansiyonu istikrarlar: Potasyumun en değerli misyonlarından biri fazla sodyumun böbreklerden atılmasına yardımcı olmaktır. Bu sayede yüksek tansiyon riski azalır, bilhassa tuz tüketimi yüksek şahıslarda kâfi potasyum almak hayli kıymetlidir.
3
Damarları ve kalp ritmini korur: Kalp kasının nizamlı kasılıp gevşemesi için potasyum gereklidir. Potasyum seviyesinin çok düşük yahut çok yüksek olması kalp ritminde düzensizliklere yol açabilir. Bu sebeple kalp sıhhatinin korunmasında değerli bir mineraldir. Damar sertliği ve felç riskini de azaltmaya yardımcı olur.
4
Sinir sistemini düzgün çalıştırır: Sinir hücreleri arasındaki elektriksel mesajların sağlıklı formda gerçekleşmesinde potasyum vazife alır. Beyin ile kaslar arasındaki irtibatın sürdürülmesine katkı sağlar. Sinir sistemi işlevlerinin nizamlı çalışmasına yardımcı olur.
5
Sıvı ve elektrolit istikrarını korur: Potasyum, sodyum ile birlikte hücre içi ve hücre dışındaki sıvı istikrarının korunmasına katkı sağlar. Terleme, ishal yahut kusma üzere durumlarda kaybedilen elektrolitlerin yerine konması değerlidir. Bu istikrar, bedenin olağan işleyişi için gereklidir.
6
Böbrek taşı riskini azaltır: Yeterli potasyum alımı, kimi şahıslarda böbrek taşı oluşma riskini azaltabilir. Bunun sebebi idrardaki kalsiyum atılımını azaltmaya yardımcı olmasıdır. Fakat böbrek hastalığı olan bireyler potasyumu doktor kontrolü olmadan artırmamalıdır.
7
Kemikleri güçlendirir: Araştırmalar, potasyumdan güçlü beslenmenin kemiklerden kalsiyum kaybını azaltabileceğini göstermektedir. Bu sebeple uzun vadede kemik yoğunluğunun korunmasına katkıda bulunabilir.
8
Egzersiz performansını dayanaklar: Spor yapan şahıslar terleme yoluyla potasyum kaybedebilir. Kâfi potasyum alımı kasların olağan çalışmasına ve idman sırasında oluşan yorgunluğun azalmasına katkı sağlayabilir. Bilhassa uzun vadeli ve yoğun fizikî aktivite yapan şahıslar için potasyum alımı değer taşır.
Besinleri sofranıza bu türlü dahil edin
Kahvaltıda muz yahut avokado tüketebilir, ara öğünlerde kayısı, incir ya da kivi tercih edebilirsiniz. Ana öğünlerde kuru fasulye, mercimek ve nohut üzere baklagillere yer verebilir, salatalarınızı ıspanak üzere yeşil yapraklı sebzelerle zenginleştirebilirsiniz. Ayrıyeten badem, fındık ve Antep fıstığı üzere kuruyemişler ile brokoli, domates, kayısı ve kuru incir üzere zerzevat ve meyveleri istikrarlı bir beslenme tertibi içinde tüketmek, birden fazla sağlıklı kişinin günlük potasyum muhtaçlığını karşılaması için kafidir. Sağlıklı yetişkinler için günlük önerilen potasyum alımı yaklaşık 2.600 – 3.400 mg arasındadır. İhtiyaç yaşa, cinsiyete, gebelik yahut emzirme durumuna nazaran değişebilir.