Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ), yağı sıkıldıktan sonra çoğunlukla hayvan yemi olarak kullanılan fındık posasını iktisada kazandırarak bitkisel protein elde edilmesinin planlandığı projeyle, sürdürülebilir üretime katkı sunmayı amaçlıyor. TÜBİTAK tarafından desteklenen projeye ait bilgi veren Prof. Dr. Furkan Türker Sarıcaoğlu, “Fındık, yağı için sıkıldıktan sonra geriye kalan posasında yüzde 40 ile 45 arasında protein içeren bir posa bırakıyor. Biz de posadaki protein oranını doğal yollarla yüzde 80 civarında protein pahasına sahip bir toz haline getirebiliyoruz” dedi.
Yıllık ortalama 650 bin ile 740 bin ton kabuklu fındık üretimiyle dünya fındık üretiminde ve ticaretinde yaklaşık yüzde 70 hisseyle başkan pozisyonda olan Türkiye’de, BTÜ’nün TÜBİTAK tarafından desteklenen projesiyle fındık posası da iktisada kazandırılacak. Fındık yağı üretimi sonrasında geriye kalan ve çoğunlukla hayvan yemi olarak kullanılan fındık posasından bitkisel protein elde edilmesinin planlandığı projeyle, posanın daha verimli değerlendirilmesinin sağlanıp hem besin kesimine hem de sürdürülebilir üretime katkı sunması amaçlanıyor. Kelam konusu bitkisel proteinin bilhassa vejetaryen ve vegan beslenmeyi tercih eden şahıslar tarafından önemli bir alternatif kaynak olacağını söyleyen BTÜ Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Furkan Türker Sarıcaoğlu, “Çalışma konularımız içerisinde alternatif protein kaynaklarının geliştirilmesi ve bu protein kaynaklarının hayvansal kaynaklı proteinlere muadil hale getirilebilmesi üzerine çalışmalarımızı gerçekleştiriyoruz. Bu bağlamda bitkisel kaynaklı proteinleri çok yaygın olarak üretmeye ve bu proteinlerin özelliklerini geliştirmeye uğraş gösteriyoruz” diye konuştu.
‘BİTKİSEL KAYNAKLI PROTEİN ÜRETİYORUZ’
Hayvansal proteinlerin, sindirim açısından yararlı ve insan bedeni tarafından yüzde 85 ile 90 arasında sindirilebilir özellik taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Sarıcaoğlu, “Bitkisel kaynaklı proteinler ise bu yapıları, hayvansal kaynaklı proteinlere kıyasla biraz daha düşük düzeylerde sindirilebilirlik yahut biyo-yararlanım sağlayabiliyor. Yaptığımız çalışmalarla biz bitkisel kaynaklı posalardan, bilhassa yağ sanayisinin soğuk pres atığı dediğimiz kısımlarından bitkisel kaynaklı proteinler üretiyoruz. Bunlar, ülkemizde en yaygın olarak ayçiçeği posası yahut dünyada bir fındık ülkesi olduğumuzu düşündüğümüzde, fındık yağı ile yan eserlerini çok yaygın kullanmaya çaba gösteriyoruz. Bilhassa fındık açısından düşündüğümüzde Türkiye, dünya fındık üretiminin yüzde 70 ile 75’ini karşılıyor” sözlerini kullandı.
‘POSADAN YÜZDE 80 PROTEİN DEĞERİNE SAHİP PROTEİN ÜRETEBİLİYORUZ’
Soğuk sıkım sonucunda fındıktan elde edilen yağın geriye önemli bir ölçüde protein bıraktığını belirten Prof. Dr. Furkan Türker Sarıcaoğlu, “Fındıktan elde edilen yağ geriye önemli ölçüde protein içeren, yüzde 40 ile 50 arasında protein içeriğine sahip posa bırakıyor. Bu posa günümüzde yurt dışına ihraç edilebiliyor yahut hayvan yemi olarak yaygın bir halde tüketiliyor, hayvan yem silajlarında kullanılabiliyor. Fakat burada önemli bir katma paha var. Yani bu protein kaynağı insan tüketimine sunulabilecek, önemli manada protein içeren bir kaynak. Ve biz bunu laboratuvar ortamında, bu posadan protein ekstraksiyonunu gerçekleştirerek, yüzde 40 protein içeren posayı yüzde 80 civarında protein içeriğine sahip toz hale getirebiliyoruz” dedi.
‘HAYVANSAL PROTEİNLERE CİDDİ BİR ALTERNATİF’
Prof. Dr. Sarıcaoğlu, hayvansal kaynaklı proteinlerin üretiminde yüksek ölçüde emek, vakit ve doğal kaynak kullanıldığını, bunun da maliyetleri artırdığını belirtti. Bitkisel kaynaklı proteinlerin ise daha ekonomik sistemlerle ve yüksek ölçülerde üretilebildiğini vurguladı. Bilhassa hayvansal proteinlere ekonomik sebeplerle erişemeyenler için bitkisel kaynakların kıymetli bir alternatif olduğunu söyleyen Sarıcaoğlu, “Ayrıca hayvansal kaynaklı proteinleri tüketmeyen yahut tüketmek istemeyen, vejetaryen yahut vegan beslenmeyi tercih eden beşerler açısından da düşündüğümüz vakit, bitkisel kaynaklı proteinler önemli bir alternatif kaynağı olarak karşımıza çıkıyor” diye konuştu.
‘TÜKETİMİN ÖNÜNE GEÇEN BİR ENGEL DEĞİL’
Hayvansal kaynaklı proteinlerin insan bedenine biyo-yararlılığın çok yüksek olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Furkan Türker Sarıcaoğlu, şöyle konuştu:
“Bitkisel kaynaklı proteinler, bu yüksek biyo-yararlılığı çok üstün performansta elde etmemize mahzur olabiliyor. Lakin bu, tüketimin önüne geçen bir mahzur değil. Yani hayvansal kaynaklı protein tüketmeyen birinin, bitkisel kaynaklı proteinle hayvansal kaynaklı bir proteini ikame edebilmesi mümkün olabiliyor. Bu da daha fazla ölçüde bitkisel kaynaklı protein tüketmeyi gerektirebiliyor. Bitkisel kaynaklı proteinlerin yapısal özelliklerini kimyasal usullerle değil, fizikî yollarla değiştirerek, biyo-elverişliliği yahut biyo-yararlılığı geliştirmek mümkün. Biz de bununla ilgili bilimsel çalışmalara hayli sürat vermiş durumdayız.”