Türkiye’de uzun yıllar sırf Mersin’in Anamur ve Bozyazı ile Antalya’nın Gazipaşa ve Alanya ilçelerinde gerçekleştirilen muz üretimi, son yıllarda verilen ziraî takviyeler sayesinde büyük bir dönüşüm yaşadı. Üreticilere sağlanan sübvansiyonlu krediler, hibeler ve çeşitli teşvikler sayesinde örtü altı üretim süratle yaygınlaşırken, üretim kapasitesi yaklaşık dört kat arttı. Bir periyot kıyı kısımlarında açık topraklarda yetiştirilen muz, bugün Antalya ve Mersin’in birçok kıyı ilçesinde seralarda yılın her periyodunda üretilebiliyor.
MUZ ÜRETİMİNDE BÜYÜK SIÇRAMA
Türkiye’de muz üretimi 2010-2015 yılları arasında 210 ila 270 bin ton düzeylerinde seyrederken, 2016 yılından itibaren dikkat cazip bir yükseliş gösterdi. Üretim ölçüsü 2016’da 305 bin tona, 2017’de 369 bin tona, 2018’de 498 bin tona ve 2019’da 548 bin tona ulaştı.
Artış sonraki yıllarda da devam etti. 2020 yılında 728 bin ton olarak kaydedilen üretim, 2021’de 883 bin tona yükseldi. En yüksek düzeye 2022’de 997 bin tonla ulaşılırken, sonraki devirde bir ölçü gerileme yaşandı. Üretim 2023’te 930 bin ton, 2024’te 875 bin ton ve 2025 yılında 864 bin ton olarak gerçekleşti.
MANAVGAT ÜRETİMİN MERKEZLERİNDEN BİRİ
Muz üretiminde seracılığın en süratli geliştiği bölgelerden biri olan Manavgat’ta örtü altı alanlar son yıllarda değerli ölçüde büyüdü. İlçedeki sera varlığı 25 bin dönüme ulaşırken, bölge üretimin değerli merkezlerinden biri haline geldi.
Yaklaşık 10 yıldır serada muz yetiştiriciliği yapan Mustafa Sami Atalay, 8-9 yıl evvel ilçede sadece 300-500 dönüm civarında sera bulunduğunu, bugün ise bu sayının 25 bin dönüme çıktığını belirtti. Kimi tesislerde yıl boyunca kesintisiz üretim yapılabildiğini söz eden Atalay, üretim tekniklerindeki gelişmelere dikkat çekti.
SERALARDA YIL BOYU HASAT DÖNEMİ
Muz fidelerinin ekseriyetle nisan-mayıs ve eylül-ekim aylarında olmak üzere iki başka devirde dikildiğini anlatan Atalay, “6 ay sonra doğumlar başlar, 10-12 ay sonra meyvelerin bölümü yapılır. Bu 2 periyoda denk gelen periyotların haricinde yoğun kesim olmaz. Fakat şimdi bizler 12 ay üretime geçtik. Isıtma ve filiz bırakmadaki avantajları kullanarak 12 ay üretim yapıyoruz. Bir taraftan kesim, bir taraftan doğum var” dedi.
ÜRETİCİLER İTHALATTAN MEMNUN DEĞİL
İç piyasada satış açısından değerli bir sorun yaşanmadığını söz eden Atalay, ithalat uygulamalarının yerli üretici üzerinde baskı oluşturduğunu söyledi.
Atalay, “Lakin burada bizi meşakkate sokan ithalat rejimi. İthal mal girdiği vakit patinaj atıyoruz. Zira dışarıdan alınan muzun maliyetiyle bizdeki muzun maliyeti çok farklı. Bizde personellik, gübre, mazot yahut başka girdiler dörde katladı. Lakin muz fiyatı yerinde sayıyor. Hele günümüzde muz 20-25 lira. 20-25 lira olur mu birinci sınıf muz? İkinci kalite muza da 10 lira fiyat veriliyor. Şimdi 10 lira iki sakız parası, bir yumurta parası, bir ekmek 15 lira. Bir çikolatalı gofret 25 lira. İkincisi mayıs-haziran prestijiyle başka meyveler çıkar. Bunun da muza yüzde 10-20 arasında tesiri olur. Ancak bu türlü 50-60 liradan 20 liraya, 25 liraya, 10 liraya düşmez. İthalat rejiminin gözden geçirilmesi gerekiyor” diye konuştu.