Ne kadar sağlıklı beslendiğimiz, çağdaş dünyada en çok tartışılan, kafaları karıştıran ve tek bir doğrusu olmayan hususlardan biri… Zeytinyağı kullanmak, şekeri azaltmak, ekmeği kısmak ve vitamin takviyesi almak birden fazla bireye kâfi geliyor. Fakat asıl kıymetli soru şu: Bu alışkanlıklar hakikaten beyin sıhhatini muhafazaya yetiyor mu?
Sağlıklı beslenmenin, beynin muhtaçlık duyduğu güç, vitamin, mineral, antioksidan ve sağlıklı yağları tertipli olarak almasını sağlayan sürdürülebilir beslenme tertibi olduğunu belirten Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Uludüz ‘’Amaç yalnızca doymak değildir. Hedef hudut hücrelerini korumak, inflamasyonu azaltmak, damar sıhhatini desteklemek hasebiyle zihinsel performansı da uzun yıllar sürdürebilmektir’’dedi ve şu bilgileri paylaştı:
Nerede yanılgı yapıyoruz?
Birçok kişi sağlıklı beslendiğini düşünür. Fakat detaya bakıldığında değerli eksikler görülür. Zerzevat vardır fakat çeşit yoktur. Kalori vardır ancak besin bedeli düşüktür. Sağlıklı besin seçilir ancak öğün nizamı kusurludur. Beyni bir motor üzere düşünmek yararlı olabilir. Motor çalışır fakat yakıt kalitesi düşükse performans vakitle düşer.
Neden Akdeniz Diyeti öneriliyor?
Bilimsel datalar değerlendirildiğinde en muteber yaklaşım istikrarlı, antiinflamatuar, damar dostu beslenme modelidir. Hasebiyle bilimsel çalışmalar en çok Akdeniz diyeti üzerinde yapılmıştır. Uzun yıllar süren araştırmalar şunu göstermektedir: Akdeniz tipi beslenen şahıslarda unutkanlık daha yavaş ilerleyebilir ve Alzheimer riski daha düşük olabilir. Bunun birkaç sebebi vardır. Öncelikle, bu beslenme bedendeki saklı iltihabı azaltır. İltihap, beyin yaşlanmasının kıymetli sebeplerinden biridir. İkinci olarak, damar sıhhatini korur.
Beyin damarlarla beslenir, damar ne kadar sağlıklıysa, beyin de o kadar düzgün çalışır. Üçüncü olarak, zeytinyağı ve balık üzere besinler beyin hücrelerini koruyan maddeler içerir. Bu sebeple birçok doktor ve sağlık kurumu Akdeniz diyetini en inançlı beslenme hali olarak kabul eder.
Unutkanlıkla beslenme arasında bağ var mı?
Evet, güçlü bir münasebet var. Unutkanlık sebepleri arasında vitamin eksiklikleri, insülin direnci, kronik inflamasyon (iltihaplanma) kıymetli yer fiyat. Bu faktörlerin tamamı beslenmeyle yakından ilişkilidir. Kimi durumlarda beslenme şekli düzeltildiğinde hafıza yakınmalarında bariz güzelleşme görülebilir. Bu sebeple beslenme değerlendirmesi zihinsel şikayetlerde kıymetli bir basamaktır.
İşlenmiş besinler sebep risk oluşturur?
İşlenmiş gıdalar raf ömrünü uzatmak, lezzeti artırmak ve maliyeti düşürmek hedefiyle çok sayıda katkı maddesi içeren eserlerdir. Son yıllarda yapılan geniş kapsamlı çalışmalarda bu besinlerin yüksek tüketimi ile demans riski arasında alaka olduğu gösterilmiştir.
Ne yemediğiniz, ne yediğiniz kadar değerlidir. Vücudunuzu ve zihninizi sağlıklı tutmak için uzak durmanız ya da tüketimini azaltmanız gereken yiyecekler şöyle sıralanabilir:
– Fast food, patates cipsi ve gazlı içecekler üzere aşırı işlenmiş gıdalar
– Şekerli yiyecekler, örneğin şekerlemeler, tatlılar ve soslar.
– Doymuş yağ oranı yüksek gıdalar
– Sodyum (tuz) oranı yüksek gıdalar
– Alkol
Bu eserler bağırsak mikrobiyotasını olumsuz etkileyebilir. Bağırsak beyin ekseni üzerinden inflamasyon süreçlerini artırabilir. Kronik inflamasyon ise bilişsel gerileme için kıymetli risk faktörlerinden biridir.
Hangi problemler yaşanabilir?
Beyin vücut tartısının küçük bir kısmını oluşturur, ancak günlük gücün yaklaşık yüzde 20’sini tüketir. Bu sebeple beslenme kalitesi zihinsel performansı direkt tesirler. Araştırmalar kimi kritik noktaları göstermektedir:
– Antioksidan eksikliği beyin yaşlanmasını hızlandırabilir
– Omega 3 yetersizliği hudut hücreleri bağlantısını zayıflatabilir
– Yüksek şeker tüketimi hafıza performansını düşürebilir
– İnsülin direnci bilişsel gerilemeyi hızlandırabilir.
Hangi besinler olmazsa olmaz?
Bilimsel çalışmalarda birtakım besin kümeleri bilhassa öne çıkar…
– Yeşil yapraklı sebzeler folat ve antioksidan içerikleriyle hudut hücrelerini dayanaklar.
– Yağlı balıklar, ceviz, keten tohumu Omega-3 açısından zengindir. Zeytinyağı damar sıhhatini koruyan sağlıklı yağlar içerir ve beyin işlevleri için yararlıdır.
– Yumurta beyninizin hafızayı ve ruh halini yönetmesine yardımcı olduğu gösterilen bir besin maddesi olan kolin açısından da zengindir.
– Yeşil çaydaki kafein ve L-teaninin birleşimi, hafıza, dikkat ve genel beyin işlevlerine yeterli gelir.
– En az % 70 kakao içeriğine sahip bitter çikolatadaki flavonoidler, beyinde bilgiyi süratli sürece, sözleri kolay bulma üzere kimi düşünme maharetlerini geliştirmeye yardımcı olabilir.
– İnsan beyninin yaklaşık % 75’i sudan oluşur, bu sebeple sistemli su tüketimi zihinsel performans ve beyin sıhhati için hayati ehemmiyet taşır.
Tabii burada kıymetli olan tek bir mucize besin değil, istikrarlı ve daima bir sağlıklı beslenme modelidir.