Omega 3, bilhassa kalp sıhhatine yararları sebebiyle kıymetli bir yere sahiptir. Hasebiyle bedene tertipli olarak alınması gereken elzem bir yağdır…
Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Selen Yurdakul, işte bu yararlı yağın bedendeki misyonlarından kalp ve damarlara tesirlerine, en varlıklı kaynaklarından destekleriyle ilgili bilinmesi gereken noktalara değindi…
Kan yağlarını nasıl tesirler?
Omega 3’ün kalp ve damar sıhhati üzerinde olumlu tesirleri vardır. Trigliserid seviyelerini düşürmeye yardımcı olur. Yüksek trigliserid seviyeleri damar tıkanıklığı riskini artırarak kalp krizi ve inme riskine yol açabilir.
Bu yararlı yağ, kimi bireylerde ritim bozukluklarını azaltmaya ve yeterli huylu kolesterol olan HDL düzeylerini artırmaya yardımcıdır. Ayrıyeten iltihap giderici tesirleri sayesinde damar sıhhatini da takviyeler.
Yapılan çalışmalar, kalp ve damar hastalıkları, ritim bozuklukları ve pıhtı oluşumu riskleri üzerinde olumlu tesirler gösterebileceğini ortaya koymuştur.
HANGİ GIDALARDA BULUNUR?
Omega-3 yağ asitleri, çoklu doymamış yağlar sınıfında yer alan ve beden tarafından kâfi ölçüde üretilemediği için besinlerle yahut desteklerle alınması gereken değerli yağ asitleridir.
Yağlar genel olarak doymuş ve doymamış yağlar olarak ikiye ayrılır. Doymuş yağlara tereyağı, kuyruk yağı ve yağlı kırmızı et örnek verilebilir; bu yağların fazla tüketimi kardiyovasküler hastalık riskini artırabilir.
Doymamış yağlar ise zeytinyağı, avokado, ceviz, badem ve balık üzere besinlerde bulunur ve kalp sıhhati açısından daha yararlı kabul edilir. Omega-3 yağ asitleri de bu sağlıklı doymamış yağ kümesinde yer alır.
3 ÇEŞİDİ VAR
Omega-3 yağ asitlerinin üç ana çeşidi vardır: EPA, DHA ve ALA’dır. EPA ve DHA ekseriyetle balıklarda bulunan yağ asitleridir ve bilhassa kalp sıhhati açısından epeyce değerlidir.
ALA ise keten tohumu ve chia tohumu üzere bitkisel kaynaklarda bulunur. EPA ve DHA’nın en kıymetli kaynağı uskumru, somon, morina, sardalya, hamsi, ton balığı ve alabalık üzere yağlı balıklardır.
Haftada 2-3 sefer sofrada balık olmalı
Omega-3’ün en güçlü kaynakları yağlı balıklardır. Uskumru, somon ve morina balığı bu açıdan epey kıymetlidir ve sistemli tüketildiklerinde bedenin Omega-3 muhtaçlığına değerli bir katkıda bulunurlar. Bunun yanı sıra ceviz, keten tohumu, chia tohumu, istiridye ve soya fasulyesi de bitkisel ve deniz kaynaklı Omega-3 içeren besinler arasında yer alır. Gereğince alabilmek için haftada en az 2-3 porsiyon Omega-3 açısından güçlü balık tüketilmesi tavsiye edilmektedir.
Doktor önerisiyle kullanılmalı
Omega-3 destekleri yararlı olmakla birlikte kesinlikle doktor denetiminde alınmalıdır, zira kullanılan ilaçlarla etkileşime girebilir. Bilhassa kan sulandırıcı ilaç kullanan bireylerde, Omega-3’ün kanama riskini artırabileceği unutulmamalıdır.
Bu sebeple tertipli ilaç kullananların destek başlamadan evvel kesinlikle doktora müracaatı kıymetlidir. Kan sulandırıcı ilaç kullanan bir kişinin Omega-3 kullanması gerektiğinde ise doz ve kullanım kararını doktor belirlemelidir.
İyi bir destek nasıl seçilir?
İyi bir Omega-3 desteğinde EPA ve DHA yağ asitlerinin bulunması gerekir; bu iki bileşen kaliteli bir eserin temel göstergelerindendir. EPA ve DHA, bilhassa kalp ve damar sıhhatini destekleyen en tesirli Omega-3 formlarıdır. Bu sebeple destek seçerken sadece “Omega-3 içerir” tabirine değildir, EPA ve DHA oranlarına da dikkat edilmelidir. Ayrıyeten eserin saflığı, ağır metal içermemesi ve emniyetli bir üretim sürecinden geçmesi de kalite açısından kıymet taşır. İnternetten alırken de birebir kriterlere ehemmiyet verilmelidir.
Besin mi destek mi?
Yetişkinlerde günlük gereksinim Omega-3 içeren doğal besinlerle karşılanabilir. Fakat bu besinleri sistemli olarak her gün tüketmek birden fazla vakit mümkün olmamaktadır. Bu yüzden yetişkinlere, yaz kış fark etmeksizin yıl boyunca sistemli olarak destek kullanmaları önerilmektedir.
Kimlere önerilir?
Balık üzere kaynaklardan kâfi Omega-3 alamayan diyet yapan bireylere ve bilhassa kalp hastalığı geçirmiş şahıslara destek verilir. Omega-3 yağ asitleri, kalp sıhhatini müdafaaya yardımcıdır.
Özellikle enfarktüs geçirmiş, damar tıkanıklığı tespit edilmiş, stent takılmış yahut by-pass ameliyatı olmuş hastalara önerilmektedir. Ayrıyeten trigliserid pahası yüksek olan ve berbat huylu kolesterol olan LDL düzeyi yüksek hastalarda da destek kullanılabilmektedir.
Eksikliği nelere yol açabilir?
Omega-3’ün kalp hastalıkları üzerinde birçok yararlı tesiri olduğu bilinmektedir. Örneğin birtakım hastalarda ritim bozukluklarını azaltmaya yardımcı olabilir, trigliserid seviyelerini düşürdüğü ve HDL düzeylerini artırdığı bilinen tesirleri arasındadır. Bu yönleriyle kalp sıhhati üzerinde olumlu katkılar sağlayabilir.
İleri yaşta böbreklere ziyan verebilir
Önerilen ve olağan dozlarda kullanıldığında böbrek işlevlerini çoklukla bozmaz. Fakat ileri yaştaki bireylerde böbrek işlevleri aslında bir ölçü azalmış olabileceği için böbreklerin süzme kapasitesi düşebilir, bu nedenle yüksek doz kullanımlarda dikkatli olunmalıdır.
Fazlası sakıncalı
Tüm desteklerde olduğu üzere, yüksek dozlarda kimi yan tesirler görülebilir. Yüksek doz kanama riskini artırabilir, reflüye sebep olabilir, mide asidini artırarak mide-bağırsak rahatsızlıklarına ve ishale yol açabilir.
Ayrıca Omega-3’ün tansiyonu ve kan basıncını düşürücü tesiri vardır. Bu tesir hipertansiyon hastalarında yararlı olabilir; fakat yüksek doz kullanımlarda tansiyonun aşırı düşmesine bağlı halsizlik, baş dönmesi ve düşük tansiyon şikayetleri görülebilir. Bu sebeple doz ayarlaması kesinlikle dikkatle yapılmalıdır.