Sosyal Güvenlik Kurumu, adapsız prim ödemelerinin önüne geçmek emeliyle geniş kapsamlı kontrol faaliyetlerini sürdürüyor.
Özellikle emeklilik hakkı kazanmak ya da prim gün sayısını tamamlamak emeliyle fiilen bir işte çalışmadığı halde sigortalı gösterilen bireyler, kurumun radarına takılıyor.
Yapılan geriye dönük incelemelerde usulsüzlük tespit edilmesi durumunda, bireylere haber verilmeksizin emeklilik süreçleri iptal edilebiliyor ve ödenen maaşların iadesi isteniyor.
20 GÜN FAZLASI OLMASINA RAĞMEN MAAŞI KESİLDİ
Sahte sigorta incelemeleri, emekliliğin üzerinden aylar hatta yıllar geçse bile vatandaşların karşısına büyük bir mağduriyet olarak çıkabiliyor. Habertürk müellifi Ahmet Kıvanç’ın aktardığı bir örnek, durumun ciddiyetini gözler önüne seriyor.
Yalova’dan ulaşan bir vatandaş, eşinin 1,5 yıl evvel emekli olduğunu lakin geçen ay emekli aylığının apansız kesildiğini belirtti. SGK il müdürlüğünden aylığın adapsız prim ödenmesi gerekçesiyle kesildiğini öğrenen vatandaş, eşinin emeklilik öncesinde 300 günlük priminin iptal edildiğini, buna karşın 20 gün prim ziyadesiyle emekli edildiğini tabir etti.
Resmi yazının şimdi kendilerine ulaşmadığını söyleyen okur, “Keşke emekli olmadan evvel gereğince inceleme yapılsaydı” diyerek sistemdeki kontrol zamanlamasına dikkat çekti.
SGK TARAFINDAN YÜZ BİNLERCE KİŞİ TESPİT EDİLDİ
Sosyal Güvenlik Kurumu, sahte sigorta ve geçersiz iş yerleriyle gayret etmek emeliyle 2016 yılından bu yana data tahlil projeleri yürütüyor.
Yaklaşık 100 farklı parametre kullanılarak milyonlarca iş yeri mercek altına alınıyor. Bu kontroller sonucunda uydurma şirketlerin faaliyet mühletleri kısalırken, yöntemsiz süreçler süratlice ortaya çıkarılıyor.
Yayınlanan bilgilere nazaran; sadece 2025 yılında hem yürütülen projeler hem de sosyal güvenlik denetmenlerinin saha incelemeleri sonucunda toplam 185 bin 561 sahte sigortalı ve binlerce uydurma iş yeri tespit edildi. Fiilen çalışılmadığı halde eş dost vasıtasıyla ya da direkt bu maksatla kurulan paravan şirketler üzerinden prim ödeyenlerin tüm sigorta müddetleri iptal ediliyor.
SAHTE SİGORTA YAPTIRANLARI HANGİ CEZALAR BEKLİYOR?
Usulsüz prim ödediği belirlenen bireyler hem maddi hem de tüzel olarak ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalıyor:
Maaşlar Kesiliyor ve Geri İsteniyor: Emekli olduktan sonra sahte sigortalılığı anlaşılan şahısların aylıkları derhal kesiliyor. Emekli olunan tarihten itibaren ödenen tüm maaşlar yasal faiziyle birlikte geri tahsil ediliyor.
Sağlık Giderleri Faturalandırılıyor: Sahte sigortalı olunan periyotta ve sonrasındaki emeklilik sürecinde devlet üzerinden alınan tüm sıhhat ve tedavi hizmetlerinin bedeli faiziyle şahıstan geri alınıyor.
Yatırılan Primler Yanıyor: Fiilen çalışılmayan periyotlar için SGK’ya ödenmiş olan primler yöntemsiz süreç gerekçesiyle iade edilmiyor ve boşa gidiyor.
Hapis Cezası Riski: Fiilen çalışmayan bireyleri sigortalı gösteren patronlar hakkında “resmi evrakta sahtecilik” ve “yalan beyan” kabahatlerinden 3 aydan 5 yıla kadar mahpus istemiyle cürüm duyurusunda bulunuluyor. Ayrıyeten her ay için taban fiyat meblağında idari para cezası kesiliyor.
EKSİK PRİMİ OLANLAR İÇİN YASAL ÇÖZÜM
4/a (SSK) statüsünden emekli olmak isterken işsiz kalan yahut prim günleri eksik olan vatandaşların yasal olmayan yollara başvurmak yerine “isteğe bağlı sigorta” imkanından yararlanabileceği belirtiliyor. Lakin bu süreçte dikkat edilmesi gereken kritik bir hudut bulunuyor.
Kanuna nazaran isteğe bağlı sigorta primleri 4/b (BAĞ-KUR) statüsünde bedellendiriliyor. Bir kişinin SSK kurallarıyla emekli olabilmesi için son 7 yıllık hizmet mühletinin çoğunluğunun (en az 1261 gün) 4/a statüsünde geçmesi gerekiyor.
Bu sebeple isteğe bağlı sigorta primi ödenirken 1260 gün sonunun aşılmaması büyük değer taşıyor. Eksik günlerini tamamlamak isteyenlerin öncelikle varsa askerlik ve doğum borçlanması haklarını kullanmaları, yetmediği durumlarda ise fiilen yasal bir iş yerinde çalışarak primlerini tamamlamaları öneriliyor.