Son yıllarda besin destekleri ve bağışıklık eserlerinde ismini sıkça duyduğumuz kara mürver (Sambucus nigra), Türkiye’de tarım ve ihracat dünyasının yeni gözdelerinden biri haline geldi. Halk ortasında “melesir”, “patlangaç” yahut “mindiraç” üzere lokal isimlerle bilinen bu bitki, tabiatta büsbütün kendi kendine yetişen yabani yapısıyla dikkat çekerken, artan global talep doğrultusunda artık çağdaş tarım alanlarında da planlı olarak üretiliyor.
EN ÇOK KARADENİZ VE MARMARA’DA TABİATIYLA YETİŞİYOR
Kara mürver, nemli toprakları, dere yataklarını ve bol yağış alan iklimleri seven bir bitkidir. Bu nedenle Türkiye’de doğal olarak en ağır görüldüğü yer Karadeniz Bölgesi’dir. Bilhassa Rize, Artvin, Giresun ve Sinop üzere vilayetlerin kırsal alanlarında, orman altlarında ve su kenarlarında hiçbir insan müdahalesi olmadan büsbütün kendi kendine yetişiyor.
Marmara Bölgesi’nde ise Kırklareli’nin Istranca ormanları ve Sakarya etrafı bitkinin doğal ömür alanlarındandır. Ege Bölgesi’nde (özellikle İzmir’in yüksek kesimleri) ve Doğu Anadolu’da su kaynaklarına yakın vadilerde de mürver ağaçlarına rastlanıyor.
İLAÇ ENDÜSTRİSİNDE KULLANILIYOR
Kara mürverin çiçeği de meyvesi de tam bir şifa kaynağıdır. A, B ve C vitaminleri, lifler ve çok yüksek oranda antioksidan (antosiyanin) içeren bu bitki, bilhassa ilaç ve besin desteği kesiminin ham hususudur.
Tıbbi kullanım: Klinik çalışmalar kara mürver ekstraktlarının antiviral (virüs engelleyici) özelliklerini ortaya koymuştur. Bu nedenle grip, nezle ve üst teneffüs yolu enfeksiyonlarına karşı üretilen şurup, kapsül ve efervesan tabletlerin ana bileşenidir.
Gıda ve boya bölümü: Meyvelerinden marmelat, reçel, meyve suyu ve çay yapılırken; besin endüstrisinde doğal renklendirici (mor-siyah boya) olarak da yaygın biçimde tercih edilmektedir.
KİLOGRAM FİYATI DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR
Kara mürverin piyasadaki kilogram fiyatı, eserin taze toplanmış olmasına ya da kurutulma biçimine nazaran farklılık gösteriyor. Ağustos ve Eylül aylarındaki hasat devrinde direkt kolundan toplanan taze (yaş) kara mürver meyvesinin kilogramı piyasada 150 TL ile 300 TL ortasında alıcı buluyor.
KURU MÜRVERİN KİLOSU 850 TL’YE KADAR ÇIKIYOR
Ürün kurutulduğunda ise hem raf ömrü uzamakta hem de bedeli artıyor. Aktarlarda ve online şifa pazarlarında kurutulmuş kara mürver meyvesinin kilogram fiyatı 400 TL ile 700 TL ortasında değişiyor. Bitkinin toplanması ve kurutulması çok daha büyük bir el emeği gerektiren beyaz renkli mürver çiçeği formu ise en pahalı kısmı olup, kilogramı 500 TL ile 850 TL bandına kadar yükseliyor.
TÜRKİYE ŞURUBUNU ÜRETİP DIŞARIYA İHRAÇ EDİYOR
Geçmiş yıllarda ilaç ve destek besin kesimi için kara mürveri çoğunlukla yurt dışından ithal eden Türkiye, artık rollerini değiştiriyor. Tarım ve Orman Bakanlığı destekli projeler, kadın kooperatifleri ve teşebbüsçü ziraat mühendisleri sayesinde Sakarya, Balıkesir ve Kastamonu üzere vilayetlerde ticari kara mürver bahçeleri kuruldu.
Bu yerli üretim atılımı, meyvenin yalnızca ham unsur olarak kalmamasını sağladı. Türkiye’de faaliyet gösteren yerli ilaç ve besin firmaları, Türkiye’nin birinci yerli kara mürver şuruplarını ve ekstraktlarını üreterek piyasaya sürdü. Büsbütün yerli mürverlerden elde edilen bu destek besinler ve ham kurutulmuş mürver eserleri, başta Avrupa ülkeleri ve ABD olmak üzere birçok ülkeye ihraç edilerek ülke iktisadına önemli bir döviz girdisi sağlamaya başladı.