Betül Topaklı / Milliyet.com.tr – Henüz 14 yaşındayken ailesine maddi destek olmak için çalışma hayatına atılan 25 yaşındaki motosiklet ustası Sultan Çakıltaş, çocuk yaşta başladığı mesleğinde çıraklıktan ustalığa uzanan zorlu bir yolculuk verdi. Çalışırken eğitimini de sürdüren ve liseyi açıktan tamamlayan genç kız, bugün sahip olduğu ustalık ve usta öğreticilik belgeleriyle mesleğini sürdürürken, yıllar içinde edindiği deneyimlerin kendisine yalnızca bir meslek değil, aynı zamanda sorumluluk ve kendi ayakları üzerinde durma bilinci kazandırdığını söylüyor. Babasıyla uzun süredir görüşmeyen Sultan’ın annesi bir rehabilitasyon merkezinde engelli bakım alanında çalışıyor. Beş yıldır usta olarak çalışan genç kız, motosiklet tamirciliğine nasıl başladığını ise şöyle anlatıyor:
“Çocukluğum diğer çocuklarınkinden biraz farklı geçti. 14 yaşında maddi nedenlerle çalışmaya başladım ve o günden bu yana çalışma hayatının içindeyim. Motosikletlerle olan bağım ise 16 yaşında kuryelik yapmaya başlamamla güçlendi. Sonrasında kendi motosikletimi aldım. Motosikletimin bakımını ve tamirini kendim yapmaya başladıkça mekanik konusuna olan ilgim de giderek arttı. Bir arızanın nedenini bazen günlerce araştırmak, parçaları söküp incelemek, yeniden toplamak ve sonunda motorun çalıştığını görmek bana büyük keyif vermeye başladı. Bir süre sonra bunun yalnızca bir hobi olmadığını, gerçekten yapmak istediğim mesleğin bu olduğunu fark ettim. Birkaç yıllık çıraklık döneminin ardından yaklaşık beş yıldır usta olarak çalışıyorum. Bu süreçte yalnızca motosiklet tamir etmeyi değil, bir arızaya nasıl yaklaşılması gerektiğini de öğrendim. Çünkü bence iyi bir usta olmak yalnızca parçayı değiştirmekten ibaret değil. Asıl önemli olan, arızanın kaynağını doğru tespit etmek ve nedenini anlayabilmek.”
‘MÜHENDİS OLMAK İSTİYORUM’
Çalışma hayatını sürdürürken eğitimini de bırakmayan Sultan, liseyi açıktan tamamladı. Şu anda üniversitede Makine Bölümü okuyan Sultan, aynı zamanda Açıköğretim Fakültesinde Bilgisayar Programcılığı eğitimi alıyor. İki bölümü aynı anda okumasının nedenini ise şöyle açıklıyor: “Sebebi, mekanik bilgimle yazılım bilgisini bir araya getirmek istemem. Motosiklet sektörü giderek daha fazla elektronik, yazılım ve dijital sistemlerle iç içe geçiyor. Bu nedenle yalnızca mekanik alanda değil, yazılım tarafında da kendimi geliştirerek ileride bu iki alanı birlikte kullanabileceğim başarılı bir mühendis olmak istiyorum. Eğitimimi çalışarak sürdürüyorum. Haftanın belirli günleri okula gidiyor, iş çıkışlarında da ders çalışıyorum. Mesleğim fiziksel olarak zaman zaman zorlayıcı olabiliyor. Ancak fiziksel güç gerektiren işlerde mümkün olduğunca yalnızca güce güvenmek yerine mekanik mantığı kullanıyorum. Örneğin ağır bir parçayı kaldırmam gerektiğinde daha fazla güç harcamak yerine kriko, kaldıraç veya uygun bir ekipman kullanarak çözüm üretmeye çalışıyorum. Sonuçta mekanik bir iş yapıyoruz; mekanik mantığı kendi işimizi kolaylaştırmak için de kullanabilmeliyiz.”
“Sosyal medya da mesleğimin önemli bir parçası haline geldi. Bir zamanlar ben de motosikletlerle ilgili videolar izliyor, izlediklerimden yeni şeyler öğreniyordum. Şimdi ise aynı platformlarda kendi yaptığım işleri ve edindiğim teknik bilgileri insanlarla paylaşıyorum. Bir zamanlar izlediğim insanların yerinde bugün beni izleyen insanların olması benim için çok güzel bir duygu. Videolarımda yalnızca bir işlemin nasıl yapıldığını değil, mümkün olduğunca neden yapıldığını ve arkasındaki mekanik mantığı da anlatmaya çalışıyorum. Amacım, hem bildiklerimi paylaşmak hem de benim zamanında videolardan öğrendiğim gibi, başka insanların da benim içeriklerimden faydalanarak yeni şeyler öğrenebilmesini sağlamak.”
‘ÖNYARGILARLA KARŞILAŞTIM’
“Motosiklet tamirciliği toplumda genellikle erkeklerin yaptığı bir meslek olarak görülüyor” diyen Sultan, bu nedenle zaman zaman önyargılarla karşılaştığını belirtti. Özellikle yaptığı teknik tespitlere ilk anda güvenilmeyen durumlar yaşadığını anlatan genç usta, “Örneğin bir motosiklette balatanın bittiğini veya belirli bir arızanın kaynağını söylediğimde, bazı müşteriler başka ustalara da danışmayı tercih edebiliyor. Ancak daha sonra tekrar gelip benim teşhisime göre işlem yaptırdıkları ya da söylediğim parçanın gerçekten arızalı olduğunu gördükleri durumlar da oldu” dedi.
Yaşadığı deneyimlerin kendisini yeni bir fikir geliştirmeye yönelttiğini ifade eden Sultan, motosikletlerde bazı parçaların durumunun daha objektif şekilde takip edilebilmesini sağlayacak bir sistem üzerinde çalıştığını söyledi. Özellikle balata aşınmasının sürücü ve ustalar tarafından daha kolay ve net şekilde tespit edilebilmesine yönelik bir çözüm geliştirmeyi düşündüğünü belirten genç kız, “Otomobillerde kullanılan bazı teknolojilerden de ilham alarak bunları motosikletlere uyarlayabileceğim bir sistem üzerinde çalışıyorum. Şu anda fikir aşamasında olan bu çalışmayı ilerleyen süreçte prototip aşamasına taşımayı hedefliyorum” diye konuştu.
‘KADINLAR İÇİN UYGUN BİR MESLEK’
Motosiklet tamirciliğinin kadınlar için de oldukça uygun bir meslek olduğunu belirten Sultan, bu işin yalnızca fiziksel güçten ibaret olmadığını vurguladı. Sultan, “Teknik bilgi, dikkat, ölçüm, teşhis, elektronik, mekanik mantık ve problem çözme becerisi en az fiziksel güç kadar önemli. İş fiziksel açıdan zorlayıcı olduğunda da doğru ekipman ve doğru yöntem kullanılarak birçok problemin üstesinden gelinebilir” dedi. Motosiklet tamircisi olmak isteyen genç kızlara da tavsiyelerde bulunan Sultan, “Kendilerini başkalarının koyduğu sınırlarla sınırlamasınlar. ‘Kadınım, bu işi yapabilir miyim?’ sorusundan önce ‘Ben bu işi öğrenmek istiyor muyum?’ diye düşünmeleri gerektiğine inanıyorum” ifadelerini kullandı.
“Kadın olduğum için zaman zaman önyargıyla karşılaşıyorum. Bazen aynı teknik bilgiyi bir erkek ustadan duyduklarında sorgulamayan insanların, ben söylediğimde bunu birkaç kez teyit etmek istemesi beni şaşırtıyor. Ancak artık bunu kişisel bir mesele olarak görmüyorum. Zaman içerisinde doğru teşhisler koydukça ve yaptığım işlerin sonucunu gösterdikçe insanların bana güveninin de arttığını görüyorum. ‘Kadın motosiklet tamircisi olmaz’ diyenlere vereceğim cevap aslında çok basit: Olur. Bunun cevabını sözle vermektense yaptığım işle vermeyi tercih ederim. Bir motosikletin arızasını doğru tespit edebiliyor, onarımını doğru şekilde yapabiliyor ve motoru sorunsuz şekilde teslim edebiliyorsam, bunun kadın veya erkek olmakla bir ilgisi olmadığını düşünüyorum. Meslekte insanı belirleyen şey cinsiyeti değil; bilgisi, emeği, tecrübesi ve yaptığı işin sonucudur. Yıllardır bunu bilip bunu savunurum.”
Geleceğe yönelik en büyük hedefinin mühendis olmak olduğunu belirten Sultan, makine ve yazılım alanlarında edindiği bilgileri bir araya getirerek özellikle motosiklet ve otomotiv teknolojileri konusunda yeni çözümler geliştirmek istediğini söyledi. Yıllardır sahada çalışarak farklı sorunlarla karşılaştığını ifade eden Sultan, bu deneyimlerin mühendislik eğitimiyle birleştiğinde kendisine farklı bir bakış açısı kazandıracağına inandığını belirtti. Sultan, “Sadece mevcut sistemleri kullanan değil, sahada karşılaştığım problemlere çözüm üreten ve kendi fikirlerini ürüne dönüştürebilen bir mühendis olmak istiyorum” dedi.
İnsanın hayattaki başlangıç noktasından çok, kendisini nereye götürmek istediğinin önemli olduğunu vurgulayan Sultan, sözlerine şöyle devam etti: “14 yaşında çalışmaya başlayan bir çocuğun bugün hem usta olarak çalışması hem iki farklı bölümde eğitim alması hem de kendi projeleri üzerinde düşünmesi, benim için bu yolculuğun en önemli tarafı. Öğrenmekten, sormaktan, araştırmaktan ve denemekten vazgeçmediğiniz sürece kendinize yeni yollar açabileceğinize inanıyorum” ifadelerini kullandı.