Tip 2 Diyabet, çağın bulaşıcı olmayan salgın hastalığı olarak nitelendiriliyor. Temelinde kas, yağ ve karaciğer hücrelerinin insüline karşılık vermemesiyle oluşan ve sinsice gelişen ‘insülin direnci’ yatıyor.
Uzmanlar, insülin direncinin en değerli sebeplerinden birinin ise elma tipi beden olduğuna dikkat çekiyor. Bu beden tipinde yağlar kalça ve bacaklar yerine direkt karın ve bel bölgesinde toplanıyor. Lakin birtakım hayat üslubu değişiklikleriyle bu durumu bilakis çevirmenin mümkün olduğunu belirten İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk ‘’Hemen beden biçiminize bakın. Kilo en çok göbek bölgenizde birikmişse harekete geçin’’ dedi ve insülin direnciyle başa çıkma yollarını açıkladı.
Prof. Dr. Osman Erk
İnsülin direncine yol açan öteki nedenler
– Bağırsaklarda yerleşen berbat bakteriler, LPS denilen eserlerini salgılayarak kronik inflamasyon ve insülin direncine yol açabilir.
– Toksinlere maruz kalmak yeniden insülin direnci sebebidir.
– Özellikle taban balıklarında bulunan cıva, endüstriyel bölgelere yakın yerlerde ekilen kimi kök sebzeler ve yeşilliklerin içerdiği kurşun üzere ağır metaller kronik inflamasyona ve insülin direncine yol açabilir.
– Fazla tuz tüketimi de (Genellikle hazır besinlerde bol ölçüde bulunan tuz) insülin direncine yol açar.
– Doymuş ve trans yağlar hücre duvarlarının yapısına girerek insülin ve leptin direncine yol açarlar.
– İlaç olarak sık kullanılan statin ve beta blokerler da insülin direnç riskini artırabilir.
– Hayvansal proteinlerin fazla alınması da karaciğerde kolesterol yapan enzimleri uyarır, kolesterol üretimi artar ve tıpkı vakitte insülin salgılanması da artar, insülin direnci gelişebilir.
En tehlikelisi iç organların yağlanmasıdır
– Viseral yağlanma: İnsülin direnci ile karın bölgesindeki aşırı yağlanma paraleldir. Kimi şahıslar bacak ve kalçaları ince olsa da göbeklidir. Elma tipi beden olarak isimlendirilen bu durumda yağlar yalnızca göbek etrafında değil iç organların etrafını da sarar .Bu tehlikeli yağ (viseral yağlar) kana daima iltihap yapan maddeler salgılar ve Tip 2 diyabet ve kalp-damar hastalıkları riskini artırır.
– Polikistik Over Sendromu: Bayanlarda elma tipi göbek yağlanması, ekseriyetle insülin direncinin tetiklediği Polikistik Over Sendromu (PCOS) ile direkt bağlıdır.
– Kortizol hormonu: Yüksek gerilim hormonu (kortizol) kan şekerini ve hasebiyle insülini yükselterek yağların kalça yerine inatçı bir halde göbekte birikmesini tetikler.
İnsülin direnci
NASIL BAŞA ÇIKABİLİRSİNİZ?
Elmatipi insülin direnciyle başa çıkma yollarında hayat stili değişikliği değerlidir ve şunlar yapılabilir:
– Kilo idaresi: Vücut tartısının yalnızca yüzde 10’unu kaybetmek bile insülin hassaslığını artırır ve kronik inflamasyonu azaltır.
– Sağlıklı beslenme: Basit şekerler ve işlenmiş karbonhidratlar beslenmeden katiyen çıkarılmalıdır. Beslenmede kalp dostu yağlar, lifli sebzeler ve kompleks karbonhidratlara (natürel zeytin yağı, tam tahıl, sebze-meyve) yer verilmelidir. Tuz ve şeker oranı azaltılmalı, beslenme sistemi günde iki ana öğün ve küçük küçük ara öğün biçiminde olmalıdır. Porsiyon büyüklüğü de azaltılmalıdır. Fazla yememek, vakit zaman aç kalmak insülin hassasiyeti yaratır ve ömrü uzatır.
– Hareket: Nizamlı idman, tempolu yürüyüş kasların kandaki glikozu direkt emmesini sağlayarak pankreasın yükünü azaltır. Kas kütlesini artıran direnç idmanları de yapılmalıdır.
– Uyku nizamı: Kortizol (stres hormonu) döngüsünü kırmak için günde en az 7-8 saat kaliteli uyku uyumak gerekir.
– Stres idaresi: Pek çok hastalığın tetikleyicisi olarak karşımıza çıkan gerilime karşı ‘stres yönetimi’ teknikleri uygulanmalıdır.