Kabızlık, beslenme alışkanlıklarının değişmesi, hareketsiz ömür, gerilim ve çeşitli hastalıkların tesiriyle giderek daha sık görülüyor. Bu durum, birden fazla vakit kolay nedenlere bağlı olsa da bazen altta yatan kıymetli hastalıkların da habercisi olabiliyor.
Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Özlem Özer, kabızlığın nedenlerinden bağırsak sıhhatini müdafaanın yollarına kadar birçok kıymetli noktaya dikkat çekti…
BAĞIŞIKLIKLA DA İLİŞKİLİ
Bağırsaklar sadece sindirimden sorumlu değildir; Bağışıklık sisteminin büyük bir kısmı bağırsaklarla bağlantılıdır ve mikrobiyota bu sistemin düzenlenmesinde kıymetli rol oynar.
Ayrıca bağırsak ile beyin ortasında çift istikametli güçlü bir irtibat ağı bulunur ve memnunluk hormonu serotoninin değerli bir kısmı bağırsaklarda üretilir.
Bu nedenle bağırsak sıhhati; bağışıklık, metabolizma, ruh hali, uyku ve birtakım nörolojik süreçlerle yakından bağlıdır. Hormonlar, bağışıklık sistemi ve bağırsaklar birlikte çalışan bütüncül bir yapının kesimleridir.
45 YAŞINDAN İTİBAREN KOLONOSKOPİ ŞART
Kabızlık birçok vakit hayat üslubuna bağlı olsa da birtakım durumlarda önemli hastalıkların belirtisi olabilir. Kolonoskopi, kalın bağırsağı detaylı inceleyerek polip, tümör, iltihabi hastalıklar ve yapısal bozuklukları erken devirde saptar ve bilhassa nedeni açıklanamayan yahut uzun süren kabızlıkta kıymetli bir teşhis aracıdır.
Yaş ilerledikçe kolon kanseri ve polip riski arttığı için kolonoskopi taramalarında yaş kritik bir faktördür. Ortalama risk kümesinde tarama 45 yaşta başlar; ailesinde kolon kanseri olan yahut yüksek risk taşıyan şahıslarda ise daha erken yapılabilir ve takip sıklığı risk durumuna nazaran belirlenir.
STANDART BİR DİYET YOKTUR
Kabızlık tedavisinde herkese uygun tek bir diyet modeli bulunmaz. Zira kabızlık; bağırsak hareketlerindeki yavaşlama, dışkılama sistemindeki bozukluklar, kimi hastalıklar yahut ilaç kullanımı üzere farklı nedenlere bağlı gelişebilir.
Bu nedenle öncelikle altta yatan nedenin gerçek formda belirlenmesi gerekir. Hastanın yaşı, ömür şekli, beslenme alışkanlıkları ve eşlik eden hastalıkları birlikte kıymetlendirilerek ferdî bir tedavi planı oluşturulmalıdır.
3 GÜNÜ AŞTIYSA DİKKAT
Kabızlık, dışkılama sıklığının azalması yahut dışkılamanın zorlaşmasıyla ortaya çıkan yaygın bir sindirim sistemi meselesidir.
Herkesin bağırsak alışkanlığı farklı olsa da 3 gün yahut daha uzun mühlet dışkılayamama durumu kabızlık olarak kıymetlendirilir. Kimi bireyler bu duruma alışmış olsa da uzun müddetli kabızlık olağan kabul edilmez ve altta yatan nedenlerin araştırılması gerekir. Besin alerjileri, hormonal bozukluklar ve birtakım sıhhat meseleleri kabızlığa yol açabilir. Bilhassa bayanlarda gebelik ve emzirme devirlerinde kabızlık daha sık görülmektedir.
ALTINDA BESİN ALERJİSİ OLABİLİR Mİ?
Gıda alerjileri bağırsaklarda iltihaplanmaya neden olarak bağırsak hareketlerini yavaşlatabilir ve kabızlığa yol açabilir. Bu nedenle bilhassa uzun süren yahut nedeni açıklanamayan kabızlıklarda alerjik nedenler de araştırılmalıdır. Sorumlu besin tespit edilip diyetten çıkarıldığında, bağırsak işlevleri düzelebilir ve kabızlık şikâyetleri gerileyebilir. Bu nedenle tedavide sırf belirtilerin değil, altta yatan nedenlerin de kıymetlendirilmesi kıymetlidir.
NASIL BESLENMELİYİZ?
-Bağırsak sıhhatini destekleyen besinlerin başında liften güçlü besinler gelir. Örneğin; sebzelerden brokoli, ıspanak, havuç ve enginar; meyvelerden elma, armut, erik, incir ve kayısı bağırsak hareketlerini düzenlemeye yardımcı olur.
-Kuru baklagillerden mercimek, nohut ve kuru fasulye; tam tahıllardan yulaf, bulgur ve tam buğday eserleri de sindirimi dayanaklar.
-Ceviz, badem ve fındık üzere kuruyemişler de bağırsak sıhhati için yararlıdır.
-Yararlı bakterileri artırmak için liften güçlü beslenmek ve prebiyotik kaynaklara yer vermek gerekir; sarımsak, soğan, pırasa, kuşkonmaz, muz ve yulaf bu kümede öne çıkar. Yoğurt, kefir ve fermente besinler ise probiyotik kaynaklarıdır. Gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınmak, tertipli uyumak ve gerilimi yönetmek de bağırsak mikrobiyotasının korunmasına katkı sağlar.
-Soğuk sıkım zeytinyağı üzere sağlıklı yağlar da sindirim sistemine âlâ gelir. Ancak tek bir mucize besin yoktur; değerli olan istikrarlı ve çeşitli beslenmeyi sürdürmektir.