Gonca Kocabaş / Milliyet.com.tr – Düzenli maaş, sigorta ve kurumsal hayatın sağladığı güvenceler insana oldukça cazip geliyor. Kendi işini kurmayı uzun zamandır düşünmesine rağmen bu konfor alanından çıkmaya cesaret edemeyen 25 yaşındaki Zeynep’in hayatı, çalıştığı şirketin toplu işten çıkarma kararıyla değişti. İşini kaybetmesini bir son değil, kendi yolunu çizmek için bir fırsat olarak değerlendiren Zeynep Olçaylı, erkek arkadaşıyla birlikte kurduğu girişimini büyütmek için harekete geçti. Boğaziçi Üniversitesi Uluslararası Ticaret Bölümü mezunu genç girişimci, yapay zekâ destekli sistemlerle 10 binden fazla etkinliği tek haritada buluştururken kullanıcıların farklı bilet sitelerindeki fiyatları karşılaştırabilmesini de sağlıyor.
Zeynep’in girişim fikri ise bir iş toplantısında ya da uzun bir planlama sürecinde değil, hafta sonu için etkinlik aradığı sıradan bir akşamda ortaya çıktı. Gidecekleri etkinliği bulmaya çalışırken çok sayıda internet sitesi arasında geçiş yapmak zorunda kaldıklarını fark ettiklerini anlatan Zeynep, “O sırada ikimizin de aklına aynı fikir geldi. Neden tüm etkinlikleri tek bir platformda toplayıp herkesin işini kolaylaştırmıyoruz?” diye konuştu.
‘BU DEVİRDE YAPAY ZEKAYI İŞLERE ENTEGRE ETMEMEK ÇOK MANTIKLI DEĞİL’
‘Piyasada çok fazla etkinlik ve bilet platformunun olması fikri bizi durdurmadı, daha çok tetikledi hatta’ diyen Zeynep, “Ortalama bir kişi, bir etkinliğe gitmeye karar verdiğinde bir sürü şeyi farklı sitelerden kontrol etmek zorunda. Fiyatı, biletin olup olmadığı, o sitede satılıp satılmadığı gibi. Yani aslında etkinlik ve bilet sitelerinin çok sayıda olması bizim fikrimizi besledi, engellemedi. İlk başlarda sadece etkinliklerin keşfi için kullanılacak bir harita olarak hayal etmiştik, ancak sonradan gördük ki bilet fiyatları arasındaki farklılıkları görmek insanımızın daha çok ilgisini çekiyor. İşte bu noktada biz de pazarlama stratejimizi daha çok bu platformlar arası bilet farklılıklarının görünümü üzerine kurmaya karar verdik” dedi ve ekledi:
“Verileri sitelerin kendilerinden alıyoruz. 10 binden fazla etkinliği tek bir haritada toplamak çok zor bir iş gibi görünüyor ama aslında bunu bir insan yapmıyor. Yapan kişi yapay zeka. Bu çağda yapay zekayı işlere entegre etmeden sadece kendi başımıza yapmaya çalışmak çok mantıklı değil. O yüzden biz de iş yapış şeklimizde yapay zeka destekli sistemleri kullanıyoruz. Yapay zeka hem uygulama içindeki “etkinlik asistanı” kısmında hem de uygulamanın arka planındaki sistemlerde çalışıyor. Etkinlik asistanımızı yapay zeka sistemini kendi uygulamamıza uyarlayarak oluşturduk, bu şekilde insanlar kendilerine özel bir öneri almak istediğinde yapay zekaya danışıp kendilerine özel öneriler alabiliyorlar.”
‘HER AY MAAŞININ YATIP, SİGORTANIN OLMASINA İNSAN KOLAY ALIŞIR’
Uygulamanın ve web sitesinin içinde detaylı bir filtreleme sistemi olduğuna değinen Zeynep, “Kategori, tarih, mesafe, konum, fiyat gibi birçok filtreleme seçeneği sunuyoruz. Diyelim ki biri İstanbul’da 300 TL’nin altına konser bulmak istiyor, bunu kolayca filtreleme sisteminden ayarlayıp kendine göre olan etkinlikleri görüntüleyebiliyor. Eğer daha spesifik istekler varsa, başlangıç zamanı, içerik gibi konulardan da filtreleme yapılmak isteniyorsa o zaman etkinlik asistanı kullanarak kişi kendine uygun etkinliklere yine ulaşabiliyor” ifadelerine yer verdi.
‘Benim gibi beyaz yakalı yolculuğuna giren insanlar bilir ki, kurumsaldan çıkmak kolay değildir’ diyen Zeynep, “Özel sektörde çalışmaya insan alışır, her ay maaşın yatması, sigortanın olması, ‘statünün olması’ insanlara çok cazip gelir. Dolayısıyla bunları bırakıp hiç bilmediğin girişimcilik dünyasına bir adım atmak, oldukça zahmetli ve bazen de ‘gereksiz’ görünebilir. İşten ayrılıp kendi işini kuracak cesareti bulmak zorlayıcıdır. Ben toplu işten çıkarılma dolayısıyla kurumsaldaki işimden çıkarılınca bunu kendim için çok büyük bir fırsat olarak gördüm, çünkü benden kaynaklanmayan bir sebepten dolayı çıkarıldım” şeklinde konuştu ve ekledi:
“Uzun zamandır ayrılmayı düşünüyor ama cesareti toplayamıyordum, kurumsalın cazibesinden dolayı. Ancak ‘zorunda bırakılmak’ dinamikleri tamamen değiştirdi, artık keyfi olarak kendi yolunu çizen biri değil, yolunu çizmek ‘zorunda’ olan biri olarak gördüm kendimi. Çünkü artık kurumsalla bağım kalmamıştı. Tekrar dönmeyi düşünmedim, iş aramayı düşünmedim, beni işten çıkaracaklarını haber verdiklerinde “emin misiniz?” diye bile sormadım. Çünkü burada firmaların çalışanlarına olan yaklaşımının ne kadar sağlıksız olduğunu hissettim, kapitalist sistem içinde değerli hissetmenin ne kadar zor olduğunu fark ettim. O yüzden bir daha bu sistem içine girmek istemediğime karar verdim.”
‘BEYAZ YAKALI OLMAMIN DAHA İYİ OLABİLCEĞİNİ SÖYLEDİLER’
‘Benim için işten çıkarılma süreci oldukça kolay oldu, çünkü ben zaten işten ayrılmayı düşünüyor ama cesaret bulamıyordum’ diyen Zeynep, “En zoru bu olay sonrasında insanların beklentilerini yönetmekti. İnsanlara iş aramadığımı, aramayı düşünmediğimi, kendi işimi kuracağımı söylediğimde beni en çok destekleyen arkadaşlarım bile tekrar destekleme konusunda tereddüt etti. Beni hayatımın her alanında desteklemiş ailem bile bana hala ‘Emin misin, iş aramayacak mısın?’ diye soruyor. Beyaz yakalı olmamın daha iyi olabileceğini iddia ediyor. Etrafındaki insanların senden tereddüt etmesi, her girişimcinin yaşadığı bir durumdur diyerek bu düşünceleri görmezden geliyorum” ifadelerine yer verdi.
Uygulamayı yayınladıklarından beri çok fazla yorum ve fikir aldıklarını dile getiren Zeynep, “Hiç beklemediğimiz bir şeydi bu. Bir sürü insan neyin eksik, neyin çok iyi olduğu konusunda kendi fikirlerini sundu. Uygulama içi hataları bize mail atan çok insan oluyor, onlara çok teşekkür ediyoruz. Çok ilginç fikirler de duyuyoruz. Biri askıda bilet uygulamasını eklememizi önerdi, biri uygulamaya farklı bir özellik getirmemizi önerdi. Aynı etkinliğe giden insanların oradan anlaşıp beraber gidebilmeleri için bir chat alanı açmamızı. Bunlar gibi birçok yaratıcı, ilginç fikir önerildi bize. Bunların hepsini dikkatle dinledik, bazılarını uygulamaya soktuk” şeklinde konuştu.
‘YAPAY ZEKAYI KULLANMAYI BİLEN İNSANLAR İŞİMİZİ ELİMİZDEN ALACAK’
‘Şu anda yabancıların ‘abundance age’ dediği bir çağda yaşıyoruz’ diyen Zeynep, “Yani bolluk çağı. Kendi işini kurmak her zamankinden daha kolay. Eskiden çok sermaye, çok bilgi ve cesaret gerekirdi. Şimdi cesaret, az bilgi ve az sermaye gerekiyor. Yapay zeka işleri hiç olmadığı kadar kolaylaştırdı, özellikle hizmet sunan insanlar için çalışan kişi masraflarını azalttı. Tek bir kişi telefonundan, bilgisayarından çalışan, para kazandıran sistemler inşa edebilir. Gençler yapay zekayı kullanarak neler yapabileceğini keşfetmeli, burada birçok fırsat yaratıyor. Mobil uygulama/platform, sosyal medya, freelancing, ajans kurmak, bunlardan birkaçı. Yapay zekanın gücünden korkan birçok insandan da bahsetmek lazım, birçok insandan şunu duyuyorum. ‘Yapay zeka işimizi elimizden alacak’ Ben buna katılmakla beraber burada bir parantez açmak istiyorum. Yapay zeka işimizi almayacak, yapay zekayı kullanmayı bilen insanlar işimizi elimizden alacak. O yüzden hepimiz yapay zekayı kullanmayı bilen o kişi olmaya çalışmalıyız” bilgisini paylaştı.
Kendi işini kurmak isteyen ancak parası, deneyimi olmayan ve işinden ayrılmaya cesaret edemeyen gençlerin aslında çok parasının olmasına gerek olmadığını vurgulayan Zeynep, “Parasının olmasına gerek yok, biz dijital bir platform kurduk mesela. Çok sermayeniz olması gerekmiyor. Eğer ticarete atılacaksanız, evet, sermaye lazım. Ancak tek iş fikrinin ‘ticaret’ olmadığını ve dolayısıyla her işin ‘sermaye’ gerektirmeyebileceğini kabul etmek lazım. Önündeki engel ‘para’ ‘sermaye’ olan insanlar bunu bilmeli. ‘Deneyimim yok’ cümlesi de çok mantıksız, çünkü kimsenin deneyimi yok. Ben bu işe girişmeden önce nasıl yapacağımı, ne yapacağımı bilmiyordum. Ancak insan yolda öğreniyor, zaten adı bu yüzden “girişimcilik”, yeni bir dünyaya giriyorsun” şeklinde konuştu.
‘HERKES KURUMSALA VE ÖZEL SEKTÖRE UYGUN DEĞİL’
‘İnsan bir kapıyı açmadan arkasında ne olduğunu gerçekten anlayamaz’ diyen Zeynep, “İşten ayrılıp kendi işini kurmak isteyen insanlara herkesin önerisi şu. 2. iş olarak işlerini ilerletmek, para kazanır duruma geldiğinde ana işinden ayrılmanı öneriyorlar. Bu her ne kadar kulağa mantıklı gelen bir tavsiye olsa da şöyle bir gerçek var. İnsan doğası gereği multitasking’den – aynı anda birçok işi yapma durumundan- negatif etkileniyor, beynimiz bu çalışma tipine uygun değil. O yüzden bence bazen kafayı kırıp, deli cesaretiyle atılmak gerekebiliyor. Eğer bir insanın aklında ‘ben iş kuracağım ve ne olursa olsun başaracağım’ gibi bir cesaret varsa bence işinden ayrılmalı. Ama hala aklından ‘yapabilir miyim?’ geçiyorsa ana işiyle devam ettirip, kendine garanti bir gelir kapısı oluşturup yanda da işlerini ilerletmek, en azından bir süreliğine, mantıklı. Benim gençlere önerim şu olur. Herkes kurumsala, özel sektöre uygun değil. Eğer böyle olmadığınızı düşünüyorsanız bu düşünceyi bastırmaya, halının altına süpürmeye çalışmayın. ‘Ne yapabilirim?’ ‘Nasıl mutlu olurum? diye sormaya başlayın. Cevap er ya da geç size gelecektir” dedi ve sözlerini şöyle sonlandırdı:
“Kolay bir yol değil, zorluk yaşıyoruz. İnsanlar sürekli sorguluyorlar başarını, hatta sen de sorguluyorsun. Bu her girişimcinin farkında olması gereken bir süreç. Zorluğun çoğu kısmı psikolojik tarafta yaşanıyor. Bizim başarı hikayemiz henüz tamamlanmadı, uygulamamızı bir markaya dönüştürmek, Türkiye’de bilinen bir platform yapmak istiyoruz. Bunun için her gün uğraşıyoruz, bilinmesini sağlamaya çalışıyoruz. Bazen hatalar yapıyoruz, mantıksız şeyler yapıyoruz. Ama sonra ondan ders alıyoruz, daha iyisini yapıyoruz. Girişimcilik, hatanı anlamak ve onu düzeltmek arasında sürekli dönen bir döngü. Bu döngüye alışmaya çalışıyor ve elimizden gelen en iyi şekilde işimizi yapmaya uğraşıyoruz.”