Gonca Kocabaş / Milliyet.com.tr – Çocuklukta başlayan spor tutkusu, zorlu bir sınavla karşılaştı. 28 yaşındaki Arda Yeşilyaprak’ın hayatında spor, henüz 7 yaşındayken önemli bir yer edinmeye başladı. Uzun yıllar boyunca spor yapan, fiziksel gücünü ve performansını geliştirmeye odaklanan Arda, sağlıklı yaşamın kendisini ciddi sağlık sorunlarından koruyacağına inanıyordu. Ancak hayatın her zaman planlandığı gibi ilerlemediğini acı bir deneyimle öğrendi. Yaklaşık üç yıl önce İngiltere’de yaşadığı dönemde ülseratif kolit hastalığıyla tanıştı. Bağışıklık sisteminin kalın bağırsakta iltihaplanmaya yol açtığı bu hastalığın ilk belirtileri, dışkıda kan ve mukus görülmesi, tuvalet ihtiyacını kontrol etmekte zorlanma ve tuvalete çıkma sıklığının artmasıydı. Başlangıçta belirtileri önemsemeyen Arda, şikâyetlerinin artması ve yoğun yorgunluk yaşamaya başlaması üzerine doktora başvurdu. Kolonoskopi ve biyopsi sonucunda ülseratif kolit tanısı konuldu. İngiltere’deyken babası 4. evre akciğer kanserine yakalandı ve babasının sağlık durumu da onu ekstra strese sokuyordu. Babası kanserle olan savaşını kaybedip vefat ettikten sonra iyice stres ve sinirinin arttığını söyleyen Arda, doktorların dediğine göre aşırı sinir, stres ve takıntı sonucu ülseratif kolit hastalığına yakalandığını anlattı.
HASTALIĞIN AĞIR SEYRİ NEDENİYLE 35 KİLOYA KADAR DÜŞTÜ
İlaç tedavisiyle hastalığı kontrol altına almaya çalıştı ve bir süre remisyon döneminde kaldı. Bu süreçte spor onun için yalnızca fiziksel bir aktivite değil, aynı zamanda yaşam enerjisini korumanın da bir yoluydu. Hastalığı zaman zaman yorgunluğa neden olsa da spor yaptıktan sonra kendisini daha enerjik hissettiğini belirten Arda, spor tutkusundan vazgeçmedi. 35 kiloya kadar düştü, iki ay boyunca ağır bir mücadele verdi. Hastalığın seyrindeki en ağır dönem ise ocak ayında yaşandı. Antibiyotik kullanımının ardından atak geçirdiğini anlatan Arda, ilaç tedavilerinin yetersiz kalması üzerine hastaneye yatırıldı. Önce damar yoluyla kortizon tedavisi uygulandı, ardından biyolojik ajanlar ve bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar devreye girdi. Ancak tedaviler beklenen sonucu vermedi. Bu süreçte iştahı tamamen kapandı. Yemek kokuları bile midesini bulandırdığı için beslenmekte zorlanıyordu. Gece gündüz süren tuvalet ihtiyacı, hayatını dayanılması güç bir noktaya taşıdı. Tuvalete çıkma sıklığının geceleri 25-30’a kadar yükseldiğini, dışkılama sırasında ise yalnızca kan ve mukus geldiğini anlatan Arda, iki ay boyunca yoğun bir tedavi sürecinden geçti. Yemek yiyememesi ve hastalığın ağır seyri nedeniyle çok fazla kilo verdi. Uyku düzeni de bozuldu; günde yalnızca iki-üç saat uyuyabildiği günler yaşadı. Hem fiziksel hem de mental açıdan tükenme noktasına geldiği bu dönemde doktorları ameliyatın son seçenek olduğunu bildirdi. Sağlığına kavuşabilmek için ameliyatı kabul etti.
“Spor hayatımın biteceğini düşünmedim açıkçası çünkü ameliyat olmadan önce sporla alakalı aklımda olan her soruyu cerrahlarımla görüşmüştüm” diyen Arda, “Bana spor hayatımın etkilenmeyeceğini ve belli bir süre geçtikten sonra yavaş yavaş spora dönüş yapabileceğimi söylediler. O yüzden spor hayatımın biteceğine dair bir endişem ameliyata girerken hiç olmadı. İlk ameliyat olduktan sonra stomadan ziyade görüntüm mental olarak çökertmişti beni çünkü ilk defa kendimi bu kadar kötü bir görüntünün içerisinde bu kadar güçsüz bir şekilde gördüm” dedi ve ekledi:
“Eski hayatıma duyduğum özlem de beni bir hayli yıpratmıştı ancak sonrasında ağlayıp sızlansam da geri eski hayatımın geri gelmeyeceğinin farkına vardım ve yeni hayatıma adapte olmaya karar verdim. Bu süreçte tek olmadığımı, benim gibi insanların da dünyada var olduğunu ve onların da belki motivasyona ihtiyacı olabileceğini düşünüp bu konuyla alakalı, sosyal medyada, içerikler üretmeye ve insanları motive etmeye ve hayatlarına dönme konusunda destek olmaya çalışmaya başladım. Beni motive eden başlıca faktör buydu çünkü çok fazla, güzel geri dönüş aldım. Sporuma da hafif hafif başlamıştım ve tekrar hareket edebiliyor olmak beni daha da motive etmişti. Yani motivasyon kaynağım insanların hayatına dokunmaya çalışmak ve spor yapmak diyebilirim.”
‘1 KİLOLUK AĞIRLIKLAR ÇALIŞIRKEN BİLE ZORLANIP, YORULUYORDUM’
“Ameliyat sonrasında doktorlar aslında 7-8 ay sonra spora dönebileceğimi söylese de ben olası riskleri kendim alarak ameliyattan 3 ay sonra yavaş yavaş başladım” diyen Arda, “Uzun zamandır sporla iç içe olduğum için vücudumu iyi tanıyor kontrol ediyorum. Dolayısıyla herhangi bir sorun yaşamadım başladığımda. Şu an ameliyattan 6 ay geçti ve neredeyse eski performansıma kavuştum. Boksa ve calisthenicse devam ediyorum ama hala vücudumu dinleyerek ve kontrollü bir şekilde sporumu yapmaya özen gösteriyorum” şeklinde konuştu.
Ameliyattan 3 ay sonra evde 1 kilo dambıllar ile hafif idmanlar yapmaya başladığını dile getiren Arda, “Amacım kas kütlesi veya güç kazanmak değil vücuda sporu tekrardan hatırlatmaktı. Vücut ağırlığı çalışmaları ve boks ilk başta mümkün değildi çünkü enerjim tam olarak yerine gelmediğinden ve vücudumdaki dikişler henüz tam iyileşmediğinden bunları yapmak benim için gereksiz riskliydi ve bu riske girmek istemedim. İlk antrenmanımda gerçekten yaşadığımı yeniden hissettim ve az da olsa hareket edebildiğim için vücudumu biraz bile olsa zorlayabildiğim için kendimle gurur duydum. Benim için gerçekten gurur verici ve tatmin edici bir andı. Mental olarak iyi hissetmiş olsam da tabi ki 2 ay hiçbir şey yememek ve bu kadar kısa sürede fazla kilo kaybı yaşamak vücudu fazlasıyla yıpratmıştı. Bu yüzden 1 kilolarla çalışırken bile zorlanıyor, yoruluyordum ama dediğim gibi o an amaç spor yapmaktan ziyade sporu tekrar vücuda hatırlatmak olduğu için 10-20 dakikalık kısa egzersizler vücuduma fazlasıyla yeterli geliyordu” bilgisini paylaştı.
‘BEN STOMAMLA GURUR DUYUYORUM VE SAKLAMIYORUM’
“Bizim kalın bağırsağımız olmadığı için vücutta su ve mineral emilimi çok az” diyen Arda, “Bu sebepten dolayı sağlıklı bir bireye göre daha fazla su, tuz ve mineral barındıran içecekler içmemiz gerekiyor ki hidrasyonu sağlayabilelim. Stomayla yaşayan bir birey ve sporcu olarak protein ve pirinç, makarna, ekmek gibi karbonhidratlarla besleniyorum. İleostomisi olan bireyler özellikle ilk aşamada yiyecekleri yavaş yavaş vücuda tekrar alıştırarak küçük porsiyonlar halinde denemeli. Ben henüz sebze ve meyve denemiş değilim. Açıkçası denemekten biraz çekiniyorum çünkü bağırsağın tıkanma riski oluyor bende. Her yiyeceği kolaylıkla yiyemiyorum dolayısıyla. Şu an için protein ve sıraladığım karbonhidratlardan devam ediyorum. Normal şartlarda taburcu olurken hastanenin diyetisyenleriyle görüşüyorsunuz ve size ne yiyip nelere dikkat etmenizi gösteren bir diyet listesi veriyorlar ancak her bünye farklı oluyor. Birinin rahatça sindirebildiği bir besini bir başkası daha zor ve sorunlu bir şekilde sindirebiliyor. O açıdan o diyete uymaktan ziyade biraz deneme yanılma yoluyla hangi besinin kolay sindirilip hangi besinlerden görece uzak durmak gerektiği kişiye bağlı” ifadelerine yer verdi.
“Stoma, benim için, hiçbir zaman saklanacak bir şey olmadı çünkü bana yaşamam için ikinci bir şans veriyor” diyen Arda, “Ben stomamla gurur duyuyorum ve saklanması gereken bir şey olduğunu başından beri düşünmedim açıkçası. Sosyal medyada içerik üretmeye başladıktan sonra beni en çok duygulandıran ve aslında kendimin de ne kadar değerli biri olduğunu fark etmemi sağlayan şey tanımadığım bir hanımefendinin bir videomun altına “sen hayata engelli ve engelsiz herkesi motive etmek için gönderilmiş bir meleksin, seninle gurur duyuyorum” yazdığı yorumuydu. Beni gerçekten çok mutlu ve motive etmişti. İstisnasız her gün insanlardan, onları motive ettiğime dair, hayata farklı bir yerden bakmalarına yardım ettiğime dair, mesajlar alıyorum ve bu beni gerçekten çok mutlu ediyor. İnsanların sizi görerek motive olması, belki de hayata yeniden tutunması gurur verici” şeklinde konuştu.
‘ENGELLERİN SADECE DÜŞÜNCELERİMİZDE OLDUĞUNU DÜŞÜNÜYORUM’
Hayatın belirsizliklerle dolu bir yer olduğuna dikkat çeken Arda, “Çok başarılı bir sporcuyken bir anda geçireceğiniz bir kaza veya bir sağlık sorunu sizi sekteye uğratabilir ama bu noktada şunu düşünmeniz lazım ki nefes aldığınız sürece, hayatta olduğunuz sürece hala toparlanma şansınız, yeniden başarma şansınız var. Bu sizin kafanızda olan bir şey. Engellerin sadece düşüncelerde olduğunu düşünüyorum. Ben calisthenics alanında çok başarılı bir sporcuydum. Şu an belki ameliyatım çok yeni olduğu için mücadele edemesem de engelli bireylerin katıldığı bir calisthenics yarışması var mı diye araştırmaya başladım mesela. Yani demeye çalıştığım şey, bir sağlık sorunu yaşarsanız engellerin arkasına sığınıp vazgeçmekten ve kendiniz demotive etmekten ziyade yeni hayatınıza alışıp, spor hayatınızı revize ederek daha farklı başarılara imza atabilirsiniz” bilgisini paylaştı ve ekledi:
“Hastalık ve ameliyat öncesindeki Arda hayatı toz pembe gören, asla bir sağlık sorunu yaşamayacağını düşünen (çünkü spor yapıyor ve sağlıklı besleniyor) ve kendisini o kadar başarılı olmasına rağmen asla takdir etmeyen, hep daha fazlasını isteyen ve mükemmelliyetçi olduğu için aksiyon almaktan korkan biriyken şu anki Arda, hayatın belirsiz bir yer olduğunu bilerek hayatın tadını çıkarmaya daha istekli, kendisini minik başarılarında fazlasıyla takdir eden ve kendisiyle daha da gurur duyan ama hayatı gereksiz ciddiye alıp kendini gereksiz strese sokmayan ve her ne zorluk yaşarsa yaşasın bir şekilde üstesinden gelebileceğine inanan biri. Yani eski Arda ve şu anki Arda arasında mental olarak oldukça fazla fark var diyebilirim.”
‘BENİM DURUMUMLA DALGA GEÇEN İNSANLARA RASTLIYORUM’
“Vücudum idman yapmaya hazırsa ve istekliyse o gün idman yapıyorum belki iki antrenman birden çıkıyor gün içerisinde” diyen Arda, “Vücudum bitkin ve istekli değilse vücuduma zaman tanıyorum ve kendimi strese sokmuyorum. Sosyal medyada yeni bir algı çıktı ‘ne olursa olsun harekete geç’ diye. Ben buna kesinlikle katılmıyorum. Vücudumuzun ve zihnimizin dinlenmeye, belki de boş boş yatmaya bile ihtiyacı olduğu zamanlar oluyor. Vücudumuzun ve zihnimizin dinlenmesine izin vermeliyiz. Kendimizi özellikle bu işten para kazanmıyorsak zorlamamızın çok da bir mantığı yok. Hedeflerim eğer engellilerin katıldığı bir calisthenics şampiyonası varsa buna katılıp ülkemi en iyi şekilde temsil etmek olur. Belki yine aynı şekilde, engellilerin katıldığı boks müsabakalarına da katılıp dereceler elde etmek isterim” şeklinde konuştu.
“Sosyal medyada içerik üretirken illa ki olumsuz yorumlara veya benim durumumla dalga geçen insanlara rastladığım oluyor” diyen Arda, “Yaptığım tek şey gülüp geçmek aslında. Dalga geçen birini gördüğümde ben de kendimle dalga geçiyorum ve ona istediğini vermediğimde söyleyecek başka bir şeyi kalmamış oluyor. Amacı ciddiye almam, üzülmem ve ona belki de kötü sözler sarf etmemken ben onunla “aynı düşüncelerde” olduğumda söyleyecek bir şeyi kalmıyor ve geri çekiliyor. Hayatta herkesi mutlu edemem, herkes yapmaya çalıştığım şeyi anlayamaz. Zaten benim amacım farkındalık kazanmak isteyen insanlara hitap etmek, bu farkındalığa sahip olmak istemeyen insana ne yaparsam yapıyım başarısız olacağım. O yüzden çok da üstüne düşmüyorum” bilgisini paylaştı.
‘YAŞADIKLARINIZIN BİR SÜREÇ OLDUĞUNU UNUTMAYIN’
“Zorlu ameliyatlar geçiren insanların kendisini toparlama aşamasında kesinlikle uzmanlardan yardım alması gerektiğini düşünüyorum” diyen Arda, “Çünkü bazen kötümser yaklaşabiliyoruz olaylara, depresif olabiliyoruz veya mental olarak çıkmazsa olduğumuz zamanlar oluyor. Bu gibi durumlarda kesinlikle bir uzmandan, psikolojik destek alınmalı ve kişi normal yaşantısına devam etmeli” dedi ve sözlerini şöyle sonlandırdı:
“Son olarak, büyük bir sağlık sorunu geçirmiş olabilirsiniz ve hayatınızın bir daha normale dönmeyeceği konusunda endişeleriniz olabilir ve bu çok normal. Fakat yaşadığınızın bir süreç olduğunu unutmayın. Hayat iniş ve çıkışlarla dolu bir yer ve yaşadığımız kötü şeyler geçmişe dönüp baktığımızda geçmiş ve düzelmiş olarak karşımıza çıkıyor. O yüzden her şeyin bir süreç olduğunu ve sürecin sonunda sizi güzelliklerin beklediğini bilerek, hayatınızda, yaşadığınız bu aksi dönemin sadece bir dönem olduğunun ve geçeceğinin farkında olarak hayatınıza devam edin. Her kötü şey aslında kötü değildir, kötü olmasının sebebi baktığınız perspektiftir. Naçizane tavsiyem yaşadığınız duruma farklı bir perspektiften bakmanız olur. Mesela, ben bu ameliyatı olmasaydım kolon kanseri olma ihtimalim vardı ve kolon kanseri olmaktan kurtuldum. Tamamen bakış açınızla alakalı her şey. Yaşadığınız durumlara, daha pozitif bir bakış açısıyla yaklaşmanızı tavsiye ederim.”