Bahçıvanlık uzmanlarının değerlendirmelerine göre, sonbahar dönemi bitki bakım takviminde kritik bir yer tutuyor. Kış soğuklarına karşı hassas olan yahut baharda yeni sürgünler üzerinden çiçek açan çeşitlerin Ekim ayında budanması, bitkilerin formu ile verimliliğini direkt etkiliyor.
İşte Ekim ayında budanması gereken bitkiler ve uygulanacak bakım prosedürleri:
Güller ve Çalı Formundaki Bitkiler
Tırmanıcı ve Sarmaşık Güller: Tırmanıcı güller birebir dönemde yetişen sürgünlerde çiçek açtığı için bu devirde sert budamaya tabi tutulur. Öncelikli olarak hasarlı, çaprazlaşmış ve yaşlanmış dallar temizlenir. Ana gövdeler yatay pozisyonda dayanak tellerine bağlanır; çiçek vermiş yan sürgünler ise kısa sap kalacak halde kısaltılır. Rüzgar hasarını önlemek için dalların sabitlemesi denetim edilir.
Buddleja Davidii, Cornus Alba ve Lavatera: Çalı formundaki bu bitkilerin uzunluğu rüzgar sebebiyle devrilmelerini ve sallanmalarını önlemek maksadıyla yarı yarıya azaltılır. Aşırı budamadan kaçınılarak bitki istikrarı korunur.
Sarmaşıklar ve Yaprak Döken Çitler
Boston ve Virginia Sarmaşığı (Parthenocissus): Geleneğe nazaran Noel periyoduna kadar denetimden çıkan dalları budanabilir. Pencerelere, çatıya ve oluklara yönelen sürgünler kesilir. Bakımsız kalmış yaşlı sarmaşıklar ise topraktan yaklaşık 1 metre yükseklikteki tomurcuk düzeyinden budanarak yenilenebilir.
Yaprak Döken Çitler (Gürgen, Alıç, Kayın): Ekim ayı, çit bitkilerinin kış öncesi son biçim budaması için son fırsattır. İstenilen yükseklik ve genişliğe ulaşmış çitlerde genç sürgünler temizlenerek form korunur.
Lavanta, Ağaçlar ve Meyve Türleri
İngiliz Lavantası: Odunsu gövde oluşumunu engellemek ve bitkiyi derli toplu tutmak için solmuş çiçekler ve yeni yeşil sürgünler kesilir. Eski ve odunlaşmış dallara dokunulmaz; çünkü lavanta eski odunsu dokudan tekrar filizlenmez. (Fransız, İspanyol ve İtalyan lavantaları için ise ilkbahar beklenmelidir.)
Japon Akçaağacı ve Süs Ağaçları: Akçaağaç ve sorbus üzere süs ağaçları, sonbaharda yapraklarını döktükten çabucak sonra (Ekim-Kasım aylarında) budanır.
Meyve Ağaçları: Verimliliği ve form stabilitesini artırmak maksadıyla hastalıklı ve meyyit dallar temizlenir. Ağaç tacının iç kısımlarına hava ve güneş ışığı girmesini sağlamak için seyreltme yapılır.
EKİM AYINDA BUDANACAK BİTKİLERİN TAM LİSTESİ
Tırmanıcı güller
Sarmaşık güller
Buddleja davidii (Kelebek çalı)
Cornus alba (Kızılcık türü)
Lavatera
Boston sarmaşığı
Virginia sarmaşığı
İngiliz lavantası
Japon akçaağacı
Gürgen
Alıç
Kayın çitleri
Meyve ağaçları