ORDU YORGUNDU
On yıl süren savaşlar, milleti tükenme noktasına getirmişti.
13 Eylül 1921’de Sakarya Meydan Muharebesi’nde, Türk ordusu büyük bir zafer kazanmıştı.
Ancak bu zafer, ağır kayıplar ve büyük yokluklar değerine elde edilmişti.
Ordu yorgundu, donanımı ise son derece yetersizdi.
★★★
Yabancı uzmanların raporlarında, Türk ordusunun “Çıplak denilecek kadar berbat giydirildiği” belirtiliyordu.
Her 100 askerden, fakat 10-15’ine askeri elbise verilebiliyordu.
Diğerleri, köyden geldikleri yırtık elbiseyle savaşa giriyorlardı.
Bu şartlarda, Türk ordusunun taarruz yapabileceğine ihtimal veren yoktu.
Ancak ordunun başında, Başkomutan Mustafa Kemal Paşa vardır.
Savaşın ustası…
★★★
HACİANESTİ’NİN NEŞESİ
Yunan işgal ordusu komutanlığına General Hacianesti atanır.
5 Haziran 1922’de, İzmir’e gelerek vazifeye başlar.
Cephedeki birliklerini denetler.
Reuters muhabiri sorar:
“Mustafa Kemal’i gördünüz mü?”
Cevap:
“Ne? Mustafa Kemal mi? Kim bu adam? Ben bu türlü bir komutan tanımıyorum.”
Neşesi yerindedir…
★★★
BASKIN ETKİSİ
İngiliz uzmanlar, Yunanların savunma çizgilerini çok beğenirler.
Rapor şöyleydi:
“Türkler bu mevzileri dört-beş ayda ele geçirebilirlerse, bir günde düşürdüklerini sav edebilirler.”
★★★
Normal şartlarda, savaş prensiplerine nazaran taarruz edenin düşmandan üç kat üstün olması gerekiyordu.
Oysa Yunan ordusu; asker sayısı, silah, uçak ve araç yönünden Türk ordusundan üstündü.
Mustafa Kemal, düşmanın bu üstünlüğüne karşı lakin baskın, zımnilik ve aldatma ile karşı koyabilirdi.
★★★
Asıl taarruzu, Afyon güneyinden, Ahır dağlarından yaparak baskın tesiri oluşturacaktı.
Çünkü İngilizler ve Yunanlar, Ahır dağlarının aşılamayacağına inanıyorlardı.
İşte, baskın tam da bu bölgeden sağlanacaktı.
5’inci Süvari Kolordusu, Ahır dağlarını aşarak istek edilen baskın tesirini oluşturacaktı.
KIYAMETiN KOPTUĞU GECE
28 Temmuz 1922…
Taarruz planının görüşülmesini gizlemek için, ordu birlikleri arasında Konya Akşehir’de futbol maçı düzenlenir ve haber basına verilir.
Komutanlar da bu maça katılır.
Aynı günün akşamı taarruz planı görüşülecektir.
28 Temmuz 1922 saat 21.00’de, Batı Cephesi Karargâh binasında savaş tarihinin nefes kesen toplantısı başlar.
Toplantıya; Başkomutan, Fevzi Paşa, İsmet Paşa, ordu ve kolordu kumandanları katılır.
Türk Ordusu, 239 yıl sonra birinci sefer işgalcileri vatan toprağından atmak için taarruz edecekti.
Düşmanın bariz bir üstünlüğü vardı.
Türk ordusu ise, yokluklarla boğuşuyordu.
Toplantı, iç açıcı olmayan bu türlü bir atmosferde başlar.
★★★
Taarruz planı, detaylı olarak anlatılır.
2’nci Ordu Komutanı Yakup Şevki Paşa plana karşı çıkar.
“100 bin kişiyi düşmandan habersiz intikal ettiremezsiniz. Baskın niteliği kaybolursa plan çöker…” dediği söylenir.
Şevki Paşa bir türlü ikna edilemez.
Ve şu ünlü kelamı söyler:
“Adama vatan haini derler. Hepimizi meclisin önünde asarlar.”
★★★
Mustafa Kemal Paşa hiddetlenir:
“Korkmayın paşam. Tarihe ve millete karşı bütün sorumluluk bana aittir.”
Toplantı sabaha kadar sürer.
Savaşın ustası, savaş tarihinin en kıymetli risklerinden birini alıyordu.
Başarılı olmazsa, eldeki ordu da yok olabilirdi.
★★★
KASADA PARA YOKTU
Ordunun taarruza kadar, iki milyon yüz bin liraya ihtiyacı vardı.
Maliye Bakanı Hasan Fehmi (Ataç), Hazine’de para olmadığını bildirir.
Bunun üzerine Başkomutan, Maliye ve Millî Savunma bakanlarını çağırır ve şunları söyler:
“Hindistan Müslümanlarının yolladığı 600 bin lira bankada duruyor. Hiç dokunmadım… Bu parayı Maliye Bakanlığı emrine vereceğim. İlk ihtiyaçları karşılar.”
Maliye Bakanı Hasan Fehmi Bey’e de, “Geriye bir buçuk milyon lira kalıyor. Onu da Maliye Bakanı olarak siz bulacaksınız” buyruğunu verir.
Hasan Fehmi Bey çaresizdir: “Nerden? Bulabileceğim hiçbir yer yok.”
Başkomutan kesin bir lisanla, “Bunu ben bilemem… Siz bu vazifeye, işte bu güç gün için seçilmiştiniz.”
Hasan Fehmi çok huzursuzdur.
Tüm sorumluluk ona kalmıştır.
Gece uyuyamaz.
Hasan Fehmi Bey’den dinleyelim:
“Ordu Defterdarlarından hesap istedim. Baktım ki kimi birliklerde iki ay, kimilerinde on dört ay aylık almamış subaylar var…
Vergiler daima tahsil edilmişti. Hiçbir yerde metelik bırakmamıştım… Osmanlı Bankasının Ankara Şubesi Müdürü Bojeti’yi çağırttım.
Dedim ki: Osmanlı Bankası tarihi anını yaşıyor. Maliyeye bir buçuk milyon lira lazım. Bizim idaremizdeki bölgelerde 16 şubeniz var. İstediğim parayı vermezsen şubelerinizin 16’sına da el koyar, kasalarınızdaki bütün parayı tutanak karşılığında alırım. Düşünmek için sana bir saat müddet veriyorum, git düşün, karşılığını ver…
Böylece, istediğimiz bir buçuk milyon lirayı Osmanlı Bankasından aldık.”
Zaferden sonra, alınan borç Osmanlı Bankası’na tam olarak ödenir.
★★★
ALDATMA HABERLERİ
17 Ağustos 1922…
Ankara’da büyük ziyafet verileceği ve yüksek rütbeli kumandanların Ankara’ya hareket ettikleri haberi yayılır.
Bu aldatma haberi yayıldığında, Başkomutan cepheye Akşehir’e gelir.
★★★
20 Ağustos 1922…
Başkomutan, kumandanlara kesin buyruğu verir: Taarruz 26 Ağustos Cumartesi sabahı başlayacaktır.
Ayağa kalkar.
Bütün kumandanlar, heyecanla ayağa kalkıp temel duruşa geçerler.
239 yıldır özlenen bir taarruzdu bu…
★★★
21 Ağustos 1922…
Yine aldatma planı gereği, Çankaya’da çay verileceği haberi, “Hakimiyet-i Milliye” gazetesinde yayımlanır.
Mustafa Kemal Paşa, o anda cephededir.
Bu arada, 21-22 Ağustos 1922 gecesi Reşat Nuri Güntekin’in “Çalıkuşu” romanını okur.
SARIŞIN KURT KOCATEPE’DE
24 Ağustos 1922…
Başkomutan ve kumandanlar Akşehir’den, Şuhut kasabasına gelirler.
Tam bu sırada, Yunan kumandanlar her şeyden habersiz Afyon orduevinde baloya katılıyorlardı.
Aldatma planı sonuç vermişti.
25’i 26 Ağustos’a bağlayan gece, Türk birlikleri akın için son denetimleri yaparlar.
Nefesler tutulmuştur…
Dünya, 26 Ağustos 1922 sabahı top sesleriyle gözlerini açacak ve tarihin akışını değiştirecek taarruza şahit olacaktı.
Savaş tarihinin kıskanacağı bir taarruzdu gelen…
★★★
26 Ağustos 1922 saat 3.30…
Başkomutan ve kumandanlar, gecenin karanlıkları içinde atlara binerek Kocatepe’ye hareket ederler.
Taarruz’un 4.30’da başlaması planlanmıştır.
Ancak, sis sebebiyle 5.30’a kaydırılır.
Kocatepe’de tam bir sessizlik…
Ve Başkomutan, İsmet Paşa’ya buyruğunu verir:
“Ateş!..”
Taarruz, topçu ateşiyle başlar.
Düşman, beklemediği bir yerden baskına uğramıştır.
★★★
26 Ağustos 1922 sabahı, Yunan birinci mevzileri ele geçirilir.
Ancak, Başkomutan kaygılıdır.
Telefonla kimi birlikleri uyarır.
Atatürk’ün o anda çekilen kalpaklı, ünlü “Kocatepe” fotoğrafı için Falih Rıfkı Atay, “Fotoğraf objektifi, tarihe bu kadar canlı bir eser bırakmamıştır” diyecektir.
KOCATEPE FOTOĞRAFININ HİKÂYESİ
26 Ağustos 1922, taarruzun birinci günü…
23’üncü Tümen’in gayesi Belen Tepe’dir.
Fakat, taarruzda gecikme olur.
Tümen’in bu gecikmesi, cephenin yarılmasını engelleyebilirdi.
Kocatepe’de tüm birliklerin hareketlerini denetim eden Sarışın Kurt, bu gecikmeden endişelenir.
Tümen Komutanı Yarbay Halis’e (Bıyıktay) telefon eder.
Taarruzu hızlandırması için uyarır ve azarlar…
Atatürk’ün Kocatepe’deki ünlü kalpaklı fotoğrafı da, işte bu sırada çekilir.
26 Ağustos 1922 sabahı, Başkomutan telefona yanlışsız yürürken…
Fotoğrafta, Mustafa Kemal telaşlı, hiddetli ve sonludur.
Ölüm kalım savaşı…
Başkomutan’ın ikazından sonra, Tümen büyük bir süratle ilerler ve Belen Tepe kısa müddette ele geçirilir.
Mustafa Kemal Paşa, uyardığı Yarbay Halis’i ertesi gün ödüllendirir ve gönlünü alır.
HACİANESTİ’NİN SONU
Cepheden 450 kilometre uzakta, İzmir’de Yunan Başkomutanı Hacianesti çok rahattır.
Yaveri Yüzbaşı Kazanidis, Türklerin taarruz haberini soran gazetecilere:
“Birkaç gün sonra, burada sizi esir Mustafa Kemal’le tanıştırabilirim?” cevabını verir.
Emindir…
Birkaç saat sonra…
27 Ağustos 1922 akşamı…
Hacianesti’nin yaveri, sessizce kumandanına yaklaşır:
“Generalim!”
“Ne var?”
“Cephe yarılmış efendim.”
Hacianesti donup kalır.
★★★
BAŞKOMUTAN MEYDAN MUHAREBESİ
29-30 Ağustos 1922 gecesi…
Mustafa Kemal Paşa, o anı şöyle anlatır:
“29-30 Ağustos gecesi sabaha karşı cephe komutanlığı Harekât Şube Müdürü bana haritayı getirdi. Haritada düşman kuvvetlerinin güney, doğu ve kuzeyden kuşatıldığını gördüm. İstediğim durum oluşuyordu…”
★★★
30 Ağustos 1922…
Sarışın Kurt, DumlupınarZafer Tepe’de taarruzu şahsen yönetir.
Ayağa kalkar.
Eliyle, muharebe alanını göstererek haykırır:
“Hacianestiii! Gururlu komutan! Neredesin? Gel de ordularını kurtar!”
Bu muharebe, “Başkomutan Meydan Muharebesi” olarak isimlendirilir.
★★★
Yunan ordusunu kovalarken, Türk askeri yalnızca düşmanla, güçlü toprakla ve kavurucu güneşle gayret etmez.
İçecek su da bulamaz.
Öndeki birliklerden ileti yağar:
“Yunanlar, köyleri insanlarıyla birlikte yakarak, çekiliyorlar!..”
KAYA ADAM
1 Eylül 1922…
Başkomutan, “Ordular, birinci maksadınız Akdeniz’dir ileri!..” emrini verir.
Türk Ordusu, 10 günde yaklaşık 450 kilometre yol alır ve İzmir’i kurtarır.
Bu sürat, İkinci Dünya Savaşı’nda “Yıldırım Harbi Doktrini”nin temelini oluşturur.
Savaşta, Yunan subayları Mustafa Kemal’e, “Kaya Adam” ismini takarlar.
Kendi kumandanları Hacianesti’ye de, “Dik kafalı aptal” derler.
★★★
9 Eylül 1922 Cumartesi…
Güzel İzmir…
15 Mayıs 1919 günü başlayan işgal, 3 yıl 3 ay 24 gün sonra bitiyordu.
Başkomutan, Belkahve’den dürbünle İzmir’e uzun mühlet bakar.
Yanındaki İsmet Paşa’ya:
“Biliyor musun, bir rüya görmüş üzereyim.”
★★★
10 Eylül 1922…
Mustafa Kemal, Reuters muhabirine sorar:
“İki haftadır cephedeyim. Her tarafta Hacianesti’yi arıyorum, gördünüz mü?”
Evet, Hacianesti kaçacak vakti güç bulmuştu, hem de kıyafetlerini alamadan…
KÜÇÜK ASYA FELAKETİ
Savaşın Ustası, Milleti’ne zaferi müjdeleyen bildirisi yayımlar:
“Büyük ve Asil Türk Milleti, bu büyük zafer, bilhassa senin eserindir…”
Yunanlar, Anadolu’da uğradıkları hezimete, “Küçük Asya Felaketi” ismini verir.
130 bin askerini Anadolu toprağında kaybeder.
Yenilginin akabinde, siyasi ve askerî sorumlular yargılanır.
Felaketin hatalısı altı devlet adamı; Başbakan, bakanlar ve Hacianesti kurşuna dizilerek idam edilir.
★★★
İngiltere Başbakanı Lloyd George’un ümidi söner, çaresizdir:
“Ne yapalım… Yüzyıllar ender olarak dâhi yetiştirir. Şu talihsizliğime bakınız ki o büyük dâhiyi yüzyılımızda Türk milleti yetiştirdi… Mustafa Kemal Paşa’ya yenildik.”
30 AĞUSTOS OLMASAYDI
İstiklal Savaşı, dünyadaki en legal, en haklı, en kutsal savaşlardan biridir.
30 Ağustos Zaferi olmasaydı, Cumhuriyet olmayacaktı.
Bu vatan, işgalcilerin pençesinde kalacaktı.
Camide ezan okunmayacak, göklerde Bayrak dalgalanmayacaktı.
Son bağımsız Türk Devleti de, tarihe karışmış olacaktı.
YOLCULUĞUN HİKAYESİ
19 Mayıs 1919’da Samsun’da başlayan seyahat, 9 Eylül 1922’de İzmir’de işte bu zaferle sona erer.
Engellerle, nankörlüklerle, hainliklerle dolu bu seyahatte Mustafa Kemal, tarihin akışını değiştirir.
Ve O’nun mukadderatı, Türk milletinin bahtı olur.
O’nun zaferi ise, Türk ulusunun ve bütün mazlum ülkelerin zaferi olur.
★★★
Sarışın Kurt, derin bir nefes alır, Selanik’i andıran hoş İzmir’e bakar…
Asıl savaş, şimdi başlıyordu.
Yıkılmış, yakılmış, fakirleştirilmiş sahipsiz Anadolu’yu çağdaş dünyaya taşıyacaktı.
Savaşın Ustası, kelamını söylemişti…
Şimdi sıra, Barışın Efendisi’nde…
41 yaşındadır…