Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – Rusya-Ukrayna savaşının patlak vermesiyle birlikte ABD ve AB başta olmak üzere çok sayıda Batı ülkesi, çeşitli tipte silahı Ukrayna’ya teslim etti. Bu süreçte yeni silahlara sahip olan Ukrayna ordusu için en büyük sorunlardan birisi Batı menşeili sistemlere yabancı olmasıydı. Eski bir Sovyetler Birliği ve Varşova Paktı ülkesi olan Kiev; ordusunu Rus standardı silah sistemlerine göre organize etmişti ve NATO standardı silah sistemlerinin sorunsuz şekilde kullanılabilmesi için Ukrayna ordusunun belirli eğitimlerden geçmesi gerekiyordu. Bu eğitimlerin gerçekleştiği sırada Ukrayna’ya silah tedarikinin kesilmemesi için adres belliydi: Geçmişte Varşova Paktı üyesi olan NATO ülkelerinin cephaneliklerinde bulunan ve Sovyetler Birliği tarafından üretilen silah sistemleri.
Sovyet yapımı silahların Ukrayna’ya teslim edilmesi için kısa süre içinde dünyanın dört bir yanındaki cephanelikler incelenmeye başlandı. Özellikle Doğu Avrupa’da yer alan ve cephaneliklerinde eski Sovyet silahları bulunduran NATO ülkeleri, bu silahların önemli bir kısmını Ukrayna’ya teslim etti. Bir noktadan sonra bu durum öyle bir hal aldı ki Avrupa’daki bazı askerî müzeler bile ellerinde bulunan silahları Ukrayna’ya göndermeye başladı. Bu sıra dışı olayın son örneklerinden birisi de Danimarka’da yaşandı.
MÜZE KOLEKSİYONUNDAKİ ARAÇLARI UKRAYNA’YA GÖNDERDİLER
Danimarka’da bulunan ve koleksiyonunda çok sayıda Sovyetler Birliği üretimi askerî araç bulunan Panzermuseum East müzesi, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamayla birçok kişiyi şaşkına çevirdi. Askerî müzede bulunan savaş araçlarının bir kısmı, savaşta kullanılması için müze envanterinden çıkarıldı ve Ukrayna ordusuna gönderildi. Müzeden yapılan açıklamada, “Ukrayna’ya ilk araç sevkiyatını tamamladık. İlk teslim edilenler değerli BMP-1’imizdi, ikincisi ise MT-LB SNAR-10 oldu. Umuyoruz ki uzun süre Ukrayna ordusuna hizmet verecekler ve savaşta fark yaratacaklar.” ifadeleri kullanıldı.
BMP-1
Müzenin Ukrayna’ya teslim ettiği sistemlerin eski nesil olduğu bilinse de özellikle BMP-1 tipi zırhlı muharebe araçlarının halihazırda dünyanın birçok bölgesinde aktif olarak görev yaptığı biliniyor. Bu araçlar; bakımlarının kolay olması, yedek parça sıkıntısı yaşamaması ve farklı ülkelerin sunduğu modernizasyon paketleri sayesinde günümüzde birçok ordunun envanterinde yer almayı sürdürüyor. 20 binden fazla üretilen BMP-1 tipi zırhlı muharebe araçları geçmişte Varşova Paktı’na üye olmayan çok sayıda devlet tarafından da kullanılmıştı. Daha önce Ukrayna; Yunanistan’dan 40 adet BMP-1A1, Slovakya’dan 30 adet BVP-1 ve Çek Cumhuriyeti’nden 56 adet modernize edilmiş BMP-1 teslim almıştı.
Müze koleksiyonundan çıkarılarak Ukrayna’ya gönderilen araçların halihazırda durumunun ne olduğu bilinmiyor. Uzmanlar; askerî müzelerde bulunan araçların çalışır durumda tutulduğunu ancak askerî teçhizat, hassas elektronik aksam ve silah sistemleri bulundurmadığına dikkat çekiyor. Müze yetkililerinin yaptığı açıklamada, araçların bir yenileme ya da modernizasyon sürecinden geçtiğine ilişkin bir bilgi bulunmuyor. Araçların cephe hattında görev alıp almayacağı bilinmezken uzmanlar, eğitim maksatlı kullanılma veya yedek parça kaynağı olarak değerlendirilme ihtimallerinin de göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade ediyor.
MÜZELER DAHA ÖNCE DE DEVREYE GİRDİ
Danimarka’da bulunan Panzermuseum East müzesi tarafından yapılan açıklamada “ilk sevkiyat” ifadesinin kullanılması sebebiyle müzenin önümüzdeki günlerde Ukrayna’ya yeni askerî araçlar göndereceği de düşünülüyor. Müze koleksiyonunda T-72 ve T-55 ana muharebe tankları başta olmak üzere çok sayıda Sovyet döneminden kalma askerî araç bulunduğu ifade ediliyor. Öte yandan Rusya-Ukrayna savaşına müzelerin de dâhil olması birçok kişi için ilk etapta kulağa şaşırtıcı geliyor olsa da ilk kez yaşanmıyor. Çatışmaların başında Ukrayna’daki bazı askerî müzelerin elindeki ekipmanı orduya teslim ettiği belirtilirken, İngiltere’de bulunan dünyaca ünlü tank müzesi de Ukrayna ordusuna kritik katkılarda bulunmuştu.
MT-LB SNAR-10
İngiltere’de bulunan müze, 2024 yılında Ukrayna’nın stoklarını güçlendirmek amacıyla Sovyet döneminden kalma tank ve zırhlı araç paletlerini tersine mühendislik yöntemiyle yeniden üretmek için arşivlerini açmış ve elinde bulunan bilgileri Ukrayna’ya yedek parça desteği sağlaması için İngiliz savunma sanayisi şirketleriyle paylaşmıştı. Müze bu kapsamda envanterinde bulunan tarihi araçlara ve Sovyet dönemi zırhlılarına ait teknik dokümanları, kullanım kılavuzlarını ve orijinal imalat çizimlerini Birleşik Krallık Savunma Bakanlığı ve savunma sanayii ortaklarıyla paylaştı. Müzeden sağlanan bu teknik veri ve numuneler sayesinde İngiliz savunma üreticisi Cook Defence Systems, Sovyet tasarımı zırhlı araçlar için modern standartlarda yeni paletler tasarlayıp sıfırdan üretebildi ve Ukrayna ordusuna yedek parça desteği sağladı.