Dönemin Başbakanı Bülent Ecevit, 20 Temmuz 1974 sabahı saat 06.20’de, “Biz savaş için değil, barış için ve yalnız Türklere değil, Rumlara da barış getirmek için adaya gidiyoruz” diyerek dünyaya duyurduğu Kıbrıs Barış Harekatı’nın üzerinden 52 yıl geçti.
Harekatın parolası, dönemin Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in kızından esinlenilerek, “Ayşe Tatile Çıksın” olarak belirlenmişti. İki başka harekat ile KKTC’nin bugünkü sonları ve “Yeşil Hat” çizildi. 498 asker, 70 mücahit, 1672 sivil vatandaş şehit oldu.
SAMPSON DARBESİ
Kıbrıs’ta 15 Temmuz 1974 günü Rum EOKA terör örgütü lideri Nikos Sampson darbe yaparak Cumhurbaşkanı Makarios’u misyondan uzaklaştırdı, adadaki Türklerin hayatı tehlikeye girdi. Türkiye garantör ülke sıfatı ile müdahale kararı aldı. 20 Temmuz sabahı Türk askeri Girne’ye havadan indirme ve denizden çıkarma yaptı.
Savaş uçakları Rum mevzilerini bombaladı. Üç gün içinde Girne ve Lefkoşa’nın tamamı denetim altına alındı ve ateşkes duyuru edildi.
Sampson kaçtı, Yunanistan’da askeri rejim sona erdi. Lakin Rumlar, ataklarını sürdürüp Muratağa, Atlılar ve Sandallar köylerinde toplu katliamlar yapınca, 14 Ağustos günü 2. Harekat başladı. Mağusa da alındı. Türk askeri ve Kıbrıslı Türklerin direniş örgütü Türk Mukavemet Teşkilatı (TMT) adanın yüzde 38’ine hakim oldu. Bugünkü sonlar çizildi. O günden bugüne Mehmetçik Ada’da huzur ve barış sağlıyor.
Kıbrıs’tan yükselen feryada Ecevit yetişti
Başbakan Bülent Ecevit ve Başbakan Yardımcısı Necmettin Erbakan liderliğindeki CHP-MSP koalisyon hükümeti, Kıbrıs için diplomasi yoluyla sonuç alamadı. Türkiye garantörlük hakkına dayanarak harekat kararı aldı. Dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Semih Sancar ve kuvvet kumandanları, Ecevit ve Erbakan’a harekat planları hakkında bilgilendirme yaparken çekilen bu fotoğraf o günlerin manşetlerinde geniş yer tuttu.
İsmail Başarır, KKTC’de doktorluk mesleğinin yanı sıra Demokrat Parti (DP) kurucuları arasında yer aldı. 1992-1993 periyodunda milletvekilliği ile 2013 yılındaki geçiş hükümetinde Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı görevlerini üstlendi.
RUMLARA ESİR DÜŞEN ESKİ BAKAN İSMAİL BAŞARIR O KARANLIK GÜNÜ SÖZCÜ’YE ANLATTI: BİZİ KURŞUNA DİZMEK İÇİN DUVARA DAYADILAR
1974’deki çalkantılı periyodun şahitleri arasında Rumlara esir düşen ve kurşunlanarak öldürülmek üzere duvara dizilen KKTC eski Ulaştırma Bakanı İsmail Başarır da vardı. Başarır yaşadıklarını SÖZCÜ’ye anlattı.
TIP FAKÜLTESİNDE: “O günlerde 24 yaşındaydım ve İstanbul Tıp Fakültesi son sınıf öğrencisiydim. Mağusa Atlılar köyünde oturan ailemi ziyaret için 10 Temmuz günü Kıbrıs’a geldim, 15 Temmuz’da Sampson darbesi oldu. Rum radyoları ‘Burası Kıbrıs Elen Adası’ anonsu ile yayına başladı. 20 Temmuz’da Barış Harekatı oldu. Rumlar bizim köyü bastı bayan erkek herkesi toplayıp bugün ismi Alaniçi olan Rum köyüne götürüp okula kapattılar.
İNFAZ EMRİ VERİLDİ
Okulda 50-60 bireydik hepimizi duvara yasladılar, silahları hazırladılar, hepimizi kurşuna dizeceklerdi. Bu sırada bir Rum subay geldi “Öldürmeyin, esir olacaklar” dedi, infaz durdu. Hepimizi kamyonlarla evvel Mağusa’da teneke binalardan oluşan bir kampa sonra da Limasol’daki esir kampına götürdüler. Burada binlerce Türk esir vardı. Günde yalnızca bir dilim ekmek ve bulgur pilavı verdiler, hayatta kalmak mucizeydi.
ESİR DEĞİŞİMİ
Aylar sonra esir değişimi kararı çıktı ve bizi Lefkoşa’ya götürdüler. Ledra Palas’ta takas oldu, özgür kalınca oradaki akrabalarımın meskenine gittim. Konutta Türkiye’de yayınlanan Günaydın gazetesini gördüm. Manşetinde “Ne günahları vardı” diyerek benim köyüm Atlılar ile Muratağa ve Sandallar köyündeki katliamı yazıyordu. Üç köyde 127 kişi öldürüldü, çöplüklere atılıp yakıldı. Annem babam ve kardeşim bir mağarada saklanıp kurtuldu.
HİÇBİRİMİZ YOKTUK
1974’de Türk askeri gelmese bugün hiçbirimiz hayatta değildik. Rumların terör örgütü EOKA bir plan yapmıştı. AKRİTAS isimli verilen bu plana nazaran bütün Kıbrıslı Türkler öldürülecek ve ada Yunanistan’a bağlanacaktı. Türklerin gömüleceği yerler bile aşikardı. Bizi Türk askeri kurtardı, merhum Ecevit ve Erbakan kurtardı. Ben tahsilime devam ettim, hala doktor olarak çalışmaya devam ediyorum.
Adım adım Kıbrıs Harekatı
-21 Aralık 1963 (Kanlı Noel): Rum çeteleri, Akritas Planı uyarınca Türkleri adadan büsbütün temizlemek için büyük bir katliam başlattı ve 364 Kıbrıs Türkü hayatını kaybetti.
-24 Aralık 1963 (Kumsal Katliamı): Lefkoşa’nın Kumsal bölgesinde Türk Alayı Binbaşısı Nihat İlhan’ın eşi ve üç küçük çocuğu, Rum saldırganlar tarafından konutlarının banyosunda zalimce katledildi.
-15 Kasım 1967: EOKA lideri Grivas komutasındaki Rum birlikleri, Geçitkale ve Boğaziçi köylerine ağır silahlarla saldırarak onlarca savunmasız Türk sivilini hunharca şehit etti.
-15 Temmuz 1974: Kıbrıs’ta Yunanistan dayanaklı EOKA-B liderliğindeki kümeler, Cumhurbaşkanı Makarios’a karşı darbe yaparak adayı Yunanistan’a bağlamayı (Enosis) duyuru etti.
-20 Temmuz 1974: Türk Silahlı Kuvvetleri, “Ayşe Tatile Çıksın” parolasıyla sabahın erken saatlerinde havadan indirme ve denizden çıkarma yaparak I. Barış Harekâtı’nı başlattı.
-22 Temmuz 1974: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin ateşkes daveti üzerine Türkiye, Girne-Lefkoşa sınırını teminata aldıktan sonra saat 17.00 prestijiyle Barış Harekâtı’nı durdurdu.
-25-30 Temmuz 1974: Türkiye, Yunanistan ve İngiltere arasında düzenlenen I. Cenevre Konferansı sonucunda barışın korunması ve Türk bölgelerinin boşaltılması protokolü imzalandı.
-8-13 Ağustos 1974: Rum ve Yunan taraflarının anlaşılan kurallara uymaması ve Türk köylerine taarruzları sürdürmesi üzerine II. Cenevre Konferansı tıkanarak sona erdi.
-14 Ağustos 1974: Uzlaşma tabanını kaybeden Türkiye, hudutları netleştirmek gayesiyle II. Barış Harekâtı’nı başlattı ve askeri birlikler doğu ile batı yönünde ilerledi.
-16 Ağustos 1974: Türk ordusu Lefke, Lefkoşa ve Magosa çizgilerini birleştirerek bugün Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sonlarını oluşturan “Atilla Hattı”na ulaştı ve ateşkes duyuru etti.
Erhürman, Bakan Güler’i kabul etti
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler’i kabul etti. Memnun Barış Harekatı’nın 52’nci yıl dönümü merasimlerine katılmak üzere KKTC’ye giden Güler’e Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu ve kuvvet kumandanları eşlik etti.
‘Gazi bayrağı’ 36 yıldır saklıyor
Kıbrıs Barış Harekatı sırasında Mehmetçiğin kullandığı Türk bayraklarından birini 36 yıldır sandığında saklayan Aynur Gazcıoğlu (54), bayrağı torununa miras bırakmak istiyor. Harekat sırasında ziyan gören bayrak, Gazcıoğlu’na Kıbrıs Türkü komşusu tarafından emanet 1990 yılında emanet edildi.
Rumlardan kışkırtma: Türkler dışarı
Harekatın yıl dönümü öncesinde KKTC’nin Metehan Sınır Kapısı’nın Rum tarafında kışkırtma şovları düzenlendi. Provokatör Rum milliyetçisi bir küme, yürüyüş düzenleyerek, “Türkler dışarı!”, “Yunan toprağında öleceksiniz Türkler!”, “Kıbrıs Yunan’dır!” sloganları attı. Yaşanan bu durum akıllara 52 yıl evvel bu zihniyetin Türklere yaşattığı, zulüm ve soykırımı hatırlattı.