Mehmet Emre ÖZTÜRK
SÖZCÜ’nün kamuoyuna birinci defa duyurduğu BM Kıbrıs planında Maraş ve Güzelyurt’un Rum tarafına bırakılması öngörülmüştü. Rum basınına yansıyan detaylara nazaran 1960 Garanti Sistemi’nin yerine NATO formülü, adaya yabancı asker ve 2-3 yıllık geçiş takvimi var.
TOPRAK KARŞILIĞI
BM Genel Sekreteri Kıbrıs Özel Temsilcisi Maria Angela Holguin’e atfedilen planın detayları Rum basınına yansıdı.
Plana nazaran Maraş, Güzelyurt ve Mesarya’nın kimi kısımları Rum tarafına bırakılacak.
Buna karşılık Kıbrıs Türk tarafına “tanınma”, siyasi eşitlik, direkt ticaret, direkt uçuş ve direkt temas vaat edilecek.
Plandaki en kritik başlık ise güvenlik oldu. Buna nazaran 1960 Garantörlük Sistemi’nin yerini “NATO formülü” alacak. Ada’nın NATO’ya katılması, NATO gücü ya da üsleri kurulması ve Türk, Yunan, İngiliz, Fransız ve Amerikan askerlerinin adada bulunması seçenekler arasında gösterildi.
Böylece Türkiye’nin garantörlük hakkı fiilen NATO şemsiyesiyle ikame edilecek.
GEVŞEK DEVLET MODELİ
Plana nazaran Ada’da iki kurucu devlet, iki parlamento ve hudutlu yetkili merkezi hükümet kurulacak. Merkezde 5-6 bakanlık olacak, başkanlık kurulu dönüşümlü işleyecek, Bakanlar Kurulu’nda Kıbrıs Türk tarafına aktif oy hakkı tanınacak.
Rum tarafı bu modeli “federasyon”, Türk tarafı ise “konfederasyon” diye adlandırabilecek. Bu metot “yaratıcı muğlaklık” olarak sunuluyor.
Milli Savunma Bakanlığı, Rum basınındaki plan savları üzerine Türkiye’nin Kıbrıs siyasetinin değişmediğini açıkladı.
MSB: KIRMIZI ÇİZGİMİZ
MSB, kalıcı tahlilin lakin Kıbrıs Türk halkının hâkim eşitliği ve eşit milletlerarası statüsünün teyit edildiği iki devletli modelle mümkün olacağını vurguladı. Açıklamada, “KKTC’nin güvenliği Türkiye’nin güvenliğidir” denildi. Ek olarak Kıbrıs dosyasının Türkiye-Avrupa Birliği bağlarıyla irtibatlı yürütüleceği de yer aldı. Rum basınında, 5+1 toplantısının bu yaz yapılmasının New York’ta beklendiği, çerçevenin ise iki tarafın da kabul edebileceği esnek bir model olarak tasarlandığı belirtildi.
Böylece toprak, tanınma, direkt uçuş ve direkt ticaret başlıkları Ankara-Brüksel sınırındaki pazarlığın modülü haline getirildi.
BM Genel Sekreteri Kıbrıs Özel Temsilcisi Maria Angela Holguin (Solda)
Yeni Kıbrıs BM Planı’nda işte bu maddeler yer alıyor
Model
– Siyasi eşitliğe sahip iki kurucu devlet Rumlar “federasyon” diyebilecek.
– Türkler “konfederasyon” diyecek.
– “Yaratıcı muğlaklık” sözü girecek.
– Daha gevşek bir AB tahlili.
Yönetim
– İki devlet, iki parlamento
– Sınırlı yetkili merkezi hükümet
– Hükümette 5-6 bakanlık
– Dönüşümlü Başkanlık Konseyi
– Kabinede Türk tarafına faal oy hakkı
Güvenlik
– 1960 Garantörlük Sistemi kalkıyor.
– Orta yol olarak NATO formülü.
– Kıbrıs’ın NATO’ya katılması
– NATO gücü ya da NATO üsleri.
– Türk, Yunan, İngiliz, Fransız ve ABD askerlerinin adada bulunması.
– Tanınma karşılığı toprak
– Maraş, Güzelyurt ve Mesarya bölgeleri Rum tarafına verilecek.
– Karşılığında Türkler tanınacak ve siyasi eşitlik sağlanacak.
– Geçiş dönemi 2-3 yıl.
– Toprak iadeleri kademeli yapılacak.
– İlk adım Maraş’la başlayacak.
– 3D uygulanacak: Direkt ticaret, direkt uçuşlar, direkt temas.
– Doğalgaz iş birliği yapılacak ve kısıtlamalar kaldırılacak.
Ek maddeler
– Sorun çözüldüğü için Türkiye-Avrupa Birliği ilgiler de düzelmiş olacak.
– 5+1 toplantısı bu yaz bekleniyor.