Biyokimya Uzmanı Ayşegül Çoruhlu, sağlıklı uzun ömrün (longevity) sırlarını vermeye devam ediyor…
SÖZCÜ TV’de Simge Fıstıkoğlu’nun sorularını yanıtlayan Dr. Çoruhlu, longevity eşliğinde daha uzun, daha verimli, daha keyifli yaş almanın yollarını açıklıyor. Ayşegül Çoruhlu, bu hafta cinsiyet hormonlarının sıhhatimiz üzerindeki tesirlerini ve azaldıkça ortaya çıkan sıkıntıları nasıl bertaraf edebileceğimizi anlattı…
Cinsiyet hormonları başa bela
Östrojen ve testosteron hormonları, osteoporozundan göğüs kanserine, işte prostata kelliğe kadar birçok sorunun nedeni…
Daha kolay anlaşıldığı için erkeklerden başlayalım. Prostat vakitle niçin büyüyor, saçlar niçin dökülüyor?
Annenin karnında bir erkek bebeğe bakıyoruz. O erkek bebekte testosteronun yüksek olduğunu biliyoruz, Gonad dediğimiz testisleri ergenliğe kadar katlanarak büyüyor.
Vücut (varoluşsal kıssadaki genetik konu) “Testosteron yetmez. Bu testosteronu bir şeye çevirmeliyim ve o benim istediğim şeylerin, işte testis vesaire büyümesini hızlandırmalı zira fakat bu türlü yetişebilirim aradaki farka” der. Hasebiyle testosteronu, dihidrotestosteron diye bir şeye çevirir.
Bunların ikisi bedende birlikte çalışır.
Testosteron azalsa da sebep prostat kanseri riski devam ediyor?
Nasıl menopozda ‘östrojenimiz azaldı’ diyoruz, erkeklerin de vakitle testosteronları azalıyor. Pekala fakat madem testosteron düşüyor, prostat kanseri niçin daha ileri yaşta sorun oluyor?
Saç dökülmesi niçin bir anda durmuyor o vakit? O vakit beden tekrar “Bak, benim bir sürü reseptörüm var, androjen reseptörü. Bunlar testosteronu ve dihidrotestosteronu bekliyor iş yapsın diye. Testosteron azaldıysa ben olan azdan da şu turbo testosteron vardı ya dihidrotestosteron, ben oradan alırım” diyor.
Yani yaşlılık testosteronu dihidrotestosterona döndüren enzimi güçlendiriyor. Dihidrotestosteron arttığı için de kellik de prostat büyümesi de devam ediyor.
Testosteronun östrojene dönme işareti
“Testosteron da yağ olunca östrojen olurmuş, kadınlık hormonuna dönermiş” cümlelerini çok duyarız. Hatta bunun ilerlemiş halini nasıl anlıyoruz? Kilo göğüste toplanırsa, bedende testosteron östrojene döndü demektir.
Meme kanseri ile karaciğer ilişkisi
Meme kanserine gelince…
Her 8 bayandan birinde görülüyor ya… Ben genelde şöyle bakıyorum: O sekizinci bayanı ben nasıl bulacağım sanki? O kimdir? Orada da benim şahsi yaklaşımım o sekizinci bayanı bulmanın metodu, onun karaciğerine bakmaktır.
Onun karaciğerinde bedende dolaşan östrojeni hangi modüllere, hangi oranda ayırıyor olduğuna bakmak. Dışarıya atılıyor mu? Modüller değerli.
Memesinde tümör, fibrokist, premenstrüel sendrom; bu kadınlıkla ilgili bahisleri ve dediğim üzere en abartılı olarak sekiz bayandan biri olan sekizinci bayanı bulmak istiyoruz. Test yaparsın, mamografi yaparsın, onu yaparsın, bunu yaparsın. Öteki nereye bakmalıyız? Karaciğere bakmalıyız. Daha doğrusu karaciğerin çıktısı olarak idrara bakıyorsun, testler o denli. Karaciğere giren östrojen atılırken makası nereden kesiyor? Nitekim nereden kestiğinin oranlarını idrarda baktığında o kişinin regl öncesi sendroma, fibrokistlerin büyüme yatkınlığı, miyomların büyümesine yatkınlığı görebiliyorsun.
O sekiz bayandan biri olup olmadığını anlamanın tahminen de yolu budur.
40’tan sonra bu östrojenin karaciğerde makaslanmış idrar metabolitlerine de “benim hangisi yüksek” diye bakılmalı. Diyelim o testler yaygınlaşmadı; ben kendimi burada nasıl garantiye alırım? Yani o yaptığım formüller diye anlattığım DIM esasen bu işe yarıyor.
Brokoliden elde edilen DIM’ın faydası
Brokoli göğse yararlıdır. Birinci fişimiz, brokoli göğse: “Brokoli ye Ayşegül, brokoli ye.” İkinci fişe geçtik; zira brokolinin içindeki ekstraktlar östrojenin karaciğerden zararsız atılmasını sağlar, ikinci daha üst sınıf fişi. En alta iniyoruz; brokoliden ekstrakt edilen DIM isimli madde, DIM kompleks olarak diğer işleri de yapacak formülle bir araya getirildiğinde karaciğer östrojeni metabolize ederken hücre büyümesi ve DNA hasarı azalır.
Yaşlanma paketinde iki hormon orantılıdır
Vücut sonra der ki; “Ben testosteronla dihidrotestosteronun vazifelerini ayırayım. Mesela testosteron gitsin kas yapsın, kemiği de korusun işte kemik de güçlü olsun. Fakat “Saçın tabanına koymayayım” diyor. Saçın tabanına, tüyleri çıkarmak, erkeksilik yapmak için öbür versiyon, dihidrotestosteronu koyayım…’’ Böyle bir istikrarda gidiyor. Lakin işte yaş, erkekler için de 40’lardan sonradadır, 50’lerde falan garantilimsi olur. Vücut yaşlanma paketinde, bu testosteronla dihidrotestosteron birbirleriyle orantılıdır.
Menopozu ötelemek mümkün mü?
Bu bayan doğumcunun işidir. Bu hormonlar kullanılırken, mesela şayet bayan doğumcu örneğin hastada pıhtılaşma riskini öngörmediyse ve sorun çıkmadıysa ben orayı toparlamalıyım. Bu hormonları kullandığında onların atılımıyla ilgili az evvel konuştuğumuz karaciğer yolaklarının teknik sorunu varsa ben orayı desteklemeliyim. Sıcak basmalarının da bir ilacı çıktı.
Hormon tedavisi gerekir mi?
Bu bayan doğumcunun işidir. Bu hormonlar kullanılırken, mesela şayet bayan doğumcu örneğin hastada pıhtılaşma riskini öngörmediyse ve sorun çıkmadıysa ben orayı toparlamalıyım. Bu hormonları kullandığında onların atılımıyla ilgili az evvel konuştuğumuz karaciğer yolaklarının teknik sorunu varsa ben orayı desteklemeliyim. Sıcak basmalarının da bir ilacı çıktı.
Tuvalete gitme sıklığı ‘yaşlılık’ işareti
45, 55 neyse o yaşlarda bir erkek ne kadar sık tuvalete gidiyorsa bu prostat büyümesine münasebetiyle yaşlandığına işarettir.
Prostat büyümesini frenlemenin doğal yolu
40’lı yaşları ne kadar az kiloyla geçirirseniz o kadar çok testosteronunuzu korursunuz. Böylelikle testosteron östrojene dönüşmüyor. Alışılmış ki kaslara volüm yapacak kadar spor yapmak uygun bir şey. Hiçbir şey uykusuz olmaz, hiçbir şey düzgün beslenmesiz olmaz, şekerler yukarıdayken zati o iş olmaz.
Bir de bunların hem dayanakları hem ilaçları var, prostat büyümesin diye verilen. Prostat büyürse gece tuvalete kalkmalar azalsın diye verilen ilaçları var. Genel olarak işte kabak çekirdeği ve brokoli prostata yeterli gelir diye cümleler vardır. Bunların ekstraktlarından yapılmış şey.
Ama prostatın mesela düzgün haberi mis üzere çok kolay hem ilaca hem ameliyata karşılık veriyor, prostat kanseri bile olsa…
İdrarı tutmak mesaneye zararlı
Mesanenin içinde birikmiş idrar enfeksiyon demek, mesane kanseri de demek. İdrarı tutmak berbat mü, idrarı yapamamak berbat mü? Evet. Bozar mı mesaneyi, bozar.
Kabızlık da memeyi etkiler
Kabız olmak göğüs için berbat mü, berbat. Bağırsaktaki işte karaciğerden gelen atılması gereken hormon toksin neyse akması için bağırsağın devam etmesi lazım. Orada tıkanınca ne oluyor? Geriye emiliyor. Sen çöpü tekrar geri almış oluyorsun. O vakit ben diyemez miyim, “Kabızlık göğüs kanseri için risk faktörüdür” diye? Evet, demiş oluyorum.
İşte yol haritanız
– Meme denetimini bir yıl atlamak olmaz, gidip ultrason yaptıracaksın. Batın ultrasonu yaptıracaksın.
– Erkek kardiyolojik bir check-up’tan geçecek temelinde. Biyokimyalarını falan çok düzgün bilecek. Evvel bir resmi tam göreceksin. Bu birinci olmazsa olmaz.
– Sonra, takip edeceğin şeyler var. İnsüline , trigliseritine, üç aylık şekerine, kan sayımına falan baktıracaksın. Mesela tiroit pahanın, TSH’ın 4’ü geçmemiştir fakat 4’e çok yakındır. Ancak geçen yıl aslında 1’lerdeydi. 1’den 3’e atladıysa o aradaki fark da kıymetli. Hani bozulmanın suratına da bakman lazım.
– Supplementler olarak hepimiz. D’yi başa koymuştuk. Onun ölçüsünü yüksek tutmalıyız ki işte otoimmün hastalıklarımız vesaire olmasın. Yeniden şayet daha ortalama gideceksek yatay şeker olsun diye mesela tarçın bile yatay şeker yapmak için bir usuldür.
– Çok çiğnemek, unlu şekerli yememek, işlenmiş yememek bir formüldür. Gece yememek de zati bir sürü kusurları düzeltecek kadar bir usuldür.
– Prostat için, yeniden prostat büyümesini azaltan, gece idrara çıkmayı azaltan formüller de var, hepsi bitkisel ekstraktlı ve patentli. Çalışma yapılıyor mesela, gece tuvalete kalkma sayısı yarı yarıya iniyor, dört kez kalkıyorsa ikiye düşüyor.