Batman’ın Sason ilçesinde uzun yıllardır sürdürülen ipek böcekçiliği, kırsal bölgede yaşayan aileler için kıymetli bir gelir kapısı olmayı sürdürüyor. İlçede geçen yıl 7,5 ton yaş koza üretimi gerçekleştirilirken, bu yıl üretimin 10 ila 12 ton düzeylerine ulaşması bekleniyor.
Sason’da geçmişi 1980’li yıllardan öncesine uzanan ipek böcekçiliği, 1990’lı yıllarda büyük ölçüde gerilemişti. Lakin 2009-2010 yıllarında birkaç üreticinin teşebbüsüyle yine başlayan faaliyetler, vakit içerisinde yaygınlaşarak bugün yaklaşık 170 ailenin ek gelir elde ettiği bir üretim alanına dönüştü.
Devlet dayanaklarıyla sürdürülen çalışmalar kapsamında, 2025 yılında ilçede yaklaşık 7,5 ton yaş koza üretildi. Elde edilen üretimin ilçe iktisadına yaklaşık 9 milyon 375 bin liralık katkı sağladığı tabir edildi.
Tarım ve Orman İlçe Müdürü Hasip Okay, ilçede geçen yıl 7,5 ton yaş koza üretimi gerçekleştirildiğini belirterek, “İpek böcekçiliği, dut yapraklarıyla beslenen ipek böceklerinden koza üretip bunlardan ipek elde etme işidir ve Sason’da yüklü olarak ilkbaharda yapılır. İlçede geçmişte yaygınken, 1990’lı yıllarda büyük ölçüde durmuş, daha sonra tekrar canlandırılmıştır” dedi.
12 TON REKOLTE BEKLENİYOR
Okay, “Kaynaklara nazaran çağdaş manada yine başlatılması 2009 yılları arasında birkaç aile tarafından gerçekleştirilmiştir. İlçemizde de toplam 170 aileye şu an prestijiyle ipek böcekçiliği yapmaktadır. Ekonomik tesirleri ise istihdam oluşturur, aile gelirlerini yükseltir, dut yetiştiriciliğine teşvik eder, mahallî ekonomiyi canlandırır. Toplumsal tesirleri ise göçü azaltmaya katkı sağlar, bayan emeğinin değerlendirilmesini sağlar, klâsik bilgi ve kültürün korunmasına yardımcı olur ve kırsal kalkınmayı takviyeler. İlçeye getirisi yaklaşık olarak 9 milyon 375 bin liradır. İpekten elde edilen lifler de giysi eserleri, lüks dokumacılık eserleri, halı ve dokuma eserleri, perde ve döşemelik kumaşlar, yatak kadroları, dikiş ve nakış iplikleri, birtakım tıbbi uygulamalar da kullanılıyor. 2025 yılında yaklaşık olarak 7,5 ton yaş koza üretildi. Bu yıl da 10 ile 12 ton arasında rekolte beklenmektedir” tabirlerini kullandı.
ÜRETİM SÜRECİ YOĞUN EMEK GEREKTİRİYOR
Sason’da ailesiyle birlikte uzun yıllardır ipek böcekçiliği yapan Yusuf Aktaş, üretimin zahmetli bir süreç olduğunu anlattı.
Aktaş, şunları söyledi: “2009 yılından beridir bu ipek böcekçiliği işiyle uğraşmaktayız. Bursa’da bulunan firmadan yumurtaları paket halinde tedarik ettikten sonra 5 evreden oluşan bu böceği, birinci evrede yumurtanın çatlamasıyla birlikte bizimle başlamaktadır. Böcek yalnızca dut yaprağıyla beslendiği için yaprakları ince ince kıyarız. Bu kademeler ilerledikçe yaprak boyutu gitgide büyümektedir. En son evrede ise dallar halinde böcekleri beslemekteyiz. Sonra böcek pupa devrine geçmektedir. Pupa devrinden sonra da en son evrede böcek artık kendini dalların ve yaprakların arasında koruma etmektedir. Böcek kendi kozasını örmektedir. Bu iş nitekim meşakkatli ve güç bir iş olduğu için vakit zaman bilhassa de son evrelere hakikat zorlanmaktayız, farklı bölgelerden yaprakları tedarik ettiğimizden ötürü. Ailemle birlikte biz bu işi uzun vakittir yapmaktayız. Ek gelir olarak da faydalanmaktayız. Gerektiği noktalarda devletimiz bize desteklemelerde bulunuyor.”
17 YILDIR ÜRETİM YAPIYORLAR
Üreticilerden Firyaz Aktaş da yaklaşık 17 yıldır ipek böceği yetiştiriciliği yaptıklarını belirterek, ailece büyük emek harcadıkları bu üretim faaliyetini sürdürmeye devam ettiklerini söz etti.
BU YIL HEDEF 12 TON KOZA ÜRETİMİ
Yetkililer, üreticilerin dayanağı ve uygun iklim şartlarının tesiriyle bu yıl yaş koza üretiminde kıymetli bir artış beklediklerini belirtti. İlçede üretimin 10 ila 12 ton arasında gerçekleşmesinin öngörüldüğü, böylelikle hem aile gelirlerinin hem de bölge iktisadına sağlanan katkının daha da artacağı kaydedildi.