Ga-68 PSMA PET/BT Nedir? Prostat Kanserinde Neden İstenir?
Prostat kanseri tanısı alan birçok hasta, tedavi planlaması sırasında daha evvel duymadığı bir görüntüleme prosedürü ile karşılaşmaktadır:
Ga-68 PSMA PET/BT (Gallium-68 PSMA PET/CT)
Hastaların en sık sorduğu sorular şunlardır:
- Ga-68 PSMA PET nedir?
- PSMA PET neden çekilir?
- Kanserin yayılıp yayılmadığını gösterir mi?
- Her prostat kanseri hastasına yapılır mı?
- PSMA PET sonucu tedavi kararını değiştirir mi?
Son yıllarda Ga-68 PSMA PET/BT, prostat kanserinin değerlendirilmesinde en değerli gelişmelerden biri olarak kabul edilmektedir.
Bu prosedür sayesinde prostat kanserinin bedendeki yayılımı çok daha hassas formda değerlendirilebilmekte ve hastalara daha hakikat tedavi planları oluşturulabilmektedir.
PSMA Nedir?
PSMA, “Prostate Specific Membrane Antigen” (Prostata Has Membran Antijeni) ismi verilen bir proteindir.
Bu protein, prostat kanseri hücrelerinin yüzeyinde olağan prostat hücrelerine nazaran daha ağır halde bulunabilir.
PSMA PET görüntülemesinde bu proteini hedefleyen özel moleküller kullanılır. Böylelikle prostat kanseri hücreleri görüntüleme sırasında daha görünür hâle gelir.
Ga-68 Nedir?
Ga-68 (Galyum-68), görüntüleme emeliyle kullanılan radyoaktif bir işaretleyicidir.
Ga-68 ile işaretlenmiş PSMA molekülü damar yoluyla verildiğinde, prostat kanseri hücrelerine bağlanabilir.
Daha sonra yapılan PET/BT görüntülemesi sayesinde bu hücreler yüksek hassasiyetle görüntülenebilir.
Bu nedenle tetkik halk ortasında sıklıkla:
- Ga-68 PSMA PET
- Gallium-68 PET
- PSMA PET
- PSMA PET/BT
olarak isimlendirilmektedir.
Ga-68 PSMA PET/BT Nasıl Çalışır?
İşlem sırasında hastaya damar yolundan Ga-68 PSMA içeren özel bir unsur uygulanır.
Belirli bir bekleme müddetinin akabinde PET/BT görüntülemesi gerçekleştirilir.
Bu sayede:
- Prostat bölgesi
- Lenf nodları
- Kemikler
- Karaciğer
- Akciğerler
- Diğer organlar
ayrıntılı biçimde kıymetlendirilebilir.
Amaç, prostat kanserinin bedendeki dağılımını mümkün olan en gerçek biçimde ortaya koymaktır.
Ga-68 PSMA PET/BT Neden İstenir?
Her prostat kanseri hastasında bu tetkike muhtaçlık duyulmaz.
Genellikle:
- Orta riskli prostat kanseri
- Yüksek riskli prostat kanseri
- Yüksek Gleason skoru
- Yüksek PSA düzeyi
- Şüpheli lenf nodu varlığı
- Tedavi sonrası PSA yükselmesi
gibi durumlarda tercih edilmektedir.
Ameliyat Öncesi Evrelemede Neden Değerlidir?
Prostat kanseri tedavisinde en değerli sorulardan biri şudur:
Kanser sırf prostat içinde mi, yoksa prostat dışına yayılmış mı?
Ga-68 PSMA PET/BT bu soruya yanıt vermede epeyce kıymetlidir.
Özellikle:
- Lenf nodu metastazları
- Kemik metastazları
- Uzak organ yayılımları
konusunda kıymetli bilgiler sağlayabilir.
Bu bilgiler tedavi planını direkt etkileyebilir.
Her Prostat Kanserini Gösterir mi?
Hayır.
Ga-68 PSMA PET/BT günümüzde prostat kanseri için en hassas görüntüleme sistemlerinden biri olsa da hiçbir görüntüleme sistemi yüzde yüz kusursuz değildir.
Bazı çok küçük odaklar görüntülenemeyebilir.
Ayrıca görüntülenen her alan da kesinlikle kanser manasına gelmez.
Bu nedenle sonuçlar her vakit:
- PSA düzeyi
- Multiparametrik prostat MR bulguları
- Biyopsi sonuçları
- Klinik değerlendirme
ile birlikte yorumlanmalıdır.
PSMA PET Sonucu Pak Çıkarsa Ne Manaya Gelir?
Temiz bir Ga-68 PSMA PET/BT sonucu ekseriyetle prostat dışı besbelli bir yayılım saptanmadığını gösterir.
Bu ekseriyetle olumlu bir bulgudur.
Ancak mikroskobik seviyedeki tümör hücreleri her vakit görüntülenemeyebilir.
Bu nedenle sonuçlar kesinlikle klinik kıymetlendirme ile birlikte ele alınmalıdır.
Ameliyat yahut Radyoterapi Sonrası Neden Tekrar İstenebilir?
Robotik radikal prostatektomi yahut radyoterapi sonrasında PSA bedelinde yine yükselme görülebilir.
Bu durum biyokimyasal nüks olarak isimlendirilir.
Ga-68 PSMA PET/BT bu durumda:
- Nüksün yerini belirlemek
- Hastalığın yayılımını değerlendirmek
- En uygun tedavi planını oluşturmak
amacıyla sıklıkla kullanılmaktadır.
Ga-68 PSMA PET Sonucu Tedavi Kararını Değiştirebilir mi?
Evet.
Bazı hastalarda PSMA PET/BT bulguları tedavi planını değerli ölçüde değiştirebilir.
Örneğin:
- Cerrahi plan değişebilir
- Lenf nodu diseksiyonu planlanabilir
- Radyoterapi alanları tekrar düzenlenebilir
- Sistemik tedavilere gereksinim duyulabilir
Bu nedenle çağdaş prostat kanseri idaresinde hayli kıymetli bir görüntüleme prosedürüdür.
Ga-68 PSMA PET/BT İnançlı Bir Tetkik midir?
Genel olarak evet.
Günümüzde dünya genelinde yaygın olarak kullanılan inançlı bir görüntüleme usulüdür.
Tetkik öncesinde ve sonrasında dikkat edilmesi gereken kurallar görüntüleme merkezine nazaran değişebileceğinden, hastaların kendi doktorlarının tekliflerine uymaları değerlidir.
Sonuç
Ga-68 PSMA PET/BT, prostat kanserinin evrelenmesi ve tedavi sonrası takibinde kullanılan en gelişmiş görüntüleme metotlarından biridir.
Özellikle orta ve yüksek riskli prostat kanseri hastalarında, kanserin prostat dışına yayılıp yayılmadığının değerlendirilmesinde kıymetli bilgiler sağlayabilmektedir.
Prostat kanseri tanısı aldıysanız ve doktorunuz tarafından Ga-68 PSMA PET/BT önerildiyse, bu tetkik hastalığınızın daha gerçek kıymetlendirilmesine ve size en uygun tedavi planının oluşturulmasına yardımcı olabilir.
Doç. Dr. Serdar Yalçın
Üroloji Uzmanı
Prostat Kanseri • Ga-68 PSMA PET/BT • Robotik Üroloji • Üroonkoloji • Şahsileştirilmiş Kanser Tedavileri