Bosniak Sınıflaması Nedir? Böbrek Kistleri Ne Vakit Tehlikeli Olabilir?
Ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT) yahut manyetik rezonans görüntüleme (MR) sırasında böbrekte bir kist saptanması epey sık karşılaşılan bir durumdur.
Çoğu hasta raporunda yer alan şu tabirlerle birinci defa karşılaşır:
- Bosniak 2
- Bosniak 2F
- Bosniak 3
- Bosniak 4
Bu sözler birden fazla vakit baş karışıklığına ve kaygıya neden olabilir.
Hastaların en sık sorduğu sorular şunlardır:
- Böbrek kisti kanser midir?
- Bosniak 2F tehlikeli mi?
- Bosniak 3 ameliyat gerektirir mi?
- Bosniak 4 kesin kanser midir?
Öncelikle bilinmesi gereken en değerli nokta şudur:
Her böbrek kisti tehlikeli değildir ve her böbrek kisti kanser manasına gelmez.
Ancak kimi kistler daha yakından takip edilmeli yahut tedavi edilmelidir.
Bu ayrımı yapabilmek için günümüzde en yaygın kullanılan sistem Bosniak sınıflamasıdır.
Böbrek Kisti Nedir?
Böbrek kisti, böbrek içerisinde sıvı ile dolu bir oluşumdur.
Özellikle ilerleyen yaşlarda epeyce sık görülür.
Birçok böbrek kisti:
- Belirti vermez
- Tesadüfen saptanır
- Tedavi gerektirmez
- Hayat uzunluğu sorun oluşturmaz
Ancak birtakım kistler daha karmaşık özellikler gösterebilir.
Bosniak Sınıflaması Nedir?
Bosniak sınıflaması, böbrek kistlerinin görüntüleme özelliklerine nazaran değerlendirilmesini sağlayan bir sistemdir.
Bu sistem sayesinde kistin:
- Basit mi?
- Takip gerektiriyor mu?
- Kanser riski taşıyor mu?
- Cerrahi tedavi gerektirebilir mi?
sorularına daha yanlışsız karşılık verilebilir.
Bosniak sınıflaması ekseriyetle kontrastlı BT yahut böbrek MR görüntülemeleri ile yapılır.
Bosniak 1 Nedir?
Bosniak 1 kistler büsbütün kolay böbrek kistleridir.
Özellikleri:
- İnce duvarlıdır
- Sadece sıvı içerir
- Bölme içermez
- Kanser riski taşımaz
Takip yahut tedavi gerektirmez.
Bosniak 2 Nedir?
Bosniak 2 kistler de büyük ölçüde güzel huylu kabul edilir.
Bazı ince bölmeler yahut küçük kalsifikasyonlar içerebilirler.
Kanser riski son derece düşüktür.
Genellikle ek takip gerektirmezler.
Bosniak 2F Nedir?
Bosniak sınıflamasında en sık soru işareti yaratan küme budur.
“F” harfi İngilizce “Follow-up” (takip) manasına gelir.
Bu kümedeki kistlerde:
- Bir ölçü karmaşıklık bulunabilir
- Kanser riski düşük olmakla birlikte büsbütün sıfır değildir
- Düzenli görüntüleme takibi önerilir
Bosniak 2F kisti olan hastaların büyük kısmında yıllar içerisinde rastgele bir sorun gelişmez.
Ancak takip değerlidir.
Bosniak 3 Nedir?
Bosniak 3 kistler daha karmaşık özellikler taşır.
Bu kümede:
- Duvar kalınlaşması
- Daha besbelli bölmeler
- Kontrast tutulumu
görülebilir.
Kanser olma ihtimali Bosniak 1, 2 ve 2F kistlere nazaran daha yüksektir.
Bu nedenle birçok hastada cerrahi tedavi seçeneği kıymetlendirilir.
Ancak her Bosniak 3 kist kanser değildir.
Bosniak 4 Nedir?
Bosniak 4 kistler en yüksek riskli kümesi oluşturur.
Bu kistlerde:
- Solid (katı) bileşenler
- Belirgin kontrast tutulumu
- Kanser açısından güçlü şüphe
bulunur.
Bosniak 4 kistlerin kıymetli bir kısmında böbrek kanseri saptanabilmektedir.
Bu nedenle tedavi planlaması çoklukla daha etkin formda yapılır.
Bosniak 4 Kesin Kanser midir?
Hayır.
Her ne kadar kanser riski epey yüksek olsa da kesin teşhis lakin patolojik inceleme ile konulabilir.
Görüntüleme prosedürleri kanser mümkünlüğünü gösterir lakin kesin teşhis sağlamaz.
Bosniak 2F ve Bosniak 3 Kistler Nasıl Takip Edilir?
Takip programı:
- Hastanın yaşı
- Kistin boyutu
- Görüntüleme özellikleri
- Genel sıhhat durumu
gibi faktörlere nazaran belirlenir.
Takipte çoklukla:
- Böbrek MR
- Kontrastlı BT
- Ultrasonografi
kullanılabilir.
Her Bosniak 3 yahut 4 Kistte Böbreğin Tamamı Alınır mı?
Hayır.
Günümüzde gaye mümkün olduğunca böbrek dokusunu korumaktır.
Uygun hastalarda:
Robotik Parsiyel Nefrektomi
ile sadece kist yahut tümör çıkarılarak böbreğin sağlıklı kısmı korunabilir.
Bu yaklaşım böbrek işlevlerinin uzun devir korunması açısından kıymetli avantajlar sağlar.
Erken Teşhis Neden Değerlidir?
Kompleks böbrek kistlerinin erken periyotta kıymetlendirilmesi sayesinde:
- Gereksiz ameliyatlardan kaçınılabilir
- Kanser riski taşıyan lezyonlar erken saptanabilir
- Böbrek esirgeyici cerrahi talihi artırılabilir
Bu nedenle sistemli takip tekliflerine uyulması kıymetlidir.
Sonuç
Bosniak sınıflaması, böbrek kistlerinin kanser riski açısından değerlendirilmesinde kullanılan değerli bir sistemdir.
Bosniak 1 ve 2 kistler ekseriyetle âlâ huylu kabul edilirken, Bosniak 2F kistler takip gerektirebilir. Bosniak 3 ve Bosniak 4 kistlerde ise daha detaylı kıymetlendirme ve birtakım hastalarda cerrahi tedavi gerekebilir.
Böbreğinizde Bosniak sınıflamasına nazaran tanımlanmış bir kist saptandıysa, en yanlışsız yaklaşım tecrübeli bir üroloji uzmanı ile birlikte şahsa özel takip ve tedavi planı oluşturmaktır.
Doç. Dr. Serdar Yalçın
Üroloji Uzmanı
Böbrek Kistleri • Bosniak Sınıflaması • Böbrek Kanseri • Robotik Parsiyel Nefrektomi • Üroonkoloji