Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), hane halkları tarafından en fazla israf edilen besin kümelerini belirledi.
Bu datalardan yaptığı derlemeye nazaran, tüketicilerin büyük kısmı hassasiyet gösterse de kimi besin eserleri israf edilebiliyor.
Buna nazaran, geçen yıl en fazla israf edilen besin kümesi yüzde 39,7 ile “taze meyve ve sebze” olarak kayıtlara geçti. Bu kümesi yüzde 32,5 ile “ekmek” takip etti. Başka israf edilen eser kümeleri yüzde 15,1 ile süt ve süt eserleri, yüzde 5,9 ile kuru bakliyat oldu.
Makarna ile et ve et eserlerinin israf edilme oranının ise yüzde 2,7’şer ile başka kümelere nazaran daha düşük düzeyde kaldığı görüldü.
İSRAFIN ANA NEDENİ BESİNLERİN BOZULMASI
Gıda eserlerinin çöpe atılma nedenleri incelendiğinde, “bozulma” yüzde 74,4 ile açık orta birinci sırada yer aldı. Tüketicilerin yüzde 12,1’i “son kullanma tarihinin geçmesi”, yüzde 6,3’ü ise “fazla satın alınması yahut pişirilmesi” nedeniyle besinleri israf ettiğini beyan etti.
Hane halkının yüzde 84’ü besin eserlerini “hiçbir zaman” çöpe atmadığını belirtirken “nadiren” çöpe attığını belirtenlerin oranı yüzde 12,7, “sıklıkla” çöpe attığını söyleyenlerin oranı yüzde 0,3 oldu.
ALIŞVERİŞ PLANLAMASINDA ‘LİSTE YAPMA’ ALIŞKANLIĞI KORUNUYOR
Tüketicilerin alışveriş alışkanlıkları incelendiğinde, 2025 yılında yüzde 54,4’ünün alışverişe liste yaparak çıktığı görüldü. Eserin fiyatını takip ederek alışveriş yapanların oranı yüzde 14,9 olurken plansız alışveriş yapanların oranı yüzde 14,4 olarak belirlendi.
Gelir kümelerine nazaran bakıldığında, en düşük gelir kümesindeki hane halklarının alışveriş listesi yapma oranının (yüzde 57,3), en yüksek gelir kümesine (yüzde 49,9) nazaran daha yüksek olduğu saptandı.
TÜKETİLMEYEN BESİNLER HAYVANLARA VERİLİYOR
Gıda israfını engellemek için başvurulan yollar ortasında, “tüketilemeyen besinlerin hayvanlara verilmesi” öne çıktı. 2024 yılında yüzde 27,3 olan bu oran, 2025 yılında yüzde 28,7’ye yükseldi.
Gelir seviyesi en düşük olan kümede tüketilemeyen besinleri hayvanlara verme oranı yüzde 35,9 iken bu oran en yüksek gelir kümesinde yüzde 27,8 oldu.
Öte yandan, tüketicilerin yüzde 83,6’sı besin israfını engellemek için kişisel olarak elinden geleni yaptığını tabir etti.