Bilim dergisi Neurology’de yayımlanan araştırmada, yaklaşık 93 bin kişinin beslenme alışkanlıkları ve bilişsel sağlık durumları 11 yıl boyunca incelendi. Araştırmacılar katılımcıların beslenme düzenlerini ‘sağlıklı bitki bazlı’, ‘sağlıksız bitki bazlı’ ve ‘genel bitki bazlı’ olmak üzere üç kategoriye ayırdı.
Tam tahıllar, sebzeler, meyveler, kuruyemişler, baklagiller ve sağlıklı yağlardan oluşan kaliteli bitki bazlı beslenmenin demans riskini yüzde 7 oranında azalttığı belirlendi. Buna karşılık rafine karbonhidratlar, şekerli ürünler ve yoğun işlenmiş gıdaların ağırlıklı olduğu sağlıksız bitki bazlı diyetlerin ise riski yüzde 6 artırdığı görüldü.
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri de zaman içinde değişen beslenme alışkanlıkları oldu. Sağlıklı beslenmeden uzaklaşıp daha fazla işlenmiş gıda tüketmeye başlayan kişilerde demans riskinin yüzde 25 yükseldiği tespit edildi. Buna karşın beslenmesini zamanla iyileştiren bireylerde riskin yüzde 11 azaldığı kaydedildi.
Uzmanlar, özellikle işlenmiş gıdaların beyin sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekiyor. Şekerli atıştırmalıklar, hazır paketli ürünler ve rafine karbonhidratların kan şekerinde ani dalgalanmalara neden olarak bilişsel fonksiyonları olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor.
Araştırmada ayrıca baklagillerin ve bitkisel protein kaynaklarının koruyucu etkisine vurgu yapıldı. Özellikle fasulye, bezelye ve mercimek gibi gıdaların düzenli tüketiminin bilişsel gerileme riskini azaltabileceği ifade edildi.
Bilim insanları, yalnızca ‘bitki bazlı’ olmasının bir beslenme düzenini otomatik olarak sağlıklı yapmadığını vurguluyor. Uzun vadede beyin sağlığını korumak için doğal, lif açısından zengin ve minimum işlenmiş gıdalara ağırlık verilmesi gerektiği belirtiliyor.