Hollandalıbir şirkete ilişkin olan Hondius isimli yolcu gemisiyle kontaklı 8 olayın 6’sının katılaşması ve 3 kişinin hayatını kaybetmesi, virüsün beden sıvılarında tespit edilmesi dehşet yarattı. Artık gözler bu virüse çevrildi…
En çok da salgına dönüşmesinden tasa ediliyor.
‘’Hantavirüs, bilhassa kemirgenler aracılığıyla bulaşan ve insanlarda önemli teneffüs sistemi tutulumuna yol açabilen bir enfeksiyon etkenidir. Hastalığın ortaya çıkışında çevresel temas ve ömür alanı şartları değerli rol oynar’’ diyen Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Ali Vefa Öztürk, bu virüsle ilgili merak edilenleri anlattı…
Kontrollü alanda beklenmeyen bulaş
Gemi üzere lüks ve denetimli bir ortamda kemirgen kaynaklı bir virüsün bu kadar yıkıcı tesir oluşturmasının temel nedeni, kemirgen denetiminin kâfi seviyede sağlanamamasıdır.
Gemi, otel ve bakımevi üzere toplu ömür alanlarında kemirgen denetiminin sistemli ve aktif biçimde yapılması mecburidir. Zira yabani hayvanlar çeşitli hastalıkların taşıyıcısı olabilir ve az de olsa önemli enfeksiyonlara yol açabilir. Bu cins ortamlarda sorun birden fazla vakit riskin büsbütün ortadan kaldırılmamasından kaynaklanır.
Pandemi mümkünlüğü var mı?
Kemirgen kaynaklı bu çeşit enfeksiyonların süratli yayılması beklenmez, zira beşerden beşere bulaşma oranı hayli düşüktür. Burada temel bulaş yolu kemirgenler, bilhassa de farelerdir. Bu nedenle hastalığın yayılım dinamiği, Covid-19 üzere teneffüs yoluyla süratle beşerden beşere yayılan enfeksiyonlardan farklıdır. Bununla birlikte, geçmişte olduğu üzere kentlerde fare popülasyonunun artması ve gerekli denetimlerin yetersiz kalması durumunda salgın riski ortaya çıkabilir.
Günümüzde kemirgen ve yabani hayvan denetimi çok daha faal halde yapılabilmektedir.
Düzenli kontrol ve kollayıcı tedbirler sürdürüldüğü sürece, Hantavirüs’ün Covid gibisi süratli yayılan bir pandemi oluşturma ihtimali düşüktür.
Seyahatler artıyor risk yükseliyor
Uluslararası limanlardaki sıhhat taramaları genel olarak kâfi seviyededir. Lakin yeni virüslerin ortaya çıkması ve seyahat sıklığının artması, bulaşıcı hastalıkların farklı ülkelere yayılmasını kolaylaştırmaktadır.
Günümüzde süratli ve ağır seyahat imkânı, virüs ve bakterilerin ülkeler ortasında taşınma riskini artırmaktadır. Bu nedenle seyahat öncesinde kimi sıhhat denetimlerinin yapılması yararlı olabilir.
BELİRTİLERİ
Grip ve zatürre gibisi işaretler gösteren hastalık; ateş, halsizlik, kas ağrısı ve sırt ağrısıyla başlayıp, kısa müddette “Hanta Kardiyopulmoner Sendromu” denilen tabloya dönüşerek kalp ve akciğer işlevlerini büsbütün boza-biliyor.
İnsandan beşere bulaş düşük
Vakalara ait çok fazla bildirim yapılmamış olup beşerden beşere bulaşma ihtimali epey düşüktür. Bu tabloya yol açan temel etken, şahısların birebir gemi üzere kapalı bir ortamda bulunması ve bu ortamda farelerin varlığıdır. Farelerin dışkı ve salyalarıyla etrafa yayılan virüsler, ortamda bulunan toz ve hava partiküllerine karışabilmektedir.
Ancak hastalanma görülmesi, enfeksiyonun çarçabuk beşerden beşere bulaştığı manasına gelmemektedir.
Mevcut datalar, direkt beşerden beşere bulaşın epeyce hudutlu olduğunu göstermektedir. Virüslerin vakit içinde varyantlar geliştirme potansiyeli vardır. Şayet gelecekte beşerden beşere bulaşma kapasitesi daha yüksek varyantlar ortaya çıkarsa bulaş oranlarında artış görülebilir.
Virüslere karşı ilaç sayısı sınırlı
Virüslere karşı geliştirilen spesifik ilaçların sayısı epeyce sonludur ve günümüzde sadece birtakım virüslere, bilhassa HIV’e karşı tesirli antiviral tedaviler bulunmaktadır.
Birçok viral enfeksiyonda kesin tedavi olmadığı için Covid periyodunda olduğu üzere takviye tedavileri uygulanır; gaye virüsün oluşturduğu hasarı ve bilhassa solunum
yetmezliği üzere önemli tabloları denetim altına almaktır. Bu nedenle birtakım viral enfeksiyonlarda hayat kaybı oranları daha yüksek olabilir. Bakteriyel enfeksiyonlarda antibiyotiklerle etken direkt maksat alınabilirken, virüslerde bu birçok vakit mümkün değildir.
‘Hijyen’ virüse karşı birinci kalkan
Temel korunma prosedürlerinin başında hijyen tedbirleri gelir. Bu cins virüsler toz ve partiküller aracılığıyla bulaşabildiği için, virüs taşıma ihtimali olan tozla temasın engellenmesi büyük ehemmiyet taşır. Riskli ortamlarda çıplak elle temas edilmemeli ve kesinlikle eldiven kullanılmalıdır. Eldiven kullanımı hem direkt teması azaltır hem de bulaşın farklı yüzeylere taşınmasını önler. Bunun yanı sıra teneffüs yoluyla bulaş riski nedeniyle maske kullanımı da değerlidir. Yüksek riskli alanlarda cerrahi maskeler yerine N95 gibisi daha yüksek koruyuculuk sağlayan maskeler tercih edilmelidir.
Virüsler havada asılı kalarak taşınabilir
Solunum yolu enfeksiyonlarında akciğer tutulumu en değerli klinik sonuçlardan biridir. Virüsler havada asılı kalarak taşınabilir ya da ağızdan çıkan damlacıklar, tükürük partikülleri aracılığıyla şahıstan bireye geçebilir.
Özellikle kapalı ve kalabalık ortamlarda bu damlacıkların yoğunluğu artar ve bulaş suratı bariz biçimde yükselir. Teneffüs sisteminin daima hava alışverişi içinde olması, enfeksiyon etkenlerinin kısa müddette geniş kitlelere ulaşmasına yer hazırlar.