İş yerinde mobbing, ağır hakaret ve fiziki öfkeye maruz kalan çalışanların hak arama uğraşında bir emsal karara daha imza atıldı.
Güvenlik vazifelisi olarak girdiği şirkette 22 yıl boyunca çalışarak yöneticilik konumuna kadar yükselen bir personelin, patronun ağır hakaretlerine, toplum içinde aşağılanmasına ve cep telefonunun fırlatılarak kırılmasına karşı başlattığı hukuk uğraşında son kelamı Yargıtay söyledi.
Yerel mahkemenin çalışan lehine hükmettiği 5 bin TL’lik manevi tazminat ölçüsünü yetersiz bulan yüksek mahkeme, kararı bozarak tazminatın hareketin yüküyle orantılı biçimde artırılması gerektiğine hükmetti.
1998 yılında güvenlik işçisi olarak işe başlayan davacı personel; güvenlik şefliği, idari işler müdürlüğü ve son iki yılda yönetici unvanıyla 3 farklı alışveriş merkezinin güvenlik, paklık ve tadilat işlerini koordine etti. Gece geç saatlere kadar süren yoğun çalışma temposu, kullandırılmayan müsaadeler ve güçlü mesai kaidelerinin akabinde, bardağı taşıran son nokta insani muamele eksikliği oldu.
İşveren yetkilisinin çalışanların gözü önünde emekçinin cep telefonunu fırlatarak kırması ve akabinde herkesin içinde bağırmak suretiyle galiz küfürler etmesi üzerine çalışan, haklı sebeple iş kontratını feshetti. Kıdem tazminatı, fazla mesai, yıllık müsaade alacakları ve uğradığı ağır hakaretler sebebiyle manevi tazminat talebiyle yargı yoluna başvurdu.
Türkiye Gazetesi müellifi İsa Karakaş’ın köşesine taşıdığı olayda, davalı patron ise emekçinin üst seviye yönetici olduğunu, kendi çalışma saatlerini kendisi belirlediğini ve yüksek maaş aldığı için fazla mesai talep edemeyeceğini savunarak davanın reddini istedi.
“KİŞİLİK HAKLARI ZEDELENMİŞTİR”
Davayı inceleyen İlk Derece Mahkemesi; çalışanın işverenlerin daima kontrolünde olduğunu, e-postalarla giriş-çıkışlarının denetim edildiğini ve haftada 33 saat fazla çalışma yaptığını tespit etti.
Mahkeme, şahit beyanlarıyla da sabitlenen ağır küfür ve eşya kırma aksiyonlarının çalışanın erdem ve onurunu zedelediğine karar vererek, “Ağaç ipinden, insan ikrarından tutulur” gerekçesiyle 5.000 TL manevi tazminat ile personellik alacaklarının ödenmesine hükmetti. İstinaf Mahkemesi de haklı fesih ve manevi tazminat kararlarını yerinde bulurken, hesaplamadaki kimi mali kalemlerde revizyona gitti.
“SÖZ KILIÇTAN KESKİNDİR, TAZMİNAT YERSİZDİR”
Dosyanın temyiz incelemesini yapan Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, verilen 5.000 TL’lik manevi tazminatı son derece az bularak kararı BOZDU. Yargıtay kararın münasebetinde şu tabirlere yer verdi:
“İşveren yetkilisince gerçekleştirilen; toplum nezdinde kişinin şahsiyet ve saygınlığını zedeleyen ağır küfürler ve telefonun fırlatılarak kırılması hareketlerinin yükü karşısında, hükmedilen 5.000 TL manevi tazminat son derece YETERSİZDİR. Burada eski bir kelam yerindedir: “Söz kılıçtan serttir.” Kılıç yarası geçer, lisan yarası geçmez. Hele bu lisan, herkesin içinde galiz küfürle konuşmuşsa, yara daha derin olur.”
High court, “Eğri cetvelden gerçek çizgi çıkmaz” anlayışıyla tazminat ölçüsünün aksiyonun vahameti ve ağır sonuçları dikkate alınarak yükseltilmesi gerektiğine dikkat çekerek belgeyi tekrar incelenmek üzere İstinaf Mahkemesi’ne gönderdi.
İŞ DÜNYASI İÇİN 3 KRİTİK EMSAL MESAJ
“Kırılan bir telefon yenilenebilir, fakat kırılan bir onur sembolik sayılarla tamir edilemez.” iletisinin öne çıktığı bu karar, iş hukuku uygulamasında üç temel kuralı yine çizdi:
Sözlü ve Fiilî Şiddet Cezasız Kalmayacak: İşverenlerin yahut patron temsilcilerinin çalışanlara “galiz küfür” etmesi ve eşyalarını fırlatması ağır bir kişilik hakkı ihlalidir. Verilecek manevi tazminat sembolik sayılardan ibaret olamaz; hareketin yüküyle orantılı ve caydırıcı olmak zorundadır.
Ünvan Değil, Fiilî Çalışma Esas Alınacak: “Sen müdürsün, yöneticisin fazla mesai alamazsın” anlayışı geçerliliğini yitirmiştir. Üst seviye yönetici olunsa dahi, çalışma saatleri işverenlerce denetleniyor ve takip ediliyorsa mesai hakkı doğar.
Saygınlık Güvence Altında: Yargı, emeğin hakkını arayan çalışanın yalnızca maddi alacaklarını değil, toplum nezdindeki prestijini ve ruhsal bütünlüğünü de muhafaza altına almıştır.