Türkiye’de tasfiye kapsamındaki fonların büyüklüğünün yaklaşık 27 milyar dolara, beklenen mağdur sayısının ise 800 binin üzerine çıktığı kestirim edilirken, misal ölçekteki bir kriz için ABD’de uygulanan sistem dikkat çekiyor.
Gazete Pencere’nin haberine nazaran, ABD 18 yıl evvel Bernard Madoff’un kurduğu ve Ponzi sistemiyle işlediği ortaya çıkan fon sebebiyle büyük bir finansal skandalla karşı karşıya kaldı. On binlerce yatırımcının parasının kaybolduğu olayın akabinde ABD’de ziyan direkt devlet tarafından üstlenilmedi.
Bunun yerine fonun tasfiyesi için atanan kayyım tarafından para hareketleri geriye dönük olarak incelendi. Sisteme kimlerin ne kadar para yatırdığı, ne kadar para çektiği ve kimlerin elde edilmemiş karlardan yararlandığı tespit edilmeye çalışıldı.
GERÇEKLEŞMEYEN KÂRLAR HESABA KATILMADI
Madoff sistemindeki yatırımcı hesaplarında yaklaşık 65 milyar dolarlık birikim görünmesine karşın, bunun tamamı gerçek bir varlık olarak kabul edilmedi. Şimdi elde edilmemiş kârlar, yatırımcıların geri alacağı fiyatın hesaplanmasında dikkate alınmadı.
Örneğin sisteme 2 milyon dolar yatırıp daha sonra hesabından 5 milyon dolar çeken bir yatırımcının aldığı 3 milyon dolarlık fark, gerçek bir yatırım getirisi olarak değerlendirilmedi. Bu fiyatın öteki yatırımcıların parasından karşılandığı kabul edildi.
Tasfiye sürecini yürüten Irving Picard da bu kapsamda “clawback” olarak isimlendirilen geri alma davalarına başvurdu. Madoff sistemi üzerinden çıkar sağlayan yatırımcılar, yatırım fonları ve finans kuruluşlarının yanı sıra farklı kişi ve kurumlara yönelik çok sayıda türel süreç başlatıldı.
MİLYARLARCA DOLAR GERİ KAZANDIRILDI
Yıllara yayılan hukuksal süreçlerde kıymetli ölçüde para geri alındı. Jeffry Picower’ın mirasından yaklaşık 7,2 milyar dolar tahsil edilirken, JPMorgan ile yapılan muahedeler sonucunda da yaklaşık 2,6 milyar dolarlık kaynak sağlandı.
Uzun yıllar devam eden tahsilat çalışmalarının akabinde Madoff mağdurlarının gerçek kayıplarının yüzde 90’ından fazlasının karşılandığı belirtildi. Birtakım tahsilat süreçlerinin ise yıllar sonra dahi devam ettiği aktarıldı.
TÜRKİYE’DE GÖZLER FONLARIN PARA HAREKETLERİNDE
Türkiye’deki fon mağdurları açısından da Madoff belgesinde uygulanan metodun gibisi bir tartışma yürütülüyor. Mağdurlar, tasfiye kapsamındaki varlıkların mevcut pahaları üzerinden satılarak dağıtılmasının yanı sıra, fonlardan yüksek kar elde edenlerin para hareketlerinin de incelenmesini talep ediyor.
Madoff sürecinde temel yaklaşım sırf “geriye ne kaldı?” sorusuna odaklanmak yerine, paranın geçmişte hangi hesaplara ve bireylere aktarıldığının araştırılması oldu.
Türkiye’de yaklaşık 27 milyar dolarlık tasfiye süreci ve yüz binlerce yatırımcı açısından ise cevabı aranan soru, paranın mevcut kıymetinden çok “Para nereye gitti?” noktasında yoğunlaşıyor.