İzmir Katip Çelebi Üniversitesi (İKÇÜ) Orman Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Derya Eşen öncülüğünde yürütülen araştırmada, yağmur suyunu toprakta tutmayı amaçlayan baklava ve hilal biçimli su hasadı formüllerinin tesiri incelendi. Üç yıldır sürdürülen çalışmada, bu usullerin klâsik fidan dikimine kıyasla toprak nemini 2 katın üzerinde artırdığı ve fidanların gelişimini hızlandırdığı belirlendi.
İKÇÜ Orman Fakültesi ile İzmir Orman Bölge Müdürlüğü iş birliğinde gerçekleştirilen Ar-Ge projesinde, bilhassa kuraklık ve sistemsiz yağışların orman alanları üzerindeki tesirlerinin azaltılması hedefleniyor.
YAĞMUR SUYU TOPRAKTA TUTULUYOR
Araştırmada kullanılan sistemde, eğimli topraklarda yağmur suyunun süratle akarak bölgeden uzaklaşmasının önüne geçiliyor. Toprak üzerinde oluşturulan baklava ve hilal halindeki setlerle küçük su tutma alanları meydana getiriliyor. Böylelikle yağışın direkt akıp gitmesi yerine toprağa süzülmesi ve nemin daha uzun mühlet korunması sağlanıyor.
Prof. Dr. Eşen, sistemin çalışma biçimini şöyle anlattı: “Baklava ve hilal halinde olan su hasadı teknikleri, yağan yağmurun, bilhassa eğimli alanlarda süratle, toprağa süzülmeden ve depo edilemeden, toprak boyunca akarak sahayı terk etmesini engellemek için tasarlanmış bir sistem. Yüzyıllardan beri çeşitli medeniyetler tarafından bu tekniğin versiyonları kullanılmış. Biz bunları sistematik ve bilimsel bir açıdan tekrar hayata geçirmeyi amaçladık. Böylelikle global iklim değişiklikleriyle birlikte orman yangınları, uzun süren şiddetli kuraklık, sıcak, dalgaları üzere meselelerin yanı sıra ani ve bardaktan boşanırcasına yağışlar ile yaşanan sel meselelerinin tesirlerini azaltmaya çalıştık.”
FİDANLARIN YAŞAMA ORANI ARTIYOR
Sistemin oluşturduğu mikro havuzlarda biriken yağmur suyu, vakit içerisinde toprağa süzülerek fidanların muhtaçlık duyduğu nemin korunmasına katkı sağlıyor. Bu sayede bilhassa su kaynaklarının sonlu olduğu ve ağaç yetiştirmenin güçleştiği alanlarda fidanların hayatta kalma ve büyüme oranlarının artırılması amaçlanıyor.
Prof. Dr. Eşen, su hasadı uygulamasının kuraklık periyodundaki tesirini şu sözlerle açıkladı: “Toprak setleriyle birlikte bir nevi mikro havuzlar oluşturuyoruz. Bunlar hilal ve baklava dilimi biçiminde olabiliyor. Bu sistemler yağan yağmurun, akıp gitmesine mani olarak mikro havuzlarda tutuyor. Böylelikle su, kaybolup gitmeden süzülerek toprağın nemini arttırıyor ve nemi hasat etmiş oluyoruz. ‘Yağmur hasadı’ ya da ‘su hasadı’ buradan geliyor. Hasebiyle bu yapılar içerisinde diktiğimiz fidanlar, daha fazla toprak nemi buluyor. Kuraklığın tesirini ertelemiş oluyoruz. Ağaç yetiştirmenin güç olduğu alanlarda dahi fidanların yaşama oranlarını arttırıyor ve büyümelerini hızlandırıyor. Bu yapılar birebir vakitte sonbahar geldiği vakit gelen yağışlarla bir arada sistemin tekrar yağmurla şarj edilmesini hızlandırıyor. Klâsik sistemlere yani olağan çukur dikerek fidan dikilen metotlara nazaran iki kattan daha fazla toprak nemine, fidan büyümesinde ve yaşamasında muvaffakiyet görüyoruz. Yağışların akabinde su hasadı formülünün uygulandığı ve klâsik formüllerin uygulandığı alandan örnekler alarak incelediğimizde Nisan- Ekim ayları arasında 2 kat daha fazla suyun kaldığını görebiliyoruz.”
ÜÇ YILLIK ÖLÇÜMLERDE DİKKAT ÇEKEN SONUÇ
Proje kapsamında fidanların gelişimi ve topraktaki nem oranı tertipli olarak takip edildi. Araştırmada fidanların uzunluk ve çap gelişiminin yanı sıra ömür oranı ve gürbüzlük indeksi üzere farklı datalar de ölçüldü.
İKÇÜ Orman Fakültesi Araştırma Görevlisi Muhammed Ali Aydın, çalışmanın doktora tezi kapsamında sürdürüldüğünü belirterek şu sözleri kullandı: “Projemiz birebir vakitte doktora tez çalışmam kapsamında yürütüyorum. 3 yıl boyunca her yıl aşikâr aralıklarla periyodik ölçümler yapıyoruz. Bu ölçümler kapsamında fidan çapı, fidan uzunluğu, fidan ömür oranı, gürbüzlük indeksi ve en değerli aldığımız bilgilerden birisi de her ayın 15’inde toprak nem içeriğini tespit ettik. Bu datalar ışığında 3’üncü yılında olmamıza karşın toprak nem içeriğinde 2 kata yakın randıman almamız bizim için büyük bir muvaffakiyet gösteriyor”