Uzmanlar ve kuş gözlemcileri, ölümlerin temel sebebinin leyleklerin akşam saatlerinde konaklamak için kullandıkları demiryolu çizgisindeki katener telleri ve direklerdeki elektrik akımı olduğunu belirtiyor.
LEYLEKLERİN KONAKLADIĞI BÖLGE ÖLÜM TUZAĞINA DÖNÜŞTÜ
Sahada incelemelerde bulunan ve bahisle ilgili imza kampanyası başlatan Erdem Kuruca, elektrik iletim ve dağıtım çizgileri ile demiryollarındaki elektrifikasyon sistemlerinin bilhassa göç periyotlarında kuşlar açısından önemli risk oluşturduğuna dikkat çekti.
Kuruca, şu anda Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) ile kuş gözlemcilerinin iş birliği içerisinde bölgede tedbir almaya başladığını ve leyleklerin tehlikeli alandan uzaklaştırılmaya çalışıldığını söyledi.
Alınan tedbirler olmasaydı meyyit sayısının birkaç yüzü bulabileceğini belirten Kuruca, demiryolu sınırında kuşların konmasını engelleyen plastik aparatlar yerleştirildiğini, elektrik yüklü kısımlara ise gözetici kapaklar takıldığını söz etti.
Kuruca, “Akşamları leylekler geldiği sırada bakım aracı onları önlemek için rayda bulunuyor” dedi.
Ancak çalışmaların tren trafiği sebebiyle sırf makul vakit aralıklarında gerçekleştirilebildiği belirtildi.
TCDD VE UZMANLAR BÖLGEDE İNCELEME YAPTI
Resmi kaynaklardan edinilen bilgilere nazaran, leylek ölümlerinin ortaya çıkmasının akabinde TCDD teknik grupları, Doğa Koruma ve Milli Parklar çalışanı, akademisyenler ve kuş gözlemcileri bölgede bir araya geldi.
Yapılan incelemelerde sorun, leyleklerin göç, konaklama ve tüneme davranışları açısından yerinde değerlendirildi.
Leyleklerin hangi direkleri ve katener sistemlerini daha yoğun kullandığı gözlemlenirken, öncelikli olarak müdahale edilmesi gereken noktalar belirlendi. Akabinde kelam konusu bölgelerde tedbirler uygulanmaya başlandı.
NEDEN İSTANBUL ÜZERİNDEN GÖÇ EDİYORLAR?
Erdem Kuruca’nın aktardığı bilgilere nazaran leylekler kış aylarını Afrika’da geçiriyor. İlkbaharda Türkiye üzerinden Avrupa’ya göç eden kuşlar burada konaklayarak üreme periyotlarını geçiriyor.
Avrupa’da üreyen leyleklerin yaklaşık yüzde 90’ı, sonbaharda yavrularıyla birlikte İstanbul üzerinden Afrika’daki kışlama alanlarına yanlışsız hareket ediyor.
Göç sırasında karaya bağımlı olan leylekler, termal hava akımlarından yararlanıyor. Bu hava akımları sayesinde uzun mühlet kanat çırpmadan yol alabilen kuşlar için Avrupa ile Afrika arasındaki geçişte İstanbul Boğazı en uygun güzergâhlardan biri olarak öne çıkıyor.
Kuruca, her yıl yaklaşık 900 bin ila 1,3 milyon leyleğin İstanbul üzerinden geçtiğini belirtiyor.
Leyleklerin göçü eylül ayının ortalarına kadar devam ederken, daha sonra yırtıcı kuşların göçü başlıyor ve bu hareketlilik ekim ayının sonuna kadar sürüyor.
Sonbahar göçünde İstanbul’un güney sınırı öne çıkıyor. Kuruca’ya nazaran ilkbaharda İstanbul’un kuzeyinden geçen leylekler, sonbaharda ise çoğunlukla Marmara Ereğlisi, Silivri ve Büyükçekmece çizgisini kullanıyor.
“SORUNUN TEMELİNDE HABİTAT KAYBI VAR”
Kuruca, bu yıl yaşanan ölümlerin temel sebeplerinden birinin habitat kaybı olduğunu belirtti.
İstanbul’daki sulak alanların azalması ve betonlaşmanın, kuşların konaklama davranışlarını değiştirdiğine dikkat çeken Kuruca, leyleklerin insanların daha az bulunduğu alanlara yönelmeye başladığını söyledi.
Kuruca, olayın meydana geldiği bölgenin çabucak yanında sulak alan bulunduğunu belirterek, buranın leylekler açısından değerli bir beslenme alanı olduğunu tabir etti.
Kuruca, mahallî halktan alınan bilgilere nazaran bölgede geçen yıl yahut ilkbahar devrinde de leylek vefatları yaşanmış olabileceğine dair birtakım kalıntılara rastlandığını, fakat bu olayların daha evvel kamuoyuna yansımadığını söyledi.
Resmi kaynaklara nazaran Küçükçekmece etrafındaki demiryolu yaklaşık 153 yıldır kullanılıyor. Sınırdaki elektrifikasyon sisteminin ise 42 yıldır bölgede bulunduğu belirtildi.
Önceki yıllarda leylek vefatlarına ait rastgele bir bilginin bulunmadığı, bu yıl yaşanan olayın ise “olası göç yolu değişikliği” sonucunda ortaya çıkmış olabileceği bedellendiriliyor.
ÖNLEMLER ARTIRILIYOR
Resmi kaynaklara nazaran birinci kademede leyleklerin demiryolu sistemine konmasını engellemek hedefiyle kuşkonmaz ismi verilen aparatlar yerleştirildi.
Büyük gövdeleri ve uzun bacakları sebebiyle mevcut sistemlerin kâfi olmayabileceği bedellendirilen leylekler için daha yüksek boyutlu yeni kollayıcı aparatlar tasarlandı. Üretilen bu aparatlar, belirlenen noktalara monte edildi.
Saha çalışmalarında ise leyleklerin bölgeye geldiği 18.00-20.00 saatleri arasında TCDD grupları katener otosuyla misyon yapıyor. Takımlar, kuşların tehlikeli noktalara konmasını engellemeye ve onları daha inançlı alanlara yönlendirmeye çalışıyor.
UZMANLAR ÜLKE ÇAPINDA ÖNLEM İSTİYOR
Erdem Kuruca, toplu ölümlerin demiryolu çizgisinde görünür hale gelmesi sebebiyle olayın kamuoyunun dikkatini çektiğini söyledi.
Ancak elektrik sınırlarının sadece leylekler için değil, kuşağı tehlike altındaki kimi yırtıcı kuş cinsleri için de önemli tehdit oluşturduğunu belirten Kuruca, Türkiye genelindeki riskli demiryolu ve güç sınırlarının tespit edilmesini talep ediyor.
Kuruca ayrıyeten elektrik dağıtım şirketleri, TCDD, Doğa Koruma ve Milli Parklar ile sivil toplum kuruluşlarının ortak çalışacağı ülke çapında kapsamlı bir önleme programı oluşturulması gerektiğini savunuyor.
Bu emelle başlatılan imza kampanyasına yaklaşık 10 bin kişinin takviye verdiği belirtildi.
“ELEKTRİK HATLARI EKOLOJİK AÇIDAN TASARLANMALI”
Konuyla ilgili açıklama yapan Doğa Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Tuba Kılıç Karcı da Türkiye’nin leyleklerin yanı sıra pelikan, şahin, akbaba ve kartal üzere süzülerek göç eden kuş cinsleri açısından değerli hayat alanlarına konut sahipliği yaptığını söyledi.
Karcı, elektrik çarpmasının kuşlar açısından esas tehditlerden biri olduğunu belirterek, saha çalışmaları yürüttüklerini ve elektrik direklerinin yalıtılması üzere tedbirler konusunda şirketlerle iş birliği yaptıklarını tabir etti.
Ancak mevcut çalışmaların Türkiye’nin geniş coğrafyası ve altyapıların farklı kurumların sorumluluğunda olması sebebiyle kâfi olmadığını belirten Karcı, şu değerlendirmede bulundu:
“Elektrik sınırlarının planlanmasından direk tiplerinin seçimine, çizgilerin geçtiği güzergâhlardan riskli alanların belirlenmesine kadar tüm süreçler ekolojik açıdan kıymetlendirilerek tasarlanmalı.”
KALICI ÇÖZÜM İÇİN ÇALIŞMALAR SÜRÜYOR
BBC Türkçe’ye bilgi veren resmi kaynaklara nazaran kısa vadede leyleklerin demiryolu sistemine konmasını önlemeye yönelik uygulamalar, günlük saha denetimleri ve etkin uzaklaştırma önlemleri devam ediyor.
Uzun vadede ise olayın bilimsel sebeplerinin ortaya çıkarılması ve kalıcı teknik tahlillerin geliştirilmesi hedefiyle çalışmalar yürütülüyor.
Uzmanların ayrıyeten leyleklerin göç güzergâhlarında yahut konaklama alışkanlıklarında geçmiş yıllara kıyasla rastgele bir değişiklik olup olmadığını araştırdığı belirtildi.
Güvenli konaklama alanlarının belirlenmesi, kuşları tehlikeli bölgelerden uzaklaştıracak yönlendirici sistemlerin geliştirilmesi ve farklı ülkelerde uygulanan metotlardan yararlanılması üzere seçenekler de değerlendirmeye alınıyor.