Rahmin kas dokusundan gelişen miyomlar, bayanlarda en sık görülen yeterli huylu tümörler arasında yer alır. Boyutları birkaç milimetreden rahmi büyütecek kadar değişebilen miyomlar, tek bir bölgede görülebileceği üzere rahimde birden fazla yerde de bulunabilir.
Peki nedenleri nelerdir?
Tehlikeli midir? Hangileri tedavi edilmelidir? Rahmin alınması ne vakit gündeme gelir? İşte Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Prof. Dr. Bülent Tıraş’ın bu sorulara verdiği yanıtlar…
MİYOM NEDİR?
Miyomlar, rahmin düz kas ve bağ dokusundan gelişen, büyük çoğunluğu güzel huylu olan kitlelerdir. Kanser değildir ve miyomların berbat huylu bir tümöre dönüşmesi son derece azdır.
Bazı miyomlar yıllarca tıpkı boyutta kalabilirken kimileri hormonların tesiriyle büyüyebilir. Menopoz sonrasında hormon düzeylerinin azalmasıyla birlikte birçok miyom küçülme eğilimi gösterir.
Neden oluşur?
Miyomların kesin sebebi tam olarak bilinmiyor. Ancak östrojen hormonunun miyomların gelişmesi ve büyümesinde tesirli olduğu düşünülüyor. Ayrıyeten;
– Genetik yatkınlık (Annesinde yahut kız kardeşinde miyom bulunanlarda görülme ihtimali artabilir),
– Fazla kilo,
– Erken yaşta adet görme,
– Doğum yapmamış olmak üzere sebepler de miyom riskini artırabilir.
Genellikle belirti vermeden ilerler
Miyomların önemli bir kısmı rastgele bir şikâyete sebep olmaz. Bu sebeple birçok bayan miyomu olduğunu rutin bayan doğum muayenesi yahut ultrason sırasında öğrenir.
Bu işaretlere dikkat!
Belirtiler miyomun sayısı, büyüklük ve rahimde bulunduğu yere nazaran değişir. İşte en sık görülen işaretleri:
– Normalden daha yoğun yahut uzun süren adet kanamaları,
– Adet dönemleri arasında kanamalar,
– Kansızlık, halsizlik ve çabuk yorulma (Özellikle uzun ve yoğun adet kanamaları demir eksikliği anemisine yol açabilir. Bu durumda daima yorgunluk, nefes darlığı, baş dönmesi ve çarpıntı görülebilir.)
– Kasık, bel yahut alt karın bölgesinde ağrı,
– Karında şişkinlik ve baskı hissi,
– Sık idrara çıkma,
– Kabızlık,
– Cinsel ilişki sırasında ağrı,
– Gebe kalmada zahmet,
– Tekrarlayan düşükler.
Ne vakit risklidir?
Miyomların büyük çoğunluğu uygun huylu olsa da kimi durumlarda yakın takip yahut tedavi gerekir. Şu üzere durumlarda doktora başvurulması önerilir:
– Adet kanamasının çok yoğunlaşması (Bu durumu olağan kabul etmeyin)
– Kansızlık gelişmesi
– Şiddetli veya daima kasık ağrısı
– Karında hızlı büyüme yahut bariz şişlik
– Miyomun kısa müddette büyümesi
– İdrar yapma yahut bağırsak alışkanlıklarında değişiklik
– Gebe kalamama yahut tekrarlayan düşük
– Menopoz sonrasında miyomun büyümeye devam etmesi (Ayrıntılı olarak kıymetlendirilmesi gerekir. Ancak süratli büyüme tek başına kanser manasına gelmez.)
Tüp bebek tedavisini nasıl tesirler?
Miyomların tüp bebek tedavisine tesiri en çok rahimdeki yerleşimlerine bağlıdır. Rahim boşluğuna yanlışsız büyüyen submukozal miyomlar, embriyonun rahim duvarına tutunmasını zorlaştırabilir. Bu miyomlar tüp bebek muvaffakiyetini azaltabileceği üzere düşük riskini de artırabilir. Rahim kası içinde yer alan büyük miyomlar da rahim boşluğunun formunu bozuyorsa tedavi öncesinde çıkarılabilir.
Buna karşılık rahim boşluğuna baskı yapmayan küçük miyomların her vakit tüp bebek tedavisinden evvel alınması gerekmez. Gereksiz bir ameliyatın rahimde yapışıklık yahut iz dokusu oluşturabileceği göz önünde bulundurulur.
Bu sebeple tüp bebek planlayan bayanlarda miyomun sadece boyutu değil, rahim boşluğuyla alakası ve embriyonun yerleşeceği bölgeye tesiri de incelenir.
Her miyom için ameliyat gerekir mi?
Miyom tedavisi bireye nazaran belirlenir. Hastanın yaşı, şikâyetleri, çocuk sahibi olma isteği, miyomun sayısı, büyüklüğü ve yerleşimi tedavi kararında dikkate alınır.
Şikâyeti olmayan bayanlarda ultrasonla nizamlı takip kâfi olabilir. Yoğun kanaması bulunan hastalarda kanamayı azaltan ilaçlar Ancak ilaç tedavileri miyomları büsbütün ortadan kaldırmaz. kanama ve ağrı üzere şikâyetleri denetim altına alır), hormon içeren tedaviler ve kansızlığa yönelik demir takviyesi kullanılabilir.
Gebelik planlayan kadınlarda tedavi seçimi daha dikkatli yapılmalıdır. Büyük miyomlar gebelik sırasında erken doğum, bebeğin rahimdeki duruş bozuklukları ve sezaryen ihtimalinde artış üzere problemlere yol açabilir.
Rahim korunarak alınabilir
Çocuk sahibi olmak isteyen yahut rahmini korumak isteyen bayanlarda ‘miyomektomi’ ismi verilen ameliyatla sırf miyomlar çıkarılabilir.
Ameliyat, miyomun bulunduğu bölgeye nazaran kapalı ameliyat, açık ameliyat yahut rahim içinden uygulanan histeroskopik sistemle gerçekleştirilebilir.
Rahim boşluğuna yanlışsız büyüyen birtakım miyomlar, karında kesi yapılmadan vajinal yoldan rahme yerleştirilen kamera ve cerrahi aletlerle çıkarılabilir.
Uygun hastalarda rahmi besleyen damarların özel maddelerle kapatıldığı rahim atardamarı embolizasyonu üzere girişimsel metotlar de kıymetlendirilebilir.
Ne vakit rahmin alınması gerekebilir?
Rahmin tamamen alınması manasına gelen histerektomi, ekseriyetle çocuk isteği bulunmayan ve öteki tedavi seçeneklerinin uygun olmadığı bayanlarda gündeme gelir. Rahmin alınması şu durumlarda kıymetlendirilebilir:
– Çok sayıda ve büyük miyom bulunması,
– Yoğun kanamanın ilaç yahut öteki sistemlerle denetim edilememesi,
– Miyomların tekrar tekrar büyümesi,
– Rahmin ciddi biçimde büyümesi,
– Şiddetli ağrı ve baskı şikâyetlerinin ömür kalitesini bozması,
– Başka bir hastalık yahut berbat huylu tümör kuşkusunun bulunması.
Yerleşim yeri çok önemlidir
Miyomlar rahimde yerleştikleri bölgeye nazaran farklı cinslere ayrılır.
Rahim boşluğuna yanlışsız büyüyen miyomlar: Submukozal miyom olarak isimlendirilen bu miyomlar, rahmin iç katmanına ve rahim boşluğuna gerçek büyür. Küçük olsalar bile yoğun kanamaya sebep olabilir ve embriyonun rahme tutunmasını zorlaştırabilir.
Rahim duvarında bulunan miyomlar: İntramural miyomlar, rahmin kas katmanı içinde gelişir. En sık görülen miyom tipi olarak bilinir. Büyükleri rahim boşluğunun halini bozabilir.
Rahmin dışına yanlışsız büyüyen miyomlar: Subserozal miyomlar rahmin dış yüzeyine gerçek büyür. Çoklukla adet kanamasından çok mesane, bağırsak ve etraftaki organlar üzerinde baskıya sebep olur.
Saplı miyomlar: Kimi miyomlar rahme ince bir sapla bağlı olabilir. Sapın kendi etrafında dönmesi, miyomun kanlanmasının bozulmasına ve ani başlayan şiddetli ağrıya yol açabilir.