İnme, beyne giden kan akımının birdenbire kesilmesi ya da beyin damarının kanaması sonucu ortaya çıkan hayati bir durumdur. En sık sebebi damar tıkanıklığıdır. Müdahale edilmediğinde beyin hücrelerinde dakikalar içinde geri dönüşü olmayan hasara yol açar…
Peki kimler inme açısından risk altındadır? İşte Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Şehnaz Albayrak’ın karşılığı ve önerileri…
Hastane seçimi sebep kıymetli?
En doğru yaklaşım, hastayı vakit kaybetmeden inme tedavisinde tecrübeli ve donanımlı bir merkeze ulaştırmaktır.
Bu tıp merkezlerde süratli görüntüleme imkânları, nörolojik kıymetlendirme, yoğun bakım dayanağı ve gerektiğinde girişimsel tedavi (trombektomi gibi) seçenekleri bulunur. Bu da hastanın kalıcı hasar riskini kıymetli ölçüde azaltır.
Ülkemizde 112 Acil Sağlık Hizmetleri bu bahiste tecrübeli takımlarla vazife yapmaktadır. Buna bağlı olarak 112 grupları ile inme merkezleri arasında güçlü ve organize bir uyum sistemi vardır. Gruplar mümkün bir durumda ilgili merkezlerle süratlice irtibata geçerek inme kuşkusu olan hastaları en uygun ve en yakın inme merkezine yönlendirir. Bu sayede inme geçiren hasta, yalnızca “en yakın hastaneye” değil, birebir vakitte “doğru tedaviyi verebilecek merkeze” en süratli formda ulaştırılır.
Bunlara dikkat edin
Düzenli idman, istikrarlı beslenme ile sigara ve alkol üzere ziyanlı alışkanlıklardan uzak durmak inmenin önlenmesinde en tesirli teknikler arasında yer alır. Bunun yanı sıra kilo denetimi sağlamak, tansiyon ve kan şekeri pahalarını nizamlı takip etmek ve rutin doktor kontrollerini aksatmamak da hayli değerli.
İnme nedenleri
İnmeye yol açan sebepler şöyle sıralanabilir:
– Hipertansiyon
– Diyabet
– LDL (Kötü) kolesterol yüksekliği
– Kalpteki ritim bozuklukları (özellikle atriyal fibrilasyon) en kıymetli risk faktörleridir.
İleri yaşta risk artmakla birlikte, bu hastalıklara sahip şahıslarda inme daha sık görülür.
Bu işaretleri bilin
İnmede belirtiler ekseriyetle ani gelişir ve bu belirtileri bilmek ve görüldüğünde vakit kaybetmeden en yakın sıhhat kuruluşuna başvurmak gerekir:
– Yüzün bir tarafında kayma
– Kol yahut bacakta güçsüzlük
– Konuşma bozukluğu,
– Görme kaybı
– Denge kaybı
– Şiddetli baş ağrısı
En çok kimleri tehdit ediyor?
Son yıllarda yapılan çalışmalar, genç erişkinlerde inme görülme sıklığının yaklaşık yüzde 30-40 oranında arttığını ortaya koyuyor. Bu durum, inmenin artık sadece ileri yaş hastalığı olmadığını çarpıcı biçimde gösteriyor. Bilhassa;
– Obezite
– Sağlıksız beslenme
– Yoğun stres
– Sigara ve alkol kullanımı
– Hareketsiz hayat üslubu kalp ve damar sıhhatini erken yaşlarda olumsuz etkileyerek bu tabloyu meydana getirebilir.
İleri yaşta risk artmakla birlikte, şu hastalıklara sahip bireylerde inme daha sık görülür.
– Hipertansiyon
– Diyabet
– LDL (Kötü) kolesterol yüksekliği
– Kalpteki ritim bozuklukları (özellikle atriyal fibrilasyon) en kıymetli risk faktörleridir.
O anlarda ne yapılmalı?
İnme belirtileri başlayan bir bireyde vakitle yarış kelam hususudur. Bu sebeple hiç vakit kaybetmeden 112 Acil Servis aranmalıdır. İnme geçiren hastada, ilerleyen her bir dakika beyin dokusu kaybı manasına gelir. Bu sebeple erken müdahale kritik ehemmiyet taşır. Bu süreçte;
– Hasta inançlı bir formda yatırılmalı,
– Bilinç açıksa sakin kalması sağlanmalı,
– Ağızdan yiyecek yahut içecek verilmemeli,
– Kusma riski varsa yan konum tercih edilmeli,
– Bilinç kapalıysa hava yolunun açık kalması sağlanmalı,
– Ambulans gelene kadar hastanın durumu yakından gözlemlenmeli,
– Solunum ve şuur seviyesi nizamlı olarak denetim edilmeli,
– Gerekmedikçe durumu değiştirilmemeli,
– Sağlık takımlarına ayrıntılıca bilgi verilebilmesi için belirtiler birinci başladığı andan itibaren not edilmeli.
İlk birkaç saat hayati ehemmiyet taşır
İnmede birinci birkaç saat “altın saatler” olarak kabul edilir zira bu periyotta beyinde şimdi kurtarılabilir doku vardır. Bu sebeple birinci 4,5 saat içinde yapılan damar açıcı süreçler yahut uygun hastalara uygulanan beyindeki tıkalı damarın içindeki pıhtının özel kateter metotlarıyla çıkarılması üzere tedavi seçenekleri, inme sonrası oluşabilecek kalıcı hasarı önlemede epey değerli. Sonuç olarak erken müdahale, hastanın bağımsız hayat sürebilme bahtını belirleyen en değerli faktördür.