Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı öncülüğünde yürütülen Depozito İdare Sistemi çalışmaları kapsamında geri dönüşüm altyapısı tamamlanarak uygulama etabına gelindi.
1 Temmuz’dan itibaren Türkiye genelindeki tüm vilayet ve ilçelerde kurulacak iade sistemleriyle, ambalajlı içecek satışı gerçekleştiren ticari işletmeler birer depozito iade merkezine dönüşecek. Satın alınan eserlerin boş ambalajlarını sisteme geri kazandıran tüketiciler, iade bedellerini dijital olarak alarak farklı alanlarda nakit yahut alışveriş kredisi olarak değerlendirebilecek.
DEPOZİTO BEDELİ VE DİJİTAL GERİ ÖDEME YÖNTEMLERİ
Uygulamaya dair resmi kuralları ve mali çerçeveyi açıklayan Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, “DOA” logolu eserlere 1 lira depozito bedeli ödeneceğini bildirdi.
Sistem kurallarına nazaran tüketiciler, iade bedellerini alabilmek için boş ambalajları yetkilendirilmiş iade noktalarına ya da muhakkak merkezlere yerleştirilecek olan Depozito İade Makinelerine (DİM) teslim edecekler.
Geri teslim edilen ambalajların meblağları, DOA taşınabilir uygulaması üzerinden vatandaşların kullanıcı hesaplarına aktarılacak. Hesapta biriken bu iade bedelleri, kullanıcılar tarafından direkt banka hesaplarına transfer edilebilecek, ATM’lerden nakit olarak çekilebilecek ya da üye iş yerlerinde yapılacak alışverişlerde ödeme aracı olarak kullanılabilecek.
EKONOMİK GAYELER VE DAĞITIM AĞI
Projenin çevresel ve ekonomik kazanımlarına dair sayısal bilgileri paylaşan Bakan Kurum, Depozito Yönetim Sistemi uygulamasıyla yıllık 30 milyar lira tasarruf sağlanacağını, 25 milyar ambalajın geri toplanacağını açıkladı.
Sistemin ulaşılabilirlik oranına da değinen Bakan Kurum, 81 ilde 973 ilçede makineler ve depozito iade noktaları olacağını belirtti.
Yeni yönetmelik doğrultusunda, “DOA” logosuna sahip içeceklerin satışını yapan market, bakkal, büfe, otel, restoran ve kafeler yasal birer depozito iade noktası haline gelecek. Ticari işletmelerin yanı sıra alışveriş merkezleri, havalimanları ve hastaneler üzere sirkülasyonun ağır olduğu kamusal ve özel alanlar da iade noktası olarak hizmet verebilecek.
Sistem dahilinde operatörlerle yasal kontrat imzalayan işletmeler, bu hizmetleri karşılığında bir teşvik bedeli elde edecek. Birebir vakitte, boş ambalaj iadesi yapmak maksadıyla ilgili iş yerini tekrar tercih eden müşteriler, satış noktalarındaki müşteri trafiğini artırarak işletmelere ek bir ticari gelir ve hür piyasada rekabet avantajı sunacak.
OPERASAYONEL İŞLEYİŞ VE GERİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ
Sistemin teknik işleyişi, satış noktalarında kurulacak entegre altyapı ile denetim edilecek. İşletmeler sisteme dahil olmak ismine birinci olarak Depozito Bilgi İdare Sistemi’ne (DBYS) kayıt yaptıracak ve akabinde yetkili kılınmış operatörlerden birini seçecek. Büyük mağazalar ile zincir mağaza statüsündeki perakende noktalarında Depozito İade Makinesi (DİM) heyetimi kanunen zarurî olacak.
Daha küçük ölçekli işletmelere ise ambalajların sisteme kaydedilmesi emeliyle el terminalleri, toplama süreçleri için şeffaf poşetler ve barkodlu klipsler seçtikleri operatörler tarafından büsbütün fiyatsız olarak temin edilecek. Otel, restoran ve kafe (HOREKA) olarak isimlendirilen yerinde tüketim işletmeleri ise kendi bünyelerinde tüketilen içecek ambalajlarını biriktirip sınıflandırarak seçtikleri yetkili operatöre teslim etmekle yükümlü olacak.
Toplama noktalarında bir ortaya getirilen ambalaj atıkları, operatörler tarafından muhakkak takvimlerle teslim alınarak öncelikle sayma ve doğrulama merkezlerine nakledilecek. Burada doğrulama süreçlerinden geçen atıklar, son basamakta geri dönüşüm tesislerine sevk edilerek yine ham unsura dönüştürülecek ve endüstriye kazandırılacak.