PIRADS 3, 4 ve 5 Ne Manaya Gelir? Prostat MR Sonuçları Nasıl Yorumlanır?
PSA yüksekliği nedeniyle prostat MR incelemesi yaptırdıktan sonra birçok hastanın raporunda birinci dikkatini çeken tabir PIRADS skoru olur.
PIRADS 3, PIRADS 4 yahut PIRADS 5 üzere tabirler görmek birden fazla vakit telaş yaratabilir.
Hastaların en sık sorduğu sorular şunlardır:
- PIRADS 4 kanser demek mi?
- PIRADS 5 kesin kanser midir?
- PIRADS 3 tehlikeli mi?
- PIRADS skoru yüksekse biyopsi kural mı?
Öncelikle bilinmesi gereken en değerli nokta şudur:
PIRADS skoru kanser tanısı değildir.
PIRADS sırf prostat MR görüntülemesinde görülen bir alanın prostat kanseri açısından ne kadar kuşkulu olduğunu gösteren bir kıymetlendirme sistemidir.
Kesin teşhis lakin biyopsi ile konulabilir.
PIRADS Nedir?
PIRADS (Prostate Imaging Reporting and Veri System), prostat MR imajlarının standart formda kıymetlendirilmesi emeliyle geliştirilmiş memleketler arası bir raporlama sistemidir.
Bu sistem sayesinde radyologlar prostat içerisindeki kuşkulu alanları ortak bir lisan kullanarak tanımlayabilmektedir.
Amaç, klinik olarak kıymetli prostat kanseri riskini öngörmektir.
PIRADS Skorları Ne Manaya Gelir?
PIRADS skoru 1 ile 5 ortasında kıymetlendirilir.
Skor yükseldikçe klinik olarak manalı prostat kanseri bulunma mümkünlüğü artar.
PIRADS 1
Prostat MR incelemesinde prostat kanseri açısından kuşkulu bir bulgu saptanmamıştır.
Klinik olarak kıymetli prostat kanseri mümkünlüğü epey düşüktür.
PIRADS 2
Kanser açısından düşük kuşkulu bulgular mevcuttur.
Çoğu durumda klinik olarak kıymetli prostat kanseri saptanmaz.
PIRADS 3
Ara riskli yahut belgisiz küme olarak kabul edilir.
Bu kategorideki lezyonlar ne açık formda düzgün huylu ne de besbelli halde kanser görünümündedir.
PIRADS 3 raporu bulunan hastalarda biyopsi kararı;
- PSA düzeyi
- PSA yoğunluğu
- Yaş
- Aile öyküsü
- Muayene bulguları
ile birlikte kıymetlendirilir.
PIRADS 4
Klinik olarak kıymetli prostat kanseri açısından yüksek kuşku manasına gelir.
Bu kümedeki hastalarda amaca yönelik biyopsi sıklıkla önerilmektedir.
Ancak PIRADS 4 sonucu kesin olarak kanser olduğu manasına gelmez.
PIRADS 5
Klinik olarak değerli prostat kanseri açısından çok yüksek kuşku manasına gelir.
Bu kategoride prostat kanseri saptanma mümkünlüğü yüksektir.
Ancak tekrar de kesin teşhis sadece biyopsi ile konulabilir.
PIRADS 4 yahut 5 Çıkarsa Kesin Kanser miyim?
Hayır.
Bu hastaların en sık sorduğu sorulardan biridir.
PIRADS 4 ve PIRADS 5 lezyonlarda prostat kanseri görülme ihtimali artmış olsa da her kuşkulu alanın kanser olduğu manasına gelmez.
Bazı hastalarda:
- Prostatit
- Enflamasyon
- Skar dokusu
- Benign değişiklikler
benzer MR imajlarına neden olabilir.
Bu nedenle kesin teşhis için biyopsi gereklidir.
PIRADS 3 Çıkarsa Ne Yapılmalıdır?
PIRADS 3, prostat MR değerlendirmesinde en sık tartışılan kategorilerden biridir.
Her PIRADS 3 lezyon biyopsi gerektirmez.
Karar verilirken:
- PSA yoğunluğu
- Aile öyküsü
- Yaş
- Muayene bulguları
- Önceki biyopsi sonuçları
birlikte kıymetlendirilir.
Bazı hastalarda biyopsi önerilirken, birtakım hastalarda yakın takip tercih edilebilir.
PIRADS Skoru ile PSA Ortasında Münasebet Var mıdır?
Evet.
MR sonuçları hiçbir vakit tek başına kıymetlendirilmez.
PIRADS skoru ile birlikte:
- PSA düzeyi
- PSA yoğunluğu
- Prostat hacmi
- Hastanın yaşı
birlikte tahlil edilir.
Bu yaklaşım gereksiz biyopsileri azaltırken değerli kanserlerin atlanmasını önlemeye yardımcı olur.
PIRADS Sonrası Neden MR Füzyon Biyopsi Yapılır?
MR incelemesinde kuşkulu alan saptandığında bu bölgenin direkt örneklenmesi amaçlanır.
MR Füzyon Prostat Biyopsisinde:
- MR görüntüleri
- Gerçek vakitli ultrason görüntüleri
özel yazılımlar yardımıyla birleştirilir.
Böylece kuşkulu alan direkt hedeflenebilir.
Bu yol sayesinde:
- Klinik olarak kıymetli prostat kanserlerinin yakalanma oranı artar
- Gereksiz tekrar biyopsiler azalabilir
- Daha hakikat risk sınıflaması yapılabilir
Her PIRADS 4 yahut 5 Lezyon Agresif Kanser midir?
Hayır.
MR sırf kuşku seviyesini gösterir.
Kanser saptanması durumunda hastalığın gerçek karakteri fakat biyopsi sonucunda belirlenebilir.
Biyopsi sonrasında:
- Gleason skoru
- Grade Group
- Tümör yaygınlığı
değerlendirilerek tedavi planı oluşturulur.
Sonuç
PIRADS skoru, prostat MR incelemesinde görülen bir alanın prostat kanseri açısından ne kadar kuşkulu olduğunu gösteren kıymetli bir kıymetlendirme sistemidir.
Ancak PIRADS 3, 4 yahut 5 sonucu tek başına kanser tanısı manasına gelmez.
Doğru yaklaşım; PSA seviyesi, prostat MR bulguları, klinik kıymetlendirme ve gerekli durumlarda MR füzyon biyopsi sonuçlarının birlikte yorumlanmasıdır.
Günümüzde multiparametrik prostat MR ve MR füzyon biyopsi teknolojileri sayesinde klinik olarak kıymetli prostat kanserleri daha gerçek halde tespit edilebilmekte ve hastalara daha şahsileştirilmiş tedavi planları sunulabilmektedir.
Doç. Dr. Serdar Yalçın
Üroloji Uzmanı
Prostat Kanseri • MR Füzyon Prostat Biyopsisi • Robotik Üroloji • Üroonkoloji • Minimal İnvaziv Teşhis ve Tedavi Yöntemleri