Fırat Nehri’nde su düzeyinin düşmesiyle ortaya çıktığı öne sürülen gizemli bir yapı, sosyal medyada tartışma yarattı. Savlara nazaran ırmak yatağının altında karanlığa uzanan taş basamaklar ve yan yana oyulmuş 4 figür bulundu.
Görüntüler, İncil’in Vahiy Kitabı’nda geçen ve Fırat Nehri’nde bağlı olduğu anlatılan 4 meleği tekrar gündeme getirdi, lakin savları doğrulayan muteber bir arkeolojik bulgu şimdi ortaya konulmadı.
Fırat Nehri sebep çekiliyor?
Yaklaşık 2 bin 800 kilometre uzunluğundaki Fırat Nehri, Türkiye’deki dağlardan doğarak Suriye ve Irak üzerinden akıyor. Bölgenin tarımı, içme suyu kaynakları ve tarih boyunca gelişen yerleşimleri açısından büyük ehemmiyet taşıyan ırmak, son yıllarda su kıtlığı ve kuraklıkla gündeme geliyor.
1970’lerden itibaren ırmak üzerinde inşa edilen barajlar da su akışını etkiledi. Türkiye ve Suriye’deki baraj projeleri, bilhassa aşağı havzada bulunan yerleşimlerin su kaynakları üzerinde tesirli oldu.
Su düzeyinin düşmesiyle daha evvel su altında kalan alanlar tekrar görünür hale geliyor. Bu durum vakit zaman değerli arkeolojik keşiflere de kapı aralıyor.
Nitekim 2018’de Fırat etrafındaki su düzeyinin düşmesiyle yaklaşık 3 bin 400 yıllık bir sarayın kalıntıları ortaya çıktı. 2022’de ise Dicle Nehri üzerindeki Musul Barajı’nın rezervuarında, Tunç Çağı’na ilişkin bir yerleşim ve kil tabletler bulundu, lakin bu keşif, sosyal medyada anlatıldığı üzere direkt Fırat Nehri’nde gerçekleşmedi.
Gizemli merdivenler ve 4 figür iddiası
Sosyal medyada yayılan anlatıya nazaran, ırmak kıyısında dolaşan 3 genç, toprağın altında karanlığa uzanan taş basamaklar fark etti.
Gençlerin aşağıya inerek kayda aldığı öne sürülen imgelerde, duvara oyulmuş 4 uzun figürün bulunduğu argüman edildi.
Bazı paylaşımlarda olayın daha da ileri götürüldüğü; yer altından metalik sesler geldiği, devasa zincirler ve beşere benzemeyen bir iskelet bulunduğu öne sürüldü.
İskeletin yanında kılıç, kalkan ve telli bir çalgı olduğu da anlatıldı.
Ancak, öykünün en değerli sorunu, argümanları doğrulayacak somut delillerin bulunmaması. Yapıyı inceleyen bir arkeoloğun açıklaması, doğrulanmış bir pozisyon bilgisi yahut imajların nerede çekildiğini ortaya koyan muteber bir kayıt bulunmuyor.
İddia edilen kayıp gençlerle ilgili de doğrulanabilir bir bilgiye ulaşılamıyor.
Bu sebeple imajların gerçek bir arkeolojik keşfi gösterdiğini ya da anlatılan olayların yaşandığını söylemek mümkün değil.
İncil’deki 4 melek anlatısı
İddiaların dikkat çekmesinin temel sebebi, İncil’in Vahiy Kitabı’nda yer alan bir kısımla kurulan irtibat.
Vahiy 9:14’te, büyük Fırat Nehri’nde bağlı bulunan 4 meleğin hür bırakılmasından kelam ediliyor. İlgili kısımda bu meleklerin belirlenmiş bir vakit için hazır tutulduğu ve hür bırakılmalarının büyük bir felaketin kesimi olduğu anlatılıyor.
Bu tabirler, yüzyıllardır farklı biçimlerde yorumlanıyor. Birtakım Hristiyan yorumcular kelam konusu melekleri düşmüş yahut isyankâr melekler olarak değerlendirirken kimileri metni tarihî olaylarla, kimileri ise gelecekte gerçekleşeceğine inandıkları gelişmelerle ilişkilendiriyor.
Eski Yahudi metinlerinden Birinci Enoch’ta da insanlara silah yapmayı öğreten gözcülerden ve bağlanarak cezalandırılan meleklerden kelam ediliyor.
Bu anlatılar, sosyal medyada dolaşan kıssayla benzerlik kurulmasına sebep oluyor, lakin dini metinlerdeki anlatılar, kelam konusu yapının hakikaten bulunduğuna dair arkeolojik delil oluşturmuyor.
Zincirler ve dev iskelet argümanları ne kadar gerçek?
Hikâyede geçen zincirler ve devasa iskelet de tartışmanın kıymetli kesimleri arasında yer alsa da bu savları doğrulayacak sağlam fotoğraflar, bilimsel incelemeler yahut tarihlendirme sonuçları bulunmuyor.
Üstelik geçmişte dev insan iskeletleri bulunduğunu öne süren geçersiz görseller de yayıldı. 2002 yılında düzenlenen bir fotoğraf düzenleme yarışında hazırlanan dev iskelet imgeleri, sonraki yıllarda gerçek bir arkeolojik keşifmiş üzere paylaşıldı.
Öte yandan Mezopotamya’da insanların berbat ruhlardan korunmak maksadıyla kullandığı büyü kapları ve dini objeler hakikaten bulundu. Bu yapıtlarda ruhları bağlama yahut hapsetme kanısını yansıtan metinlere ve tasvirlere rastlandı. Bunlar da sosyal medyadaki gizemli oda ve dev iskelet anlatısını doğrulamıyor.
Fırat’ın çekilmesi kıyamet alameti mi?
Fırat Nehri’nin kuruması, Vahiy Kitabı’ndaki öteki bir kısım sebebiyle de dikkat çekiyor.
Vahiy 16’da ırmağın kurutulmasından ve doğudan gelecek hükümdarların yolunun hazırlanmasından kelam ediliyor.
Bu sebeple ırmaktaki su kaybı, kimi şahıslar tarafından dini kehanetlerle ilişkilendiriliyor.
Gizemli merdivenler, 4 figür ve yer altındaki zincirlerle ilgili tezlerin doğrulanması için bağımsız incelemelere muhtaçlık var. Şimdilik bu anlatı, kanıtlanmış bir arkeolojik keşiften çok, dini metinlerle ilişkilendirilen ve sosyal medyada yayılan doğrulanmamış bir kıssa olarak bedellendiriliyor.