Yunusemre ilçesindeki konutunda 6 Haziran akşamı elektrik akımına kapılan Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Ferdi Zeyrek, tedavi gördüğü Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi’nde 9 Haziran’da ömrünü yitirdi.
Zeyrek’in vefatına ait başlatılan soruşturma kapsamında, Manisa 2’nci Ağır Ceza Mahkemesi’nin ara kararı üzerine Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi’nden 2 elektrik mühendisi, 1 inşaat mühendisi, 1 makine mühendisi ve 1 iş güvenliği uzmanından oluşan eksper heyeti tarafından hazırlanan rapor, 15 Eylül 2026 tarihinde tamamlandı. Raporda, olayın meydana geldiği villa, havuz ve makine odasının projelendirilmesi, üretimi, kontrolü, elektrik ve mekanik tesisatının yanı sıra iş sıhhati ve güvenliği yönünden incelemeler yapıldı.
Raporda, olayın meydana geldiği konutun bulunduğu parselde 7 başka yapı için ruhsat alındığı, bunların 6’sının konut, 1’inin ise istinat duvarı olduğu belirtildi. Yapı ruhsatlarının hiçbirinde ortak kullanım alanları kısmında yüzme havuzunun işaretlenmediği tespit edildi. Olayın meydana geldiği makine odası ve temaslı havuzun da özgün mimari projede bulunmadığı kaydedildi. 17 Kasım 2020’de Yunusemre Belediyesi’ne mimari tadilat projesi için müracaat yapıldığı, 20 Kasım 2020’de onaylanan projede ise ‘süs havuzları eklendi’ ibaresinin yer aldığı belirtildi. Raporda, tadilat projesinde havuzların plan ve vaziyet planlarına işlendiği lakin havuzların derinliğine ait rastgele bir bilgi bulunmadığı vurgulandı. Havuzların özel ruhsat ve eki projelerinin belediye tarafından istenmediği de raporda yer aldı. Bilirkişi heyeti, havuzun derinliğinin belirtilmemesinin, yapılacak havuzun ‘süs havuzu’ niteliğinde olup olmadığının ferdî görüşle belirlenmesine yol açtığı değerlendirmesinde bulundu.
HAVUZUN DERİNLİĞİ 1.60 METRE
Raporda olayın meydana geldiği havuzun 4 metreye 8 metre ölçülerinde ve 1.60 metre derinliğinde olduğu belirtildi. Havuzun sonradan yapıldığı ve makine odasının da müsaadesiz ve projesiz formda inşa edildiği değerlendirmesine yer verildi. 11 Kasım 2020 tarihli ‘Seviye Tespit Tutanağı’na ait fotoğraflarda, şimdi ‘süs havuzu’ olarak dahi onaylanmamış olan havuzun su dolu halde görüldüğü belirtildi. Buna karşın kontrol sürecinde havuzun mevcut durumunun tespit edilmediği kaydedildi. Raporda ayrıyeten, 23 Şubat 2021 tarihli İş Bitirme Tutanağı’nda işin yüzde 100 oranında tamamlandığının imza altına alındığı, lakin birebir tarihte çekilen fotoğraflarda havuz ve makine odası girişinin üzerinin çim yahut gibisi gereçle örtüldüğünün görüldüğü belirtildi.
ELEKTRİK TESİSATI İÇİN TOPRAKLAMA PROJESİ YOK
Bilirkişi heyeti raporunda olayın teknik yönüne ait en kıymetli tespitlerden biri, havuz ve makine odasına ilişkin elektrik tesisatı ile topraklama projesinin hazırlanmamış olması oldu. Raporda, havuz pompası motorları, filtre sistemleri, metal merdiven ve havuz etrafındaki öbür metal aksamların uygun formda topraklanması ve potansiyel dengeleme sistemiyle birbirine bağlanması gerektiği belirtildi. Fakat olayla bağlantılı havuz ve makine odasında standartlara uygun potansiyel dengeleme iletkenlerinin kullanıldığına ve topraklama projesinin yapıldığına dair evrak bulunmadığı kaydedildi.
Havuz ve makine odasının elektromekanik tesisatını yapan N.B.’nin gerekli topraklama projesini hazırlamadığı ve onay almadığı belirtildi. Raporda ayrıyeten 6 havuzun elektrik tesisatının tek mukaveleyle N.B. tarafından üstlenildiği, toplam ilişki gücünün 28.08 kilovat olduğu, elektrik teknisyenleri için belirtilen 16 kilovatlık yetki sonunun aşıldığı ve bu sebeple N.B.’nin tüm projelendirme işini tek kontratla yapmaya yetkili olmadığı değerlendirmesi yapıldı.
KAÇAK AKIM RÖLESİ ARIZALI
Raporda, havuza ilişkin makine odasındaki elektrik panosunda bulunan kaçak akım rölesinin de arızalı olduğu belirtildi. Bilirkişi heyeti, görüntü kayıtlarının incelenmesinde kaçak akım rölesinin elle yapılan açma-kapama denetiminde beklenen biçimde çalışmadığının görüldüğünü kaydederek, rölenin Ferdi Zeyrek’in maruz kaldığı kaçak akıma nasıl reaksiyon verdiğinin bilimsel beklentilerin ötesinde, rastlantısal bir durum olduğunu kıymetlendirdi. Konut ve havuz panolarındaki üç faz aşırı akım kesicilerinin ise elektrik çarpmasına karşı hami devre elemanı olmadığı, bunların aşırı akıma karşı müdafaa maksadı taşıdığı belirtildi. Raporda, Ferdi Zeyrek’in eşi Nurcan Zeyrek’in olay yerine geldiğinde eşine dokunarak elektrik akımına maruz kaldığı, akabinde konuta giderek elektrik panosundaki kesici üzerinden tesisin elektriğini kestiği de evraktaki bilgiler arasında yer aldı.
MOTORDAKİ İZOLASYON BOZULDU
Bilirkişi heyeti, elektrik kaçağının havuz pompa motoru üzerinden meydana geldiğini tespit etti. Rapora nazaran motor, 2021 yılında özel bir firma tarafından bakımdan geçirildi. Bakım sırasında motorun faz, nötr ve toprak ilişkilerinin yapıldığı kapağın açıldığı, lakin daha sonra kapağın altında su sızmasını önlemek hedefiyle kullanılması gereken contaların takılmadığı, kablo girişindeki rakor kontağının da gevşek bırakıldığı belirtildi. Daha sonra motorun 18 Nisan 2022’de tekrar tamir edildiği, bu tamirat sonrasında su geçirmezlik izolasyonunun bozulduğu ve elektrik temas kablolarına nem ve su girdiği değerlendirildi. Raporda, bu sebeple motor sargılarında tekrar izolasyon bozulması meydana geldiği ve elektrik verildiğinde sargılardan duman ve yanık kokusu geldiğinin olay yeri inceleme raporunda belirtildiği kaydedildi.
METAL MERDİVENDE 67 VOLT ÖLÇÜLDÜ
Bilirkişi heyeti, elektrik kaçağı sebebiyle makine odasına girişte kullanılan metal merdiven ile toprak arasında 67 volt düzeyinde tansiyon oluştuğunun ölçüldüğünü belirtti. Raporda, milletlerarası standartlarda 50 volt üzerindeki tansiyonların insan açısından tehlikeli kabul edildiği tabir edildi. Makine odasının tabanında olay günü 15-20 santimetre düzeyinde su bulunduğu, merdivenin metal olmasına karşın topraklanmadığı belirtildi. Bilirkişi heyeti tarafından yapılan hesaplamalarda, birinci senaryoda insan üzerinden 203 miliamper, ikinci senaryoda ise 170 miliamper akım geçebileceği hesaplandı. Raporda insan için tehlikeli akım hududunun 30 miliamper olarak kabul edildiği belirtilerek, hesaplanan bedellerin çok yüksek olduğu ve olay yeri inceleme raporunda verilen akım-zaman grafiklerinde ölümcül tesir sonuna girdiği değerlendirildi.
TOPRAKLAMA YAPILSAYDI 6 VOLT OLACAKTI
Raporda, havuz ve makine odasının konseyimi sırasında metal merdivenin topraklanması ve potansiyel dengelemenin yapılması halinde, elektrik kaçağının bulunduğu motor gövdesi ile temel topraklaması arasında çok düşük direnç oluşacağı belirtildi. Bu senaryoya nazaran yapılan hesaplamada insan üzerinde görülecek tansiyonun yaklaşık 6 volt olacağı ve bunun 50 voltluk tehlikeli tansiyon düzeyinin çok altında kalacağı tabir edildi. Bilirkişi heyeti, bu kaideler sağlanmış olsaydı Ferdi Zeyrek’in hayati tehlike yaşamayacağı görüşüne vardı.
MOTOR PLASTİK SEHPA ÜZERİNE KONULMUŞ
Raporda, havuz pompa motorunun tabana sabitlenmemiş plastik bir sehpa üzerine konulduğu da belirtildi. Motorun tabana sabitleme vidalarının kullanılmadığı, plastik sehpanın da tabana sabitlenmediği kaydedildi. Motorun çalışması sırasında oluşan titreşimlerin, bu sebeple arttığı ve bunun rulmanlarda, motor sargılarında ve plastik su borularında problemlere yol açabileceği değerlendirildi. Raporda, titreşim sebebiyle plastik irtibat kesimlerinin gevşeyerek su sızıntısına sebep olabileceği, elektrik kaçağının bulunduğu ortamda bunun havuzdaki şahıslar açısından da tehlike oluşturabileceği belirtildi.
HAVUZUN MEKANİK PROJESİ DE YOK
Raporda havuz ve makine dairesine ilişkin onaylı mekanik tesisat projesinin bulunmadığı tespit edildi. Sirkülasyon pompasının teknik kapasitesine ait hesap dokümanı, pompa montajının üretici talimatlarına uygunluğuna ait kayıt, topraklama temasının mekanik ekipman üzerinden sürekliliğine ait evrak bulunmadığı belirtildi. Makine odasının nem denetimi ve drenaj yeterliliğinin meçhul olduğu, elektrik panosu ile su tesisatı arasında inançlı aralığın sağlanıp sağlanmadığının tespit edilemediği, havalandırma tertibinin de teknik standartlara uygunluğunun belgelendirilemediği kaydedildi. Raporda, havuz tesisatını yapan firmanın sahibi N.B.’nin makine mühendisi olmadığı ve firmanın havuz mekanik tesisat projesi hazırlama konusunda uzman mühendis istihdam etmediğinin anlaşıldığı belirtildi.
MAKİNE ODASI ‘ÇOK TEHLİKELİ’ OLARAK DEĞERLENDİRİLDİ
İş sıhhati ve güvenliği açısından yapılan değerlendirmede, olayın meydana geldiği makine odasının kapalı alan niteliğinde olduğu belirtildi. Yaklaşık 2- 2.5 metre derinlikte kazılarak oluşturulan ve havuza epey yakın pozisyonda bulunan makine odasında elektrik, su ve nemin yanı sıra kısıtlı havalandırma bulunduğu söz edildi. Raporda; dar giriş, elektrik motorları, elektrik kabloları, su ve nem, düşey pozisyonda seyyar metal merdiven, topraklama eksikliği ve faal olarak çalışmayan kaçak akım rölesinin bir araya gelmesinin ortamı çok tehlikeli hale getirdiği değerlendirildi.
RAPORDAKİ KUSUR ZİNCİRİ
Bilirkişi heyeti, kazayı Heinrich’in ‘Domino Teorisi’ üzerinden de kıymetlendirdi. Raporda, havuz ve makine dairesi inşa edilirken TS HD 60364 standardına uyulmaması, kaçak akım rölesinin çalışmaması, havuz ve tesisatları için proje hazırlanmaması, makine dairesinin havuza çok yakın inşa edilmesi, jakuzi motorunun tabana sabit platformla bağlanmaması, olay günü sabahı makine odasında su birikmesi ve elektrik sisteminin olağan çalışmamasına karşın, bu durumun Ferdi Zeyrek’e bildirilmemesi kazaya giden ihmaller zinciri olarak sıralandı.
4 KİŞİ ASLİ KUSURLU
Raporda, olayın meydana gelmesinde N.B., H.A., M.G. ve H.İ., asli kusurlu bulundu. N.B., havuzun elektrik tesisatındaki topraklama ve proje eksiklikleri; H.A., motor tamiratı sonrası su geçirmezlik izolasyonunun bozulması; M.G., müsaadesiz havuz ve makine odası ile kontrol eksiklikleri; H.İ. ise motorun montajındaki kusurlar sebebiyle asli kusurlu değerlendirildi.
9 KİŞİ TALİ KUSURLU
Raporda A.Ö., E.K., R.A., H.Ş., M.Ç., M.S., Ö.T., Y.Ö. ve A.S., tali kusurlu bulundu. A.Ö. ve E.K.’nin havuzun şimdi onaylanmadığı periyotta su dolu olduğunu gösteren fotoğrafın da yer aldığı tutanağı imzalamalarına karşın vazifelerini yerine getirmemeleri; R.A., H.Ş., ve M.Ç.’nin ise havuz ile makine odasının kontrolsüz yapılmasını önleyememeleri sebebiyle tali kusurlu değerlendirildi. M.S., ve Ö.T., havuzun mevcut durumunu tespit edemeyerek Yapı Kullanma İzin Belgesi’ni imzalamaları; Y.Ö., misyon ve sorumluluklarını yerine getirmemesi, A.S.’nin ise tehlikeli durumu mesken sahiplerine bildirmemesi sebebiyle tali kusurlu bulundu.
3 SANIK KUSURSUZ BULUNDU
Raporda M.E., H.A., ve H.E.’nin olayın meydana gelmesinde kusurlarının bulunmadığı kanaatine varıldı. Elektrik dağıtım şirketi işçisi M.E.’nin sorumluluğunun ilgili mevzuatla tanımlandığı ve belgedeki ODTÜ öğretim üyelerince hazırlanan raporda da sorumluluğunun bulunmadığının görüldüğü belirtildi. Yunusemre Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürü H.A.’nın, mimari tadilat projesi ve Yapı Kullanma İzin Belgesi’nde kurumsal hiyerarşiye uygun olarak son imzaları attığı, lakin idari süreç ve gerekli imzalarda eksiklik bulunmadığı ve bina mahallini tetkik eden misyonlu olmadığı gerekçesiyle kusursuz olduğu değerlendirildi. Yapı Belge Görevlisi H.E.’nin de belgeyi tetkik eden yetkili olarak imzaladığı, fakat süreçte ve gerekli imzalarda eksiklik bulunmadığı, kendisinin de bina mahallini tetkik eden vazifeli olmadığı gerekçesiyle kusursuz olduğu belirtildi.
BİLİRKİŞİLERE GÖRE FERDİ ZEYREK DE KUSURSUZ
Raporda Ferdi Zeyrek’in de olayın meydana gelmesinde kusurlu olmadığı açıkça belirtildi. Bilirkişi heyeti, yönetmelik ve standartların hiçbirinde kullanıcıların sorumlu tutulduğu bir karar bulunmadığını, Zeyrek’in kendi konutundaki havuzun makine odasında tehlikeli seviyede kaçak elektrik akımı olduğunu öngörmesinin belgedeki bilgiler ışığında mümkün olmadığını kıymetlendirdi. Raporda ayrıyeten kimi sanık sözlerinde Zeyrek’in sitenin planlama ve imal etabında başka mal sahipleriyle bilgi alışverişinde bulunduğunun ileri sürüldüğü, lakin evraktaki bilgilere göre havuz, makine odası ve tesisatın projelendirme, imalat ve kontrol süreçlerine ait hiçbir resmi evrakta Ferdi Zeyrek’in imza yahut onayının bulunmadığı belirtildi. Bilirkişi heyeti, bu münasebetlerle Ferdi Zeyrek’in olayın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığı görüş ve görüşüne vardı.