Akıllı telefonlarla iç içe bir hayat sürüyoruz. Sabah uyanır uyanmaz bu aygıtlara yönelip, gece onlarla uyuyanların sayısı azımsanmayacak kadar fazla…
Hatta nomofobi (no-mobile-phone phobia) olarak isimlendirilen akıllı telefon yoksunluğu diye bir durum da var… Bu durum, kişinin telefonunun şarjı bittiğinde ya da konutta unuttuğunda huzursuz olma, kaygılanma ve kendini eksik hissetme hâli olarak tanımlanır. Ancak akıllı telefonlardan kısa periyodik de olsa uzaklaşmak gerektiğini belirten Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Uludüz ‘’Bilimsel araştırmalara nazaran bu aygıtlar sıhhat ismine yapılan yürüyüşü bile sabote ediyor’’ dedi ve şu bilgileri paylaştı:
Prof. Dr. Derya Uludüz
Adım atarken tabiata kulak verin
Doğada yürüyen lakin hâlâ telefona bağlı bir zihin; aslında yürümüyor, yalnızca yer değiştiriyor. Unutmayın:“Her yürüyüş bir terapidir. Ancak bu terapiyi telefonla iptal ediyorsunuz.” Doğayla temas kurun, çevreyi izleyin, yalnızca ayaklarınızı değil zihninizi de yürütün. Bir sonraki yürüyüşünüzde telefonu meskende bırakın, tabiata kulak verin. Beyniniz size teşekkür edecektir.
NE GİBİ FAYDALAR SAĞLAR?
Yürüyüş sırasında telefondan uzak kalmak, beynin bilgiyle boğulmuş bölgelerine nefes aldırır. Görsel süreç yükü azalır, dopamin istikrarı tekrar kurulur, sinaptik paklık (beynin daha verimli çalışabilmek için kendi içindeki ‘gereksiz belgeleri temizlemesi) gerçekleşir. Bilhassa dikkat eksikliği, tükenmişlik, hafıza meseleleri, gerilim ve depresyon yaşayan bireyler için telefonsuz yürüyüş, ilaçsız bir düzgünleşme protokolüdür.
Birden fazla işi tıpkı anda yapmak beyni yorar
Yürürken konuşmak ya da bildiri yazmak, yani tıpkı anda birden fazla işi yahut misyonu yapmak beynin yürüyüşle dinlenmesi gereken bölgelerini (örneğin prefrontal korteks) faal hale getirir.
Bu da beyne ikili yük bindirir. Tıpkı frene basarken tıpkı anda gaz vermek gibi… Ne yürüyüşten yarar sağlarsınız, ne de bağlantıdan. Üstelik kortizol seviyeleriniz de artabilir.
Meditasyon tesiri kaybolur
Doğada sessiz ve telefonsuz yürüyüş, beyinde alfa dalgalarını artırır. Bu dalgalar, içsel huzur, yaratıcılık ve öğrenme kapasitesini dayanaklar.
Ancak telefonla yürümek bu sistemi bozar; beta dalgaları artar ve kişi zihinsel olarak tetikte kalır. Sakinleşmek yerine daha gergin hissedersiniz. Bu da yürüyüşün meditasyon tesirini ortadan kaldırır.
Düzenli yürüyüşün sıhhat için önemi
Ömrü uzatır: Haftada 5 sefer 45 dakika yürümek kan basıncını istikrarlar ve insülin direncini azaltarak kan şekerini düzenler. Kalp kasını güçlendirir, kan dolanımını düzenler ve kalp-damar hastalıkları riskini azaltır. Bacak ve gövde kaslarını çalıştırır, kemik yoğunluğunu artırarak kemik erimesi (osteoporoz) riskini düşürür. Kalori yakımını destekleyerek kilo vermeye ve formu muhafazaya yardımcı olur. Gün içinde güç verir, odaklanmayı artırır ve zihinsel yorgunluğu alır. Memnunluk hormonu salgılanmasını destekleyerek gerilim ve korkuyu hafifletir. Münasebetiyle ömrü uzatır.
Oksijen akışını artırır: Atılan her adım kaslar aracılığıyla hudut hücrelerini uyarır ve beyne daha fazla oksijen gitmesini sağlar.
BEYİN SAĞLIĞI
Pozitif tesirleri sıfırlanır
Açık havada tabiatla iç içe yürürken telefonda olmak, yalnızca dikkatinizi bölmekle kalmaz. Beynin dikkat ağı (default mode network) devre dışı kalır. Doğal etrafta farkındalıkla yürümek, bu ağı sessizleştirip zihinsel gevşeme sağlar. Ancak telefona odaklandığınızda bu sistem tekrar etkinleşir ve beyninizin dinlenme talihi kalmaz. Yani vücudunuz tabiatta olsa da zihniniz hâlâ ekranın içindedir. Bu da yürüyüşün beyin üzerindeki olumlu tesirlerini neredeyse sıfırlar.
Beynin haritalama merkezi uyarılamaz
Telefon ekranına bakarak ya da konuşarak yürüdüğünüzde, çevresel farkındalık azalır. Bu da entorhinal korteks ismi verilen yön bulma ve mekânsal bellek merkezinin gereğince uyarılmamasına yol açar.
Bu alan, Alzheimer hastalığında birinci etkilenen bölgedir. Yani yürürken etrafa bakmak, etrafla temas kurmak, beyni yaşlanmaya karşı koruyan bir idmandır.
Mikro uyaranlar kaçırıldığında beyin çevrim dışı kalır
Doğada yürürken yaprak hışırtısı, güneşin yansıması, kuş sesi üzere mikrosaniyelik çevresel uyaranlar, beyni anlık olarak uyarır. Bu uyaranlar; dikkat, his düzenleme ve farkındalık sistemlerini aktive eder. Telefona odaklandığınızda bu sinyaller “görünmez” hâle gelir. Halbuki tabiatın güzelleştirici tesiri tam da bu küçük ikazlarda gizlidir.