Dünya genelinde 65 yaş ve üstü nüfus, insanlık tarihinde birinci defa 5 yaş altındaki çocuk sayısını geçti. ABD Nüfus Sayım Bürosu’n’n “Yaşanan Bir Dünya: 2025” başlılıklı son raporı, iktisattan toplumsal güvenliğe ömrün her alanını etkileyen “nüfusun yaşlanması” sıkıntısının dünyanın ortak sorunu haline geldiğini ortaya koydu.
Rapora nazaran, dünya nüfusunun 65 yaş ve üstü kesiti 2025’te 852 milyona ulaşırken, bu sayının 2060’ta yaklaşık 2 milyara çıkması ve oransal olarak da yüzde 10,5’ten yüzde 19,6’ya çıkması bekleniyor. Bu kritik demografik değişimin, bugüne kadar yapılan çalışmalardaki projeksiyonlardan daha süratli gerçekleştiği vurgulandı.
“AVRUPA’YI VURDU”
Yaşlanan nüfus sıkıntısından en çok etkilenen bölge Avrupa oldu. Raporda, Avrupa’da bu oranın yüzde 21’den yaklaşık yüzde 31’e çıkacağı kaydedildi. ABD’de ise yaşlı nüfus oranının yüzde 18,9’dan yüzde 23,4’e yükseleceği kestirim ediliyor.
Birleşmiş Milletler datalarına nazaran, dünya genelinde yılda yaklaşık 132 milyon bebek doğuyor. 2024’te bu doğumların yaklaşık 47 milyonu Afrika’da gerçekleşti. AB ülkelerinde ise 2024’te yalnızca 3,5 milyon bebek doğdu. Yani 2024’te Afrika’da Avrupa’dan yaklaşık 13,5 kat daha fazla bebek doğdu.
Dünyanın en çok çocuk yaşayan birinci 10 ülkesini barındıran Afrika’da nüfusun neredeyse yarısı çocuk. Fakat 2060 yılına yönelik projeksiyonda, Afrika’daki yaşlı nüfusun da bu aralıkta 4 kattan daha fazla artması bekleniyor.
“TÜRKİYE’DE DURUM NE?”
Asya’da da yaşlı sayısında büyüK artış bekleniyor. Çin, Hindistan, Bangladeş, Meksika ve Vietnam üzere ülkelerde bile doğurganlık oranlarının yenilenme düzeyinin altında kaldığına dikkat çekiliyor.
TüRKİYE, doğum ve çocuk nüfus oranlarındaki düşüşe karşı 2025 yılını “Aile Yılı”, 2026-2035 periyodunu ise “Aile ve Nüfus On Yılı” duyuru ederek geniş kapsamlı bir devlet siyaseti başlatıyor.
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi öğretim vazifelisi Tarkan Zengin, TüRKİYE’nin Batı Avrupa’nın 100 yılda geldiği probleme 50 yılda ulaştığını belirtti. Zengin, son 5 yılda yaşlı nüfusun yüzde 20 arttığını ve TüRKİYE’nin yüzde 11,1 oranıyla “çok yaşlı” statüsüne girdiğini vurguladı.
Zengin, nüfus projeksiyonlarının 65 yaş üstü oranının 2030’da yüzde 13,5, 2040’ta yüzde 17,9, 2060’ta yüzde 27, 2080’de yüzde 33,4 ve 2100’de yüzde 33,6 olacağını öngördüğünü anlattı.
“EMİKLİLİK YAŞI TARTIŞİLİR”
Gerontolog Prof. Dr. İsmail Tufan, emeklilik sisteminin ayakta kalabilmesi için doğurganlığın artırılması gerektiğini söyledi. Tufan, doğurganlık azalmaya devam ederse 2050 yılı sonrasında emeklilik yaşının yine yükseltilmesi tartışılabilirını söz etti.
Tufan, çalışanların primlerine dayalı emeklilik sisteminin yerine ek sistemler eklenmesi gerektiğini, örneğin büyük İşletmeler ve kamu kurumlarında “işletme içi emeklilik sigortası” eklenmesi ve “bireysel emeklilik sigortası”nın teşvik edilmesi gerektiğini belirtti.
Gerontolog Dr. Kemal Aydın, BM nezdinde yaşlı nüfus krizine karşı harekete geçilmesinin kıymetini vurguladı. Aydın, TüRKİYE’nin 2002’den beri BM çatısında kıymetli teşebbüsler yaptığını, lakin pandemi ve sarsıntı üzere olayların bu çalışmaları sekteye uğrattığını anlattı.
Aydın, “Yaşlıyı yaşat ki o deneyiminden faydalanasın” diyerek, yapılacak çok iş olduğunu ve sivil toplumun çalışmalarını artırması gerektiğini söyledi.