Hızla gelişen teknolojiye ve makineleşmeye direnerek vakte meydan okuyan tarihi zanaat saraçlık, kentteki son temsilcilerinden Melih Hızlıkurt’un elinde varlığını sürdürüyor.
Mesleğe 1982 yılında babasının yanında çırak olarak başlayan 44 yıllık saraç ustası, çıraklık yıllarında tarlaların at ve öküzlerle sürüldüğü periyoda tanıklık ettiğini belirterek, “Baba mesleği, dede mesleği, ikinci nesil oluyoruz biz. Babam ustamdı. Bizim çıraklık, kalfalık yaptığımız vakitlerde tarım hayvanlarla yapılıyordu. Atlarla, öküzlerle tarla sürülüyordu ya da tarım daha süratliydi.
Bunların işte at otomobil koşumları, tarlayı sürmek için çift koşumları, onları üretiyorduk. Lakin bunlar teknolojinin gelişmesi ve makineleşmeyle birlikte azaldı. Bölüm bir yandan azalırken öteki taraftan da form değiştirdi. Bunların yanında köpek tasmaları, keçilerin, koyunların çan kayışlarını yani bütün hayvanlarla ilgili olan tasmadır, koşumdur, irtibat ekipmanlarını ürettik. Hala da yapmaya devam ediyoruz” dedi.
DEDESİNDEN KALAN MALZEMELERLE ÜRETİM YAPIYOR
Saraçlığın kentteki son temsilcilerinden Melih Hızlıkurt, dede mesleğini eşiyle birlikte dijital dünyaya da taşıdı. Teknolojinin gelişmesiyle hal değiştiren mesleğini, eşinin takviyesiyle yurt dışına açılan bir üretime dönüştüren, klâsik imalatı internetin sunduğu imkanlarla birleştiren Hızlıkurt, kurdukları 9 yabancı lisanın kullanıldığı web sitesi üzerinden, ürettiği el üretimi, özel tasarım eserleri dünya pazarına sunuyor.
Atölyesinde makine kullanmadan; tığ, biz, ip ve iğneyle üretim yapan Melih Hızlıkurt, hala dedesinden kalan materyallerle üretim yaptığını söyleyerek, “Bunlar babalardan, dedelerden kalan eserler, materyaller. Yani üretimde de makineleşmeyi kullanmıyoruz. Birebir tığla, iple, iğneyle el üretimi yapıyoruz. Aslına sadık, evvelce nasıl yapılıyorsa bugün de tıpkı formda üretim yapıyoruz” diye konuştu.
BABA MESLEĞİNİ DIŞ PAZARA TAŞIDI
Çin’den Almanya’ya, Belçika’dan Balkan ülkelerine kadar en az 10 ülkeye ihracat gerçekleştiren Hızlıkurt, kendisinin üretim, eşinin ise ihracat kısmıyla ilgilendiğini belirterek şunları söyledi:
“Atların koşumları, eyer kadroları, köpeklere özel yani şahıslara özel, özel tasarım, el üretimi olan eserlerimizi teknolojik satış imkanı olan internet üzerinden resmi web sitemiz var. 8-9 lisanla buradan yurt dışı kontaklı pazarlamaları eşimle birlikte yapıyoruz.
Eşim o işin takibini yapıyor, ben de üretim kısmıyla ilgileniyorum. Çin dahil olmak üzere en az 10 ülkeye gönderim yapıyoruz. Almanya, Fransa, Belçika, Çin, Slovakya, Bulgaristan, Kosova, Makedonya, Sırbistan’a kadar olan Balkan ülkelerine gönderiyoruz. Mail yoluyla irtibata geçiyorlar. Üretip dünyaya satıyoruz.”
‘HARCANAN ZAMAN VE MALZEMEYE GÖRE FİYAT BELİRLİYORUZ’
Melih Hızlıkurt, çırak bulamadığı saraçlık zanaatıyla ürettiği eserlerin satışını döviz üzerinden yaptığını söz ederek, “Tabii yurt dışına sattığımız eserleri döviz üzerinden satıyoruz. 100 avrodan başlıyor, 1000 avroya kadar çıkıyor yaptığımız işler. Köpek tasmaları daha düz modeller oldukları için biraz fiyat aralığı düşük kalıyor. Fakat atlarla ilgili istenilen koşum ekiplerinde personellik maliyetleri yüksek. Üretim vakit aldığı ve elle üretim yapıldığı için onun fiyat belirlemesini harcadığımız vakit ve materyale nazaran yapıyoruz” tabirlerini kullandı.
RAHMİ KOÇ MÜZESİ’NDE SERGİLENEN ESERLERİN RESTORASYONUNU YAPTI
Sadece at koşumları değil bireye özel köpek tasmaları, kılıç kılıfları ve tarihi müzelerin onarım projelerini de üstlenen Melih Hızlıkurt, Türkiye’nin en değerli müzelerinden Rahmi Koç Müzesi’nde 3,5 yıl boyunca tarihi fayton koşumlarının ve tramvay körüklerinin onarımını da gerçekleştirdiğini tabir ederek, “Mesleğimiz evvelce gereksinimdi.
Tarla sürülüyordu, tarlaya atla, otomobille gidiliyordu. Teknolojinin gelişmesiyle at arabası ve hayvan kullanımı azaldıktan sonra bizlere öteki kesimlerden talepler gelmeye başladı. Mesela köpek tasmaları, kişinin köpeğine özel tasmalar, el üretimi tasmalar müşteriler tarafından istenmeye başladı. Sonra kılıflar yapmaya başladık. Kılıç kılıfları, eski tarihi kılıçların kılıfları, müzelerin onarım işleri gelmeye başladı. Türkiye’nin en büyük müzesi Rahmi Koç Müzesi’yle 2-3 sene çalıştık.
Haliç’teki bütün fayton koşumları, atlı tramvaylar, faytonların körükleri, oradaki maket atların üzerindeki koşumlar, bunların onarımlarını yaptık. Müzelerin bize müracaatta bulunup, ‘Bu işi yapar mısın’ dediği eserleri biz evvel bir ön çalışma yapıp, bunlar evvelden hangi gereçle yapılmış, hangi tokalar kullanılmış, aksesuarları neyden yapılmış, ön araştırma yapıp, bunların eskiyle birebir, birebir birebirini ve üretimi de evvelden makineleşme yok biliyorsunuz, el emeğiyle yapılmış, el maharetiyle yapılmış eserleri, birebir birebir özgününe yakın bugünkü kaidelerle üretip, tarihi dokuyu yaşatmaya çalışıyoruz” dedi