İsmail SAYMAZ
Ayten Biçer, Girne limanında iki çocuğundan haber beklerken, deva umduğu kim varsa eline sarılıp yardım istiyor.
Kıbrıslı bir sendikacının kelamını kesiyor.
“Senin elin kolun uzun, sen yaparsın” diyor
ağlayarak.
Ve hıçkırarak, devam ediyor:
“Benim çocuğum 20 kilo, altı yaşında. Kendisini savunamaz. İki gün oldu denizin altında. Kızımın elini tuttum, valiz üstümüze düştü. Ayağını tuttum lakin yok. Benim kızım da yok, oğlum da yok. Kızımın yüzü gözümün önünden gitmiyor. ‘Anne’ deyişi kulaklarımdan gitmiyor. Bunu kim ödeyecek?”
Bugün üçüncü gün.
11 yaşındaki Saliha Miray’dan…
Altı yaşındaki Mehmet Asaf’tan haber yok.
Hatay’dan Kuzey Kıbrıs’a tatile giden Ayten ve Hayri Biçer ile iki çocuklarının bindiği ‘Filo Jet’ adlı katamaran Girne açıklarında alabora oldu.
Sekiz yolcu hayatını kaybetti.
Saliha Miray ve Mehmet Asaf dahil 18 yolcu ise kayıp.
Ya Akdeniz sularında…
Ya da 550 metre derinlikteki ‘kara tabutun’ içinde, bir yerdeler.
Taşucu’nda rıhtıma çarptı
30 Ağustos’ta Akdeniz’de suya gömülen Filo Jet’in hikayesi 26 yıl evvel başlıyor.
2000’de Fransa’da inşa edildi.
O tarihte adı ‘IRIS Jet’ idi.
İspanya’ya bağlı Balear adalarında çalıştı.
Bir yıl sonra 280 şahısla seyahat halindeyken makineleri devre dışı kaldı.
Yolculara sıhhat müdahalesi yapıldı.
2003 yılına kadar birçok kere arıza geçirdi.
Gemide tespit edilen ‘gizli ayıplar’ nedeniyle yüklü tazminata hükmedildi.
Hizmet dışı kalınca Türk şirketi tarafından satın alındı.
O yıl Türkiye’ye geldi.
Mersin Taşucu’nda fırtınadan dolayı rıhtıma çarptı ve ağır hasar aldı.
Buna karşın sefere devam ettirildi.
Bir ay sonra su girişleri görülünce işletme durduruldu.
Taşucu limanında terk edildi.
2015’e kadar hacizler, icralar ve satış süreçleri birbirini izledi.
‘Ucuza getirdiler’
Gemi mühendisi Muzaffer Erdal Kılıç, 2016’da Antalya Serbest Bölgesi’ne çekilen geminin kompozit gövde tamiri için davet edildi.
Kılıç, şunları anlatıyor:
“İlk gördüğümde geminin altı baş taraftan yarılmış, kabuk üzere soyulmuş ve katmanlara ayrılmış halde hasarlıydı. Hasarlı bölgeler açıldıkça sorunun birkaç lokal yamayla sonlu olmadığını gördüm; daha geniş alanlara yayıldığı görüşüne vardım.”
Kılıç, gemiyi ‘vakum infüzyon’ adı verilen, kuru elyaf katmanların kalıba serilip vakum yardımıyla havasının çekilmesi ve reçinenin emdirilmesiyle onaracaktı.
Bu, İtalyan klas kuruluşu RINA kurallarına uygundu.
Kılıç, ‘Bir halde kapatıp gemiyi yüzdürmek’ anlayışına baştan itiraz ettiğini savunuyor. Tamirin üstünkörü yürütülemeyeceğini, aksi halde gövdenin önemli arızaya uğrayabileceğini, kırılarak batma riski doğabileceğini kelamlı olarak söz ettiğini kaydediyor.
Kılıç’a nazaran, şirket maliyetten kaçınıp ucuz olanı seçti.
Tamir işi Kılıç’tan alındı, taşerona verildi.
Ve gemi ‘el yatırması’ denilen, elyafın bir kalıp üzerine elle yerleştirilip reçine emdirme yoluyla, yani en eski prosedürle tamir edildi.
Kılıç’a bakılırsa RINA’nın bu tamiri kabul ettiğini gösteren bir yazı, plan ve rapor bulunmuyor.
29 kusur
Gemi 2017’de Yunan bayrağıyla Kos etrafında çalışırken makine arızası geçirdi.
Ertesi yıl Hatay Büyükşehir Belediyesi’nin deniz otobüsü projesine satılmak istendi.
Türk Loydu kayıtlarına nazaran 29 kusur, eksiklik ve uygunsuzluk saptandı.
Deneme seyrinde, sancak makineden yoğun duman çıktı, motor istenen performansı veremedi. Yetkili servis kapsamlı bakım önerdi.
Dolayısıyla satış gerçekleşmedi.
Açılan davada mahkeme, alıcı tarafa 549.350 Euro ödenmesine hükmetti.
Vaziyet böyleyken…
Geçmişinde arızalar, çarpmalar, su almalar, haciz ve icra, gövde tamiri, makine arızası ve satış davası olan 21 yaşındaki gemiyi “Tamamen yenilendi” diye satışa çıkardılar.
Ve 2024’te Kuzey Kıbrıs’a sattılar.
Uçak konforunda!
Adı ‘Filo Jet’ diye değiştirildi.
Türk Loydu tarafından klaslandı.
Türkiye-Kıbrıs sınırında hizmete kondu.
“Uçak konforunda, uçak hızında” şeklinde tanıtım yapıldı.
Filo Denizcilik yetkilisine nazaran 4 milyon Euro’luk yatırımdı bu.
İki yıldır Türkiye-Kıbrıs sınırında çalışan Filo Jet, geçen 21 Haziran’da kazanın eşiğinden döndü.
Ancak 30 Ağustos’ta ‘ölü dalga’dan kurtulamadı.
Türk bayraklı olsa çalışamazdı
Tanıklar kaptan Mehmet Öz ve mürettebatın yolculardan evvel gemiyi terk ettiğini tez ediyor.
Bu sav gerçek olabilir.
Çünkü…
Öz’ün kaptanlık evrakını Orta Amerika ülkesi olan Honduras’tan aldığı söz ediliyor.
Honduras, Türkiye’nin gemi adamlığı / kaptanlık dokümanını resmen tanıdığı 24 ülke arasında yer almıyor.
Bu, şu demek:
Eğer Filo Jet, Kuzey Kıbrıs değil de Türk bayraklı olsaydı Öz, bu gemide kaptanlık yapamazdı.
Kara kutusu yok mu?
Şimdi, karşılığını bekleyen hayati nitelikte sorular var.
Kuzey Kıbrıs, 2024 yılında bu geminin sefere konmasına müsaade verirken…
Türk Loydu klaslarken…
Filo Jet’in 26 yıllık geçmişine bakmadılar mı?
2003’te aldığı hasarı, 2016’daki gövde tamirini, 2018’deki 29 bulguyu görmediler mi?
Yoksa görmezden mi geldiler?
Filo Jet’te ‘deniz kara kutusu’ diye bilinen ‘VDR’nin olmadığı, Kuzey Kıbrıs’ın bu aygıtı mecburî tutmadığı tez ediliyor.
Acaba Filo Denizcilik şirketinin KKTC’de bir devlet yetkilisiyle bağı ya da bağlantısı mi var?
KKTC Bayındırlık Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı, kendi devrinde bu gemi sefere çıktığı halde sorumluluk üstlenmiyor, istifa davetlerine kulak asmıyor.
Şaşırtıcı mı?
Asla.
Yavru vatan bu bakımdan anavatanı örnek alıyor.
Kartalkaya’dan sonra ne olduysa Girne’de birebir pişkinlik yaşanıyor.