Sığırcıkgiller familyasından, kahverengi tüylü, sarı bacaklı olan Çiğdeciler dünyanın en istilacı 100 canlısı arasında yer alıyor. İstanbul’da gitgide çoğalan bu çeşit kediler, kargalar, martılar, serçe üzere kentle özdeşleşen, beşerle birlikte yaşayan cinslere ziyan veriyor. Geniş beslenme yelpazesi, kent ömrüne kolay ahenk sağlaması ve öteki kuş cinsleriyle girdiği rekabetle dikkati çeken çiğdeci, yerli kuş popülasyonları üzerinde baskı oluşturuyor.
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Ormancılık Meslek Yüksekokulu Öğretim Görevlisi Dr. Ergün Bacak, yaptığı açıklamada, hem bitkisel hem de hayvansal besinlerle beslenebilen çiğdecinin bu özelliğinin kent hayatına kolay ahenk sağlamasında kıymetli rol oynadığını söyledi.
EN İSTİLACI 100 CANLI ARASINDA
Çiğdecinin dünyanın en istilacı 100 canlı çeşidi arasında yer aldığına dikkati çeken Bacak, İstanbul’da çiğdeciyi birinci kere 2000’li yılların başlarında Kartal Devlet Hastanesi yakınlarında küçük kümeler halinde gözlemlediğini lisana getirerek, son 7-8 yılda bilhassa Gülhane Parkı’nda bu tıbbın yoğunlaştığını, Yıldız Parkı, Emirgan Korusu ile Marmara Üniversitesi Maltepe Kampüsü üzere birçok farklı noktada da görülmeye başladığını kaydetti.
Türün sadece geniş besin yelpazesiyle değil, öteki kuşlarla girdiği rekabet sebebiyle de risk oluşturduğunu vurgulayan Bacak, şöyle konuştu:
“Çiğdeci, adaptasyon yeteneği ve besin yelpazesinin geniş olması sebebiyle çok rahat hayatta kalıyor. Öbür taraftan biraz doğuşçular, biraz zeki olmaları sebebiyle de öteki kuşların yuvasını kapabiliyor. Onların besinlerini ellerinden alabiliyor. Bilhassa serçelerin, sığırcıkların, deliklere, kovuklara yuva yapan öbür kuşların yuvalarını ellerinden alabiliyor. Hatta yumurtalarını yediğiyle ilgili kayıtlar var. Bu da öteki kuşların popülasyonunu olumsuz etkiliyor. Bilhassa kentleşmenin artmasıyla bir arada serçe popülasyonu aşağıya yanlışsız gidiyor. Serçe popülasyonunu etkileyen faktörlerden birisi kediler, bir başkası de çiğdeciler olabilir İstanbul için.”
Kartal etrafı ve Gülhane Parkı’nda artık yüzlerce bireyden oluşan çiğdeci popülasyonunun bulunduğunu lisana getiren Bacak, “Yavrular hayatta kaldıkça, kedi mamaları, ekmekler ve başka tüm besin atıkları onlar için besin kaynağı oluşturacak faktörler olduğu sürece çiğdecilerin popülasyonu artmaya devam edecek.” dedi.
HAYVANLARA KABUS OLUYOR
Bacak, Tarım ve Orman Bakanlığı, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının işbirliğiyle popülasyonun tertipli takip edilmesi gerektiğini, gerekli görülmesi halinde ise üremenin denetim altına alınmasına yönelik insani prosedürlerin değerlendirilmesinin yararlı olacağını söyledi.
Yerli çeşitlerin ömür alanlarının korunmasının, İstanbul’un biyolojik çeşitliliğinin sürdürülebilmesi açısından kritik ehemmiyet taşıdığını belirten Bacak, “İstilacı cins çiğdeci, yeşil papağan üzere cinsler ve natürel ki kediler, kargalar, martılar, serçe üzere kentle özdeşleşen, beşerle birlikte yaşayan tiplere hayli fazla ziyan veriyor.” değerlendirmesinde bulundu.
İSTANBUL’UN SİMGE KUŞLARINA ZARAR VERİYOR
Bacak, İstanbul’un tarih boyunca martılar, yelkovanlar, leylekler ve serçelerle özdeşleştiğini, lakin kent ekolojisindeki değişimle birlikte farklı çeşitlerin daha görünür hale geldiğini anlattı.
İskender papağanı, yeşil papağan ve çiğdecinin artık İstanbul’da sık görülen tipler arasında yer aldığını lisana getiren Bacak, bunun kentteki yoğun insan nüfusu ile geçmiş yıllardaki egzotik kuş ticaretinin sonucu olduğunu tabir etti.
Serçelerin ise değişen mimari sebebiyle yuva yapacak alan bulmakta zorlandığını anlatan Bacak, Avrupa’da kimi ülkelerin yeni yapılarda kuş yuvalarını zarurî hale getirerek serçe popülasyonunu muhafazaya yönelik uygulamalara geçtiğini aktardı.
Bacak, Türkiye’de de kuşların barınabileceği ömür alanlarının artırılmasının değerine işaret etti.