İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Toros, yaptığı açıklamada, halk arasında “eyyam-ı bahur” olarak isimlendirilen periyodun meteorolojide makul tarihlere sahip resmi bir meteorolojik olay olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.
Toros, kimi takvimlerde bu tarihlerin “31 Temmuz-7 Ağustos”, kimilerinde ise “1-8 Ağustos” olarak kayda geçtiğini, eyyam-ı bahurun en sıcak günler demek olduğunu kaydetti.
Bu devrin her yıl tıpkı tarihlerde yahut birebir şiddette yaşanmasının beklenemeyeceğini anlatan Toros, atmosferik varsayım modellerinin ağustosun birinci günlerinde Türkiye’nin kıymetli kısmında sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkabileceğini gösterdiğini tabir etti.
GÜNEYDOĞU’DA SICAKLIK, İSTANBUL’DA İSE NEM ÖN PLANDA
Toros, geçen yıl eyyam-ı bahur sıcaklarının tüm yurtta tesirli olduğunu, sıcaklık rekorlarının kırıldığını lisana getirdi.
Sıcak hava dalgasının Türkiye’nin doğusuna Arap Yarımadası’ndan, batısına ise Afrika üzerinden geleceğinin altını çizen Toros, sıcaklıkların bölgeden bölgeye farklılık göstereceğini kaydetti.
Sıcaklıkların tesirinin bölgelere nazaran farklı hissedileceğini lisana getiren Toros, “Güneydoğu Anadolu’da temel risk ögesi yüksek hava sıcaklığı olacak. İstanbul üzere Marmara’nın kıyı kesitlerinde ise yüksek nem sebebiyle hissedilen sıcaklık daha fazla artacak.
3 Ağustos Pazartesi İstanbul’da sıcaklıklar 30, 4 Ağustos Salı ise 32 dereceye çıkıyor. Eyyam-ı bahur sürecinde sıcaklıklar Güneydoğu Anadolu’da 40 derecenin üzerine, çarşambadan itibaren tüm Türkiye’de olağanın üzerine çıkacak” diye konuştu.
Kısa periyodik sıcak hava dalgaları ile iklim değişikliğinin birbirinden ayrılması gerektiğini vurgulayan Toros, tek bir sıcak periyodun direkt iklim değişikliğinin delili olarak değerlendirilemeyeceğini fakat uzun yıllara ilişkin müşahedelerin Türkiye’de besbelli bir ısınma eğilimi bulunduğunu ortaya koyduğunu söyledi.
TÜRKİYE’NİN KAYITLARDAKİ EN SICAK YILI 2024’TE YAŞANDI
Meteoroloji Genel Müdürlüğünün 249 istasyondan elde edilen bilgilerine nazaran Türkiye’nin ortalama sıcaklığının 1970-1980 periyodunda 12,7 derece iken, 2014-2025 periyodunda 14,4 dereceye yükseldiğini aktaran Toros, iki devir arasında yaklaşık 1,7 derecelik artış yaşandığını belirtti.
Toros, Türkiye’nin kayıtlardaki en sıcak yılının 15,3 derece ortalamayla 2024, en soğuk yılının ise 11,4 dereceyle 1992 olduğunu, doğrusal eğilim hesaplarının da uzun devirli sıcaklık artışına işaret ettiğini söyledi.
Bugün yaşanan sıcak hava olaylarının sırf “yazın aslında sıcak olmalı” biçiminde değerlendirilemeyeceğini anlatan Toros, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün 2025 yılı iklim değerlendirmesinin, Türkiye’nin sıcaklık artışları ve aşırı hava olayları açısından giderek daha fazla riskle karşı karşıya kaldığını ortaya koyduğunu tabir etti.
Türkiye’deki uzun devirli ısınma eğiliminin global iklim değişikliğiyle uyumlu olduğunu belirten Toros, sıcak hava dalgalarının gelecekte daha sık, daha uzun vadeli ve daha tesirli yaşanabileceğine dikkati çekti.
Toros, bu durumun toplum, kentler, su kaynakları, tarım ve güç sistemi açısından kıymetli sonuçlar doğurabileceğini, sıcak hava dalgalarının sadece termometrede görülen sıcaklık kıymetlerinden ibaret olmadığını söyledi.
YAŞLILAR, ÇOCUKLAR VE KRONİK HASTALIĞI BULUNAN KİŞİLER YÜKSEK RİSK ALTINDA
Beton ve asfalt üzere yüzeylerin gün boyunca depoladığı ısıyı gece atmosfere geri verdiğini, bunun da kent merkezlerinin kırsal alanlara nazaran daha sıcak kalmasına sebep olduğunu belirten Toros, bu durumun “şehir ısı adası” olarak tanımlandığını kaydetti.
Toros, bilhassa büyük kentlerde yeşil alanların artırılması, gölgelendirme uygulamalarının yaygınlaştırılması ve kent planlamasında ısı birikimini azaltacak tahlillerin kıymet taşıdığını tabir etti.
Sıcak hava kurallarında herkesin dikkatli olması gerektiğini vurgulayan Toros, yaşlılar, çocuklar, yalnız yaşayan bireyler ile kronik hastalığı bulunan bireylerin daha yüksek risk altında olduğunu lisana getirdi.
Kalp-damar, teneffüs ve metabolik hastalığı bulunan bireylerin sıcak hava devirlerinde daha dikkatli davranmaları gerektiğini belirten Toros, bilimsel çalışmalar doğrultusunda günün en sıcak saatleri olan 11.00-16.00 arasında zarurî olmadıkça açık alanda uzun mühlet kalınmaması, kâfi ölçüde su tüketilmesi, açık renkli ve hava geçirgen kıyafetlerin tercih edilmesi, güneş altında uzun mühlet kalınmaması ve fizikî aktivitelerin sabah erken ya da akşam saatlerine kaydırılması gerektiğini anlattı.