Ankara’nın Çubuk ilçesinde bulunan 2 bin yıllık Roma dönemi yapıtı Melikşah Hamamı’nda yürütülen arkeolojik hafriyat çalışmaları büsbütün sonuçlandı. Yarım asırdır işlevsiz durumda kalan tarihi şifa merkezi, aslına uygun onarım projelerinin akabinde tekrar turizme kazandırılıyor.
TARİHİ YAPI NEDEN 50 YIL BOYUNCA ATIL KALDI?
Tarihi hamam, 1974 yılına kadar bölge halkı tarafından etkin bir yüzme ve cümbüş alanı olarak kullanılıyordu. Lakin o periyot alt bölgede açılan sondaj kuyuları sebebiyle termal sıcak suyun çekilmesiyle yapı büsbütün mukadderatına terk edildi.
Yaklaşık yarım asır boyunca çalılar arasında kalan ve duvarları çöken kompleks, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi ile Çubuk Belediyesi iş birliğinde başlatılan kazılarla temizlendi. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü müsaadesiyle yürütülen çalışmaların birinci basamağında, yapının Roma dönemi karakteristik özelliklerini taşıyan altıgen havuz kısmı görünmez halden kurtarıldı.
KAZILARDA HANGİ DÖNEMLERE AİT BULGULARA ULAŞILDI?
Üç yıl süren hafriyat çalışmalarında kademeli olarak farklı medeniyetlerin kalıntıları gün yüzüne çıkarıldı. Birinci yıllarda Osmanlı devrine ilişkin seramikler bulunurken, son çalışmalarda Geç Roma, Selçuklu ve Erken İslami periyoda tarihlenen yüzük, çivi ve bezemeli seramik buluntuları kaydedildi.
Hamamın Roma devrinden sonra toprak altında kalmayıp 1974’e kadar aralıksız kullanılması arkeolojik bilgi katmanını zayıflatmış olsa da bulunan bezemeli Geç Roma seramikleri tarihlendirmede kritik rol oynadı. Antik devirde yapının tek kubbeli ve etrafı kapalı bir banyo kompleksi olduğu kestirim ediliyor.
ATATÜRK YAPIYI NE ZAMAN ZİYARET ETTİ?
Tarihi yapı, 1933 yılında Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü tarafından Melikşah köyü ziyareti sırasında incelendi. Atatürk’ün hamamın havuz kısmında çekilen tarihi fotoğrafları TRT arşivlerinden temin edildi.
Gelecek periyot planlarında hamam etrafının jeoradar aygıtlarıyla taranarak antik periyoda ilişkin konaklama ve tedavi alanlarının saptanması hedefleniyor. Ticari bir hedef gütmeyen turistik proje kapsamında, alana yine sıcak su akışı sağlanacak, ışıklandırma ve çatı uygulamalarıyla yapı muhafaza altına alınacak. Hafriyatlarda ortaya çıkarılan tüm eserler, Atatürk’ün hamam ziyaretine ilişkin bu fotoğraflarla birlikte köy içinde kurulacak özel bir müze binasında sergilenecek.