Demir eksikliği, bedenin hemoglobin üretmek için muhtaçlık duyduğu demirin bedende kâfi ölçüde olmaması durumudur. Bilhassa genç kızlarda ve bayanlarda sık görülse de daima göz ardı edilir. Meğer ciddiye alınması gereken meselelerden biridir.
Zira demir eksikliğinin vakitle önemli sıhhat sıkıntılarını tetikleyebileceğine dikkat çeken İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk ‘’Bu mevzuda farkındalık önemli’’ dedi ve demir eksikliğiyle ilgili bilinmesi gerekenlere değindi…
Demir sebep kıymetlidir?
Demir, bedeninizin kırmızı kan hücrelerinde kıymetli bir protein olan hemoglobin üretmek için kullandığı bir mineraldir.
Hemoglobin, kanın bedene oksijen taşımasına yardımcı olur. Lakin kâfi demir alınmazsa, hemoglobin düzeyleri düşer, bu durum da oksijen akışını hudutlar.
Demir eksikliği, sağlıklı kırmızı kan hücrelerinin düşük düzeyde olduğu anemi (demir eksikliği anemisi) olarak da bilinen hastalığın en değerli nedenidir. Anemi olmadan da demir eksikliği yaşanabilir lakin demir eksikliği ekseriyetle bu sorunun gelişmesini tetikleyebilir.
Birçok nedeni var
Demir eksikliği genelde demir içeren besinlerin kâfi tüketilmemesi sonucu bedene demir alımının düşük kalması sebebiyle yaşanır. Demir yönünden zayıf beslenme dışında, kan kaybı, emilim sorunları, ergenliğe geçiş ve hamilelik de demir eksikliğine sebep olur. Fazla çay (özellikle yemekle birlikte) ve kahve tüketimi, bağırsak kurtları ve kanser demir emilimini engelleyen ve demir eksikliğine sebep olan nedenler arasında yer alır.
İŞTE 8 İŞARETİ
Demir düzeyinizin düşük olabilece-ğine işaret eden sinyaller şunlardır:
1- Soluk yahut sarı ten
Eğer demir eksikliği sebebiyle kâfi hemoglobininiz yoksa bu yüzünüzün renginden anlaşılabilir. Demir eksikliği, sarımsı bir cilt rengine, bilhassa yüzünüzde, dudaklarınızda ve göz kapaklarınızın iç kısmında solgun görünmenize sebep olabilir.
2- Sürekli yorgunluk
Yeterince dinlendikten sonra bile, besbelli bir sebep olmadan kendinizi daima yorgun hissediyorsanız, yani genel bir halsizlik hali demir seviyelerinizin düşük olduğunu gösterebilir.
3- Nefes darlığı
Oksijen nefes almak için, demir ise oksijenin bedeninizde taşınması için gereklidir. Bu sebeple, düşük demir düzeyleri olağan nefes alma yeteneğinizi etkileyebilir. Düşük demir düzeyleri, dokularınıza oksijen iletimini azaltarak nefes darlığına yol açabilir. Bu durum bilhassa fizikî aktivite sırasında yahut hatta günlük işleri yaparken bariz olabilir.
4- Kalp çarpıntısı
Demir eksikliğinde düşük hemoglobin düzeyleri kalbin oksijen taşımak için daha fazla çalışmasına sebep olur. Bu sistemsiz kalp atışlarına ve kalbin daha süratli atmasına yol açarak kalp kasını zayıflatır.
5- Yiyecek olmayan şeylere istek duyma
Demir eksikliği toprak, buz, kağıt, kireç üzere şeyleri yeme isteği doğurabilir. Bu duruma ‘pika hastalığı’ denir. Hastalığın birçok sebebi olsa da düşük demir düzeyleri de bunlardan biridir.
6- Tırnak değişiklikleri
Demir eksikliği, tırnaklarınızın yumuşak yahut kırılgan hale gelmesine yol açabilir. Ayrıyeten tırnakların düz ve içe gerçek kıvrılarak kaşık halini almasına da sebep olabilir.
7- Üşüme
Demir eksikliği anemisi, kan deveranını da bozar. Bu da sıcaklık hissini etkileyebilir. Uzuvlarınıza kâfi oksijen gitmediğinde üşüyebilirsiniz. Bilhassa ellerde ve ayaklarda soğukluk hissi oluşur.
8- Saç dökülmesi
Demir eksikliği bilhassa bayanlarda saç dökülmesine de yol açabilir. Saçların uzaması için oksijene, bedeninizin ise oksijeni saç derisine taşıyan süreci beslemek için demire gereksinimi vardır.
En çok kimler risk altında?
Bazı bireylerde demir eksikliği görülme ihtimali daha yüksektir.
Bu risk kümeleri şöyle sıralanabilir:
-Hamileler yahut emziren kadınlar
-65 yaş üstü bireyler,
-Vejetaryenler
-6-12 ay arası bebekler
-1-2 yaş aralığındaki bebekler
-Kemik iliği bozukluğu yahut otoimmün hastalığı olanlar
-Sık kan veren kişiler
Hangi besinlerde bulunur?
Kuru üzüm, sakatat, kümes hayvanları bilhassa (hindi, balık, deniz eserleri, karaciğer, mercimek, nohut, barbunya, bezelye, kuru fasulye üzere bakliyatlar, susam, tahin, fındık, Antep fıstığı, kaju fıstığı, yulaf, kuru kayısı, incir, hurma, yumurta, süt eserleri, ıspanak, pazı üzere koyu yeşil yapraklı sebzeler, tam tahıllar, meyveler, kekik, kimyon, köri, zencefil yahut kişniş demir oranı yüksek besinlerdir.
Ne vakit doktora gidilmeli?
Demir eksikliği belirtileri yaşadığınızı düşünüyorsanız, doktora başvurun. Kan testleriyle demir eksikliği çarçabuk tespit edilebilir. Güzel bir tıbbi hikaye ve fizikî muayene de demir eksikliğinin sebeplerini ortaya koyabilir. Hastalık, birçok vakit, diyetinize daha fazla demir açısından varlıklı yiyecekler eklenerek ve kimi durumlarda tabibin önerdiği demir desteği ile tedavi edilebilir. Demir ilaçları bedendeki eksik demiri artırmada en tesirli usuldür. Demir eksikliğinde en yaygın tedavi prosedürü olarak uygulanır. Demir eksikliğini eski haline getirmek 3 ila 6 ay arası sürebilir. Çoklukla bir haftalık tedaviden sonra kişi kendisini daha uygun hissetmeye başlar. Daha sonra da tertipli demir takibi yapılmalıdır.