Derleyen: Betül Yasemin Kökbek / Milliyet.com.tr – Tokyo’nun gösterişli Ginza semtinde, dar bir sokağın köşesinde duran küçük bir kitapçı, son yıllarda dünya yayıncılık ve kültür çevrelerinin en çok konuştuğu mekânlardan biri hâline geldi. Morioka Shoten isimli bu dükkan ilk bakışta minimalist bir sanat galerisine benziyor, bu mekânın raflarında yalnızca tek bir kitap bulunuyor. Evet, yanlış değil: Sadece bir kitap!
‘TEK ODA TEK KİTAP!’
2015 yılında Japon kitapçı Yoshiyuki Morioka tarafından kurulan dükkân, modern kitapçılık anlayışına meydan okuyan sıra dışı bir fikir üzerine inşa edildi. Morioka’nın ‘issatsu, isshitsu’ yani ‘tek oda, tek kitap’ felsefesi, her hafta yalnızca bir kitabın seçilip sergilenmesine dayanıyor. Ancak mesele yalnızca tek bir kitap satmak değil; o kitabın etrafında bir atmosfer, bir deneyim ve hatta geçici bir kültürel evren kurmak. Dijital çağda kitapçıların hayatta kalma mücadelesi verdiği bir dönemde, Morioka Shoten tam tersine yavaşlamayı ve odaklanmayı öneriyor. Günümüzde büyük zincir mağazalarda binlerce başlık arasında kaybolan okurlar için bu yaklaşım oldukça radikal kabul ediliyor. Morioka’ya göre fazla seçenek, okuma deneyimini yüzeyselleştiriyor. O ise ziyaretçilerin yalnızca tek bir esere yoğunlaşmasını, kitabın dünyasına fiziksel olarak girmesini amaçlıyor.
Kitapçıdaki seçki her salı günü değişiyor. O hafta seçilen kitap ister bir roman, ister manga, ister fotoğraf albümü ya da şiir kitabı olsun, dükkânın bütün iç tasarımı ona göre yeniden düzenleniyor. Bazen duvarlarda kitaptan ilham alan fotoğraflar yer alıyor, bazen seramik objeler ya da çiçekler sergileniyor. Kimi zaman da yazarlar, editörler ve sanatçılar mekânda okurlarla buluşuyor. Böylece Morioka Shoten sıradan bir satış noktası olmaktan çıkıp geçici bir kültür sahnesine dönüşüyor. Kitapçının bulunduğu bina da en az konsepti kadar dikkat çekici. 1929 yılında inşa edilen tarihi Suzuki Binası, Japon modernizminin erken dönem mimari örneklerinden biri olarak kabul ediliyor.
İkinci Dünya Savaşı öncesinde burada Japon fotoğrafçılığının önemli yayınlarından Nippon dergisi hazırlanıyordu. Bu nedenle Morioka Shoten yalnızca yeni bir kitapçı değil, aynı zamanda Tokyo’nun kültürel hafızasını taşıyan bir mekân olarak görülüyor.
‘DÜNYANIN EN SIRADIŞI KİTAPÇISI’
Uluslararası medya da bu küçük dükkâna büyük ilgi gösterdi. İngiliz gazetesi The Guardian, Morioka Shoten’i ‘dünyanın en sıra dışı kitapçılarından biri’ olarak tanımlarken; tasarım ve mimarlık dergileri mekânın sadeliğini çağdaş sanat galerilerine benzetti. Sosyal medyada paylaşılan fotoğraflar sayesinde kitapçı kısa sürede Tokyo’ya gelen turistlerin uğrak noktalarından biri hâline geldi. Ancak Morioka Shoten’in başarısı yalnızca estetikten kaynaklanmıyor. Uzmanlara göre bu model, insanların fiziksel mekânlara hala duygusal bağ kurmak istediğini gösteriyor. İnternet üzerinden saniyeler içinde milyonlarca kitaba ulaşılabilen bir çağda, Morioka Shoten insanlara sınırlı ama yoğun bir deneyim sunuyor. Bir anlamda kitapçının başarısı, modern tüketim kültürünün daha fazla anlayışına karşı geliştirilmiş şiirsel bir itiraz olarak yorumlanıyor.
Tokyo’daki pek çok bağımsız kitapçı ekonomik baskılar nedeniyle kapanırken, Morioka Shoten’in ayakta kalması da dikkat çekici bulunuyor. Küçük dükkân, satıştan çok küratöryel yaklaşımıyla öne çıkıyor. Her hafta yapılan seçim, bir kitap önerisinin ötesinde kültürel bir yorum niteliği taşıyor. Bu yüzden birçok ziyaretçi kitap satın almaktan çok o haftanın hikâyesini görmek için dükkâna geliyor.
Bugün Morioka Shoten, yalnızca Japonya’nın değil dünyanın en ilginç kitapçılarından biri kabul ediliyor. Küçücük bir mekanda yalnızca tek bir kitap satılması, ilk bakışta ticari açıdan mantıksız görünebilir. Ancak Tokyo’nun kalbinde yer alan bu kitapçı, bazen tek bir hikâyenin binlerce kitaptan daha güçlü olabileceğini kanıtlıyor.