Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda güvenliğini ve tüketici haklarını muhafaza altına almak gayesiyle hazırlanan Yeni Besin Yönetmeliği’ni Resmi Gazete’de yayımladı. 31 Aralık 2025 tarihinden evvel Türkiye’de yaygın tüketimi bulunmayan besin ve bileşenlerini kapsayan düzenleme, piyasaya arz süreçlerine ait sıkı kontrol ve bilimsel onay kuralı getiriyor.
YENİ BESİN TARİFİ VE KAPSAMI DEĞİŞTİ
Yönetmelik uyarınca, yeni bir moleküler yapıya sahip olan, mikroorganizmalardan, mantarlardan yahut alglerden elde edilen besinler “yeni gıda” olarak sınıflandırılıyor. Ayrıyeten, hücre yahut doku kültüründen üretilen besinler ile özel üretim süreçleriyle elde edilen ve besin yapısı kıymetli ölçüde değişen eserler de bu kapsama dahil edildi. 100 nanometre altı boyutlara sahip olan ve özel emelle üretilentasarlanmış nanomateryaller de yönetmelik çerçevesinde denetlenecek.
YASAKLAR VE İSTİSNALAR AÇIKLANDI
Yönetmelikte, toplumsal hassasiyetler ve güvenlik kriterleri doğrultusunda kesin yasaklar belirlendi. Buna nazaran;
-Domuz ve böcek kaynaklı besinler için yapılan hiçbir müracaat kabul edilmeyecek.
-Bu eserlerin “Yeni Besinler Listesi”nde yer alması ve piyasaya arz edilmesi yasaklandı.
-GDO’lu eserler, enzimler, katkı unsurları ve aroma vericiler kendi özel mevzuatlarına tabi olmaya devam edecek.
ONAY VE KONTROL SÜRECİ
Gıda işletmecileri, yeni bir eseri piyasaya arz etmeden evvel Bakanlığa danışmak ve onay almakla yükümlü kılındı. Süreç şu biçimde işleyecek:
Bilimsel Kıymetlendirme: Müracaatlar, Bakanlık bünyesinde oluşturulan Bilimsel Komite tarafından 9 ay içinde incelenecek.
Güvenlik Koşulu: Besinin insan sıhhati için risk oluşturmadığı bilimsel bilgilerle kanıtlanmak zorunda.
Tüketici Bilgilendirmesi: Mevcut bir besinin yerine kullanılacak eserlerin, besin kıymeti açısından tüketiciyi yanıltmaması yahut dezavantaj oluşturmaması kaidesi aranacak.
İzleme: Eser piyasaya çıktıktan sonra da besin güvenliğini sağlamak hedefiyle Bakanlık tarafından izleme gereklilikleri uygulanabilecek.
ÜRETİCİLERİN BİLGİLERİ KORUNACAK
Yönetmelik, yenilikçi üreticilerin haklarını korumak ismine, sunulan yeni bilimsel datalar için 5 yıl süreyle bilgi müdafaası sağlıyor. Bu müddet zarfında, birinci müracaat sahibinin bilgileri onaysız olarak öteki bir müracaat için kullanılamayacak. Lakin, üreticinin ismi, eserin tarifi ve güvenlik değerlendirmesinin sonuçları kamuoyunun erişimine açık tutulacak.
GELENEKSEL BESİNLERDE ÖZEL PROSEDÜR UYGULANACAK
Başka ülkelerde en az 25 yıldır inançlı bir tüketim geçmişi olan besinler için daha kısa periyodik bir bildirim prosedürü uygulanacak. Bilimsel Komitenin 4 ay içinde rastgele bir güvenlik itirazında bulunmaması durumunda, bu “geleneksel gıdalar” listeye dahil edilerek satışına müsaade verilecek.
GEÇİŞ SÜRECİ VE YAPTIRIMLAR
Halen faaliyet gösteren işletmelerin yeni düzenlemelere ahenk sağlaması için 30 Haziran 2027 tarihine kadar mühlet tanındı. Bu tarihten evvel piyasaya arz edilen eserler, raf ömrü sonuna kadar satışta kalabilecek. Yönetmelik kararlarına karşıt hareket edenlere 5996 sayılı Kanun kapsamında idari yaptırım uygulanacak.